İnsandan Öte
Theodore SturgeonYazar:
Theodore Sturgeon
Çevirmen:
Sanem Erdem
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
264
Basım Tarihi:
Ocak 2024
İlk Yayın Tarihi:
Ağustos 1999
Yayınevi:
İthaki
Orijinal Adı:
More Than Human
ISBN:
9786052652923
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
İnsandan Öte; özgün fikrinden güç alan konusu, farklı yetenekleri işleyen hikayesi ve insan evrimini, etik ikilemleri, ahlak kurallarını, yalnızlığı, izolasyonu, değer görme ihtiyacını temel alan temasıyla dikkat çekici bir kitaptı. Ancak, etkileyici ve merak uyandırıcı bir fikrin anlatım üslubundaki dağınıklık ve yer yer sayıklamayı andıran ifadeler; hikayeye tam olarak dahil olmamı, dolayısıyla okuma akışımı sürdürmemi zorlaştırdı.
Yine de birbirinden farklı bireylerin zihinsel bütünlüğe ulaşıp tek bir organizma gibi işlev görmesi anlamına gelen “Homo Gestalt” kavramı, psikolojik dinamikler ve zihinsel sorgulamalar açısından oldukça özgün ve düşündürücü bir yapı sunduğunu söyleyebilirim.
Yannız (orijinal adıyla Lone); doğduğundan beri insanlardan izole yaşamış, kimse tarafından fark edilmeyen ancak sıra dışı yeteneklere sahip bir karakterdir. Ormanda yaşadığı bir olay, onun Çiftçi Prodd ve eşiyle tanışmasına, dolayısıyla ilk kez bir yere ait hissetmesine neden olur. Bu karşılaşma, iletişim kurma sürecinin başlangıcı olurken; zihniyle eşyaları hareket ettirebilen Janie, istedikleri yere ışınlanabilen ikizler, konuşmasa da her sorunun cevabını bilen bebek ve sonradan aralarına katılan, öfke ve güvensizlik duygularıyla şekillenmiş Gery’nin dahil olmasıyla hikâye derinleşir.
Farkında olmadan zihinsel bütünlüğe ulaşan bu grup, toplumun dayandığı ahlaki ilkelerin ötesinde, yeni bir organizma oluşturur. Bu durum ise insan evriminin bir sonraki basamağına dair güçlü bir sorgulama ortaya koyacaktır.
Farklı işlevlere sahip bireylerin zihinsel simbiyozla “Homo Gestalt”a erişmesi, kişilerarası etkileşim ve içsel çatışmalara odaklanan kurgusu ile İnsandan Öte, fikrinin gücü sayesinde ilgi çekici bir kitap olsa da; anlatım tarzı bakımından herkesin kolaylıkla bağ kuramayacağı
Altı üstü 250 sayfalık kitap günlerdir bitiremedim . O kadar karışık ve iç içeydi ki herşey bazen kendi aklımdan şüphe ettim bende bir sorun var galiba dedim bazı yerleri sürekli başa sardım ... Bilim kurgu çok tercih ettiğim bir tür değil zaten ama bu olmamış. Kitabı okuyan arkadaşlarım acaba sorun bende mi bi söyleyin hele
Gelecek şimdiyi her zamankinden daha hızlı talan ediyor. Kendi anlayışını dayatıyor, kültürler yok ediliyor, küreselleştiriliyor. Evrimleşmiş, dönüşmüş insan ırkının örnekleriyle diyaloğumuz nasıl olacak üzerine bir okuma. Zihinsel evrim. Bizim bildiğimiz dil her gün dijital çağın gerisinde kalıyor, dönüşüyor, yenileniyor. İletişim şekilleri bir asırdır hayal edilemeyecek düzeyde değişti. İnsan ırkı robotikleşirken iyiyi, kötüyü, doğruyu, yanlışı nasıl tanımlayacağız üzerine bir sorgulama. İçimiz boşaltılırken doldurulduğumuz herkeslikle yaşıyoruz. Birbirimizi yönetebilmeyi telepatiyle yaptığımızda ortaya neler çıkacak? Arkadaşlık, bellek, vicdan, ahlak konularında yönümüzü ne belirleyecek? Ahlakı ayakta tutan şey, insanlığı ayakta tutan şey; utanç. Empati yoksunluğu bireyciliğin kalıcı hasarı. Tekillik sonrası kolektif bir araya gelen birkaç canlının oluşturduğu süper organizma -yeni bir varoluş- insan sınırlarını aşan bir şey gibi görünse de belki de buna çok yakınız. Sermaye ve iktidarlar bugün hayatımızın her alanında söz sahibi, kural koyucu. Oysa bu zihinsel evrim yeni paradigmalara ihtiyaç duyuyor.
Yalnızlık Üzerine Bir Bilimkurgu Romanı
Kitabın ilk kısmı öylesine yoğun ve şiirsel ki bölüm bittiğinde yeniden okudum. Yannız’ın o dipsiz yalnızlığını okumak içimi parçaladı. Aslında Yannız zihinsel olarak yalnızlığı tanımlayacak yapıda değil ama Evelyn ile tanıştığında ikisi arasında bir erkek ile bir kadının yaşayabileceklerinin ötesinde bir bağ kuruluyor. Bu bağ Yannız’ın hayvanca yaşayan bir aptal olmaktan çıkıp insan olmak için attığı ilk adım.
Dolayısıyla bu bağın vahşice koparılması, Yannız’ın içinde onun daha önce hissetmediği bir boşluk yaratıyor.
Sturgeon muhteşem aptalı, Evelyn’i, onun ablası Alicia’yı, zalim babasını anlatırken bizi büyülü bir masalın içine çekiyor. Bu masalın içinde çok acı var. Hatırladıkça gözlerimi buğulandıran keskin ve derin acılar. Ama umut da var bu ilk bölümde. Çünkü muhteşem aptal, acılarını bir nebze dindirecek bir aile ile tanışıyor: Proddlar. Orada büyüyor, gelişiyor, kendi varlığı üzerine düşünüyor ve bir isim sahibi oluyor: Yannız (özgün metinde Lone).
İncelemenin tamamı için: kayiprihtim.com/inceleme/insand...
Kitaptan Öte
Aslında bu kitap benim için biraz inişli çıkışlıydı. 3 bölümün her biri sanki sıfırdan yeni bir kitaba başlıyormuşcasına başlıyor ve her bölümün sonunda üstüne katlayarak her şeyi size sunuyor. Ve böylece okuyucu da bir nevi "okuyucudan öte" bir hale geliyor.
Başta kitap okuyucu olarak size hiçbir sey vermiyor. Bu yüzden başta karakterleri, güçlerini, ve geçmişlerini bağdaştırmakta epey zorlandım. Her bölümü bitirdiğimde tüm taşları oturttuğumu düşünürken her yeni bölümde farklı farklı yerlere yerleştirilmesi gereken birçok taş daha ortaya çıktı ve kitabı tamamen bitirdiğimde tüm taşların oluşturduğu o tabloyu görmek çok huzur vericiydi. O yüzden kitap ne kadar kaotik ilerlese de sonunda hafif bir gülümseme ile kitabı bitirdim.
Kitabın her bölümünün anlatım tarzı ve içeriği çok farklı. Ama bölümlerde okuduğunuz her şey son bölümde toplanıyor. Amaç, sonuç, mesaj hazır bir şekilde sunuluyor ve kafada nerdeyse hiç soru bırakmıyor. (Belki eksik tek soru evrimin nasıl boyle üst insanlar doğurduğu) Ben nedense özellikle bilim kurgu kitaplarında her şeyi açıklamalarını çok seviyorum sanki gerçekten mümkünmüş gibi, varmış gibi.
Kitabın özellikle işleniş bakımından beni epey şaşırtmasının bir nedeni de kitabın arkasını okuduğumda süper güçlere sahip 6 karakterin biraz "Marvel" havasındaki gelişimini göreceğiz diye düşünmemdi. Ama kitap daha derin duygu ve mesajlar sunarak beğenimi başka bir yöne çekti.
Eğer son bölüme varabilirseniz eminim siz de kitabı çok seveceksiniz. Ama onun dışında kitabın bütününü büyük bir merakla ve acaba nereye varacak, acaba şimdi ne olacak heyecanıyla okudum. Ve bazı sahneler bana çok sinematik geldi. Açıkçası bu kitabın özellikle Nolan tarafından sinemaya uyarlanmasını isterdim.
Hugo ve Nebula ödüllü İnsandan Öte için weird fiction sınırına dayanan, hümanist bir bilim kurgu diyebilirim. İşlediği konuyla ve tarzıyla hem dikkat çekici hem de biraz yorucuydu.
Her biri farklı bir ucube olarak görülen, ama aslında kendi alanlarında olağanüstü yeteneklere sahip bireylerin bir araya gelerek tek bir organizma, Homo Gestalt, oluşturduğu bir hikâye anlatıyor.
İnsandan Öte, 1953'te yani Bilimkurgunun Altın Çağı sayılan bir dönemde yazılmış olmasına rağmen, bana günümüze daha yakın olan new weird fiction (yeni tuhaf) akımını anımsattı ve bu yönüyle kendini diğer bilimkurgu klasikleri arasında farklı bir yere konumlandırdı. Yine de bu çekicilik, kitabın olayları birbirine bağlayışı ve sonlandırma kısmında benim için aynı şekilde devam etmedi. Sonunda biraz ortada kaldım diyebilirim.
Kısacası, İthaki Bilimkurgu Klasikleri arasında favorim olmasa da, iyi ki okudum dediğim kitaplardan biri oldu. Hard sci-fi sevmeyen ama farklı bir bilimkurgu arayanlara özellikle öneririm.
"Herkesin hislerini bir bakışta anlayabilen ve istediği an insanların düşüncelerini yönlendirebilen bu genç adam, muhteşem yetilerle donanmış. Ama o aynı zamanda, bu yetenekleri, karnını doyurabilmek için bile zar zor kullanabilen bir aptal. Oradan oraya yuvarlanan kir pas içinde değerli bir taş."
- Bülent Özgün
İncelemenin tamamı: kayiprihtim.com/inceleme/insand...
İnsan Evrimine Dair Tuhaf Bir Hayal Ve Podcastin 3. BölümüBilim-Kurgu
Bu kitap bize neler yapmadı ki, duygulandırdı; sinirlendirdi, hayranlık uyandırdı... Ama en çok da şaşırttı diyebilirim.
İnsanın evrimleşerek geldiği bir sonraki aşama üzerine epey tartışmalı bir hayal kuran Sturgeon, özgürlük, ahlak ve aidiyet temalarını işlerken kafaları karıştırmayı da ihmal etmemiş.
Böyle Bi Kitap Var'ın üçüncü bölümünde sıradışı bilimkurgu yazarı Theodore Sturgeon'ın en ünlü kitabı İnsandan Öte'yi inceledik. Bu kitabı okumayı ve bu kitaptan konuşmayı da çok sevdik.
Sturgeon'la ilgili bilmediğiniz şeyler öğrenmek, kitabın son bölümünü daha anlamlı kılmak isterseniz aşağıdaki linklere bekleriz.
Youtube videosu için: youtube.com/watch?v=1Fhmjtc...
Spotify bölümü için: open.spotify.com/episode/6DrAmeD...
Apple Podcasts:podcasts.apple.com/tr/podcast/3-i-...
Bazı yayın evlerinden çıkan kitapları alırken tereddüt etmem. Okuduğun zaman keyif alacağım bilirim. İşte bu kitabında bu yanılgıya düşerek aldım. Kitabı altıkırkbeş yayınları basmış diye okudum. Lakin kitap hakkında güzel şeyler yazamayacağım. Bilim kurgu tadından eser yok. Konu anlatımı yoğun mu desem, karışık mı bilemedim. Ya da kitapla yolumuz doğru zamanda kesişmedi mi desem. Yani ne desem bilmiyorum.
Bu kitabın bendeki özel yerini kelimelere aktarabildiğim kadarıyla açıklamak isterim. Kitap tam da Kadıköy'ün yağmurlu ve puslu bir gününde girdiğim kitapçıda ilgimi çekti, oldukça geniş ve uzun tavanlı yüzlerce kitabın olduğu bir kitapçıda bu kitaba rastlamam giriş paragrafından dolayı çok manidar geldi. Bu yüzden sizinle paylaşmak istiyorum: ''Kadıköy'ün yağmurlu ve puslu günlerinde hazırlanan bu kitap sizi uçurumdan aşağı atabilecek güce sahip olabilir. Herhangi bir ve özellikle izinsiz olarak iktibas edildiğinde Kadıköy'ün bilinen, serin ve rutubetli laneti, yıllar boyunca bunu yapanı takip eder, saçları dökülür, rüyasında sürekli olarak Kadıköy sokaklarından akın akın geçerek yıllık intiharlarını gerçekleştirmeye giden lemur sürüleri görür ve derin bir yalnızlığa gömülür.''
Yazar Hakkında
Theodore SturgeonYazar · 4 kitap
Edward Hamilton Waldo ismiyle dünyaya gelen Theodore Sturgeon Amerikalı bilimkurgu ve korku yazarıdır. İsmi daha sonra üvey babası William Sturgeon tarafında Theodore olarak değiştirilmiştir. Sturgeon'un en ünlü eseri 1953 yılında basılan More Than Human (İnsandan Öte) isimli bilimkurgu kitabıdır. İnsandan Öte kitabı1954 yılında yılın en iyi romanı olarak Uluslararası Fantezi Ödülü'nü kazanmıştır.
