Yazar:
Hüseyn Cavid
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 40 dk.
Sayfa Sayısı:
94
Basım Tarihi:
2025
İlk Yayın Tarihi:
1924
Yayınevi:
XAN Nəşriyyatı
ISBN:
9789952557770
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Ne kitap ama!Edebiyat
YouTube kitap kanalımdaki Azerbaycan edebiyatı videosunda bu muhteşem kitabı önerdim: ytbe.one/FM7RoOXGSok
Azerbaycan edebiyatında savaşın vahşetini anlatan bir kitap buldum! İşte o kitap
İblisEdebiyat
Azerbaycanlı dostlarımın önerisi üzerine başladığım bir kitap. İyi ki önermişler ve iyi ki okumuşum. Arif isimli karakterimizin iyilik ve kötülük arasında ki çelişkili ruh hali, savaşı kendi benliğinde reddetmesi, iç dünyasının dışa vurumu o kadar güzel anlatılmış ki. Kendinizi bir tiyatro sahnesinde hissedeceğiniz harika bir eser ortaya çıkmış. Ben çok keyif alarak okudum, tavsiye ederim.
Azerbaycan türkü,şair,dram eserlerin yazrı olarak bilinen Hüseyin Cavidin müthiş eseriyle karşı-karşıya oldum.Eserin adındanda neyle ilgili plduğu hemen anlaşılıyor.Eserde İnsan kılığına girmiş şeytan doğru yolda olan, Allaha inanan ve onu seven bir gençi yoldan azdırmasından konuşuluyor.Baş karakter Arif İblisin fesadıyla canından çok sevdiyi sevgilisinden ayrılarak başka bir kıza meftun olur ve sevgilisni öldürür.Bununla yetinmeyen İblis Arifin eliyle kardeşi Vasifi ölürür.
Son sahnede İblis böyle diyor:
Bensiz de, emin ol, size rehbelik eden var:
Kan püsküren, ateş savuran kinli krallar,
Şahlar, ulu hakan o çılgın derebegler,
Altın və kadın düşkünü divane bebekler.
Bin hiyle kuran tilki siyasiler, o her an
Mezheb çıkaran, yol ayıran hadimi-edyan;
Onlarda bütün fitnevü şer, zülmü ihanet,
Onlar duruyorken beni hakarete ne hacet?!
İblis nedir?
– Cümlə ihanetlere bais...
Ya her kese hain olan insan nedir?
– İblis!..
İblis, kötülüğü şeytana değil, insanın içindeki hırs ve çıkar duygusuna yükleyen çarpıcı bir eserdir. Hüseyin Cavid, savaş ve inanç üzerinden insanın nasıl zalimleşebildiğini felsefi ve şiirsel bir dille sorgular. Okuru rahatsız eden ama düşündüren, zamansız bir metin.
Sevdiğim karakterle başlayım: Haver. Sevilmiyen, saf karakter olmasına rağmen sevdim. Arif ise Ömere benziyor 
İçimizdeki Şeytan Aslında hepimize benziyor. Zaten Jung da insanda şahsiyetin 6 tipinden bahs eder ki, bunlardan ikisi de iblis ve şeytan tipleridir. Cavid efendi de Iblisden yazmış, aslında ona "gerek" olmadığından. Neticede iblis cümle ihanetlere sebeb olandırsa, insan ise birer iblis değil mi?
Ən sevdiyim yazarın şedevr əsərlərindən biri. Yaşadığı dövrün ideologiyasına xidmət etməyən Hüseyn Cavid yaradıcılığının zirvə əsəri. Əsər real müharibə səhnələri verilmədın müharibənin acı gerçəklərini , gətirdiyi yoxluqları göz önünə sərir. Hadisələr əsasən Arif obrazının ətrafında cərəyan edir. Hansı ki bu obraz əsərin əvvəlində müharibəyə qarşı gələn , iblisə nifrət edən , dünyadakı çirkinliklərdən bezib İlahidən özünü göylərə qaldırmasını istəyir və bəşəriyyətin iblisə uyduğunu dilə gətirir,saflığını qorumağa çalışır . Arifin həqiqət axtarışı onu kamil insana çevirmir .Öz nəfsinin quluna çevrilən bu obraz qızıl , silah sınaqlarından çıxmağı bacarmır və Rənaya olan "sevgisi" onu qatilə çevirir , hətta öz doğma qardaşını belə bu yolda qurban verir .iblis və mələk obrazları əsərin mifik surətləridir.Vasif obrazı mədəniyyətn nə demək olduğunu dərk edir.Onun dilindən verilən :
-Bəşərə qılıncıdan daha kəskin ulu qüvvə,
Yalnız mədəniyyədir ,mədəniyyətdir ,mədəniyyət,- bunu bir daha sübut edir .Ümumilikdə əsərdə çok dərin mətləblərə toxunulub Hüseyn Cavid
İblis, məktəb vaxtı oxuyub oxumadığım tam yadımda olmayan və böyük yazıçı və mütəfəkkirimiz olan Hüseyn Cavid'in şahəsəridir. İblis əsərində müharibənin gətirdiyi fəlakətlərdən, səfalətdən və
Cümlə fəlakətlərə bais...1000k
Azərbaycan üçün çox önəmli insanlardan biri olan Hüseyn Cavidin yazdığı əsərin bəyənilməmə ehtimalı çox azdır mənim fikrimcə. Əsərdəki düşündürücü və tam həqiqəti əks etdirən o qədər dəyərli cümlələr var ki. Məncə oxumayan çox şey itirər.
" İblis nədir?
-Cümlə xəyanətlərə bais...
Ya hər kəsə xain olan insan nədir?
-İblis!.."
Məktəb illərindən yadımda qalan sözlər idi bunlar. Həmişə oxumaq istədiyim amma oxumağın qismət olmadığı bir əsəri də sonunda oxuyub bitirdim. Və səhifədəki Azərbaycan ədəbiyyatından yazacağım ilk kitabdır "İblis".
Bu əsərdə bir çox yerdə türk sözlərinə rast gəlirik.
Bir müharibə meydanında "İblis"in insanları yoldan çıxararaq günahlara sövq etməsi əks etdirilmişdir əsərdə. Hər bir insanın sadece "İblis" yoldan çıxartdığı üçün pis insan olduqları, bütün günahın "İblis"də olduğunu görürük.
1918-ci ildən yazılan bu əsərdən 102 il keçsə də hələdə belə düşünən insanların olduğunu görürük. Hər birinin əslində "yaxşı" biri olduğuna bütün günahın "Şeytan" da olduğuna özünü inandiran insanlar var. "Şeytan əməlidir" , " Şeytan yoldan çıxartdı" bütün elədiyimiz pis işlərdə arxasına gizlənə biləcəyimiz bir bəhanəmiz var əlimizdə. Bu bəhanə ən çox lənət oxuduğumuz amma çox vaxt arxasına gizləndiyimiz bir bəhanədir həmdə.
Kitabın arxasında İsmayıl Həqq yazır ki; 'Cavidi tənqid üçün ikinci bir Cavid lazımdır ki, o da bizdə yox kimidir.' Elə İsmayıl bəyə haqq qazandıraraq mənim də tənqid etmək kimi bir fikrim olmadığını bəyan etmək istəyirəm.
Hər əsəri təhlil edə bilərəm, amma düşünürəm ki, söhbət Azərbaycan ədəbiyyatından gedirsə, onda bu bacarığım uğurlu alınmayacaq. Çünki o qədər hopub ki, köhnə ədəbiyyatımız, nə yazsam cümlələrimin oxuduğum ədəbiyyat kitablarındakı cümlələrə bənzəyəcəyindən qorxuram.
Məktəb illərində istər dərsliklərdən, istərsə də kitabxanadan çox oxumuşam ədəbiyyatımızı. Hüseyn Cavidin 'İblis' əsərini ilk dəfə 11-ci sinifdə oxuyub, Cavidin qələminə, təxəyyülünə, ruhuna heyran qalmışdım. İndi də, ikinci dəfə oxuduğum zaman da eyni hisləri keçirdim.
Bildiyiniz kimi buranı özüm üçün işlədirəm, ona görə də təhlili də yazmaq kimi borcum yoxdur deyə özümə narahatçılıq vermədim.
Ümumiyyətlə, 'İblis' əsərini təhlilə ehtiyac görmürəm. Belə hesab edirəm ki, bu əsərin məğzini başa düşməyən olmaz.
"İblis nədir?
- Cümlə xəyanətlərə bais...
Ya hər kəsə xain olan insan nədir?
- İblis!.."
Yazar Hakkında
Hüseyn CavidYazar · 20 kitap
1882 yılında Nahçıvan’da doğmuştur. Çağdaş Azerbaycan edebiyatında ilerici romantizm hareketinin kurucularından biridir.
Öğrenimine Nahçıvan’da medresede başladı; orta eğitimini Mekteb-i terbiye adlı yeni usullu okulda almıştır (1896-1900).
1900-1904 yıllarında Tebriz’in Talibiye medresesinde eğitimine devam etmiştir, bu arada şiddetli göz ağrımasından dolayı tahsilini bırakıp halı kilim ticareti ile uğraştı. Tebriz'den döndükten sonra 1906'a kadar Gürcistan'da (Kahetiya'da) yol yapan bir şirkette muhasebecilik yaptı. Babasının vasiyeti üzerine ağabeyi Şeyh Muhammed Cavid'i İstanbul'a tahsile yolladı. Hüseyin Cavit yüksek tahsilini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde almıştır (1906-1910). Azerbaycan'a döndükten sora Nahçıvan, Gence, Tiflis ve 1915 yılından itibaren de Bakü’de dil ve edebiyat öğretmenliği yapmıştır.
Huseyn Cavid, eserlerini Sovyet Azerbaycan'da Kollektifleştirme ve Stalin'in tasfiyeleri sırasında yazmıştır. Totalitarizmin en kötü zamanlarında, "devrimci sosyalist başarıların" propagandacısı olarak hizmet etmeyi reddetmiştir. Bu nedenle, 1937'de "Sovyet iktidarını devirmeyi planlayan karşı-devrimci bir grubun kurucu üyesi" olmakla suçlanarak tutuklandı. Tutuklanması, ülke çapında entelijansiyaya karşı tasfiye kampanyasının bir parçasıydı. Sovyet hükümeti Huseyn Cavid'i 1930'ların sonlarında Uzak Doğu'ya Sibirya'nın Magadan kentine sürgün etti. 1941 yılında İrkutsk'un Tayşet şehri Şevçenko köyünde öldü. Ölüm sebebi olarak ayak donmasına bağlı sepsis ve kalp durması gösterilmiştir.
Huseyn Javid, 1956'da suçlamalardan resmen temize çıkarıldı. Doğumunun 100. yılında Haydar Aliyev tarafından naaşı Sibirya’dan Nahçıvan’a getirtilmiş ve adına daha sonra anıt mezar dikilmiştir. 1996 yılında, Huseyn Cavid'in 114. yıl dönümü için inşa edilen anıt, mezarın üzerine inşa edilmiştir. Anıt mezarın mimarı, Rasim Aliyev'dir. Haydar Aliyev, türbenin açılış törenine de katılmıştır.
Huseyn Cavid'in ilk lirik şiir kitabı Kechmish gunlar ("Geçmiş Günler") 1913'te yayınlandı. Ancak Cavid daha çok oyun yazarı olarak bilindi. Felsefi ve destansı trajedileri ve aile dramaları, Azerbaycan edebiyatına yeni bir gelişme çizgisi getirdi. Huseyn Cavid, edebi trajedisi Şeyh Sanan'da (1914), insanlar arasındaki dinler arası engeli kaldırmak amacıyla evrensel bir din fikri üzerine felsefe geliştirdi. 1918'de yazdığı en ünlü eseri İblis'de, tüm baskıcı güçlerin destekçilerini "insanlar birbirine karşı kurttur" felsefesiyle ve "20. yüzyılın kültürel vahşileri" olarak teşhir etmiş ve bunları Şeytan karakterinde özdeşleştirmiştir. Eserlerinde her türlü sömürgeciliği ve baskıyı eleştirmiştir.
Huseyn Cavid, 1922'de Peyghambar (Peygamber), 1925'te Topal Teymur (Timur), 1933'te Sayavush (Siyâvuş) ve 1935'te Hayyam (Hayyam) gibi bir dizi tarihi destan yazmıştır.
