Koçi Bey Risalesi
Koçi BeyYazar:
Koçi Bey
Çevirmen:
Zuhuri Danışman
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 46 dk.
Sayfa Sayısı:
168
Basım Tarihi:
1972
İlk Yayın Tarihi:
1631
Yayınevi:
Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
Orijinal Dil:
Osmanlıca
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
Koçi Bey Risaleleri
62 okunmaKabalcı Yayınları · 2008 · 320 s.
Koçi Bey Risalesi
14 okunmaAkçağ Yayınları · Mart 2020 · 424 s.
Koçi Bey Risalesi
9 okunmaKültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları · Temmuz 1985 · 180 s.
Koçi Bey Risalesi
4 okunmaMilli Eğitim Bakanlığı Yayınları · 1972 · 168 s.
Günümüz Türkçesiyle Koçi Bey Risaleleri
0 okunmaYeditepe Yayınevi · 17 Şubat 2026 · 192 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sultan IV. Murad'a Osmanlı Devlet Teşkilatının işleyişi hakkında tavsiye ve uyarı niteliğinde yazılar kaleme alan Göriceli (Arnavut kökenli) Koçi Bey'in mektuplarından derlenmiş olan bu eseri okurken büyük keyif aldım. Koçi Bey'in, kendi zamanında çok seçkin bürokratik bir kimlik olduğu, mektupların içeriğinde hemen göze çarpıyor; Yeniçeri teşkilatındaki yozlaşmalar, vergilendirme usul ve yöntemlerindeki çelişkiler, toprak ve zıraat örgütlenmelerindeki suistimaller, adalet mekanizmasındaki kokuşmuşluk gibi birçok konuda, dönemin padişahına akılcı çözümlemeler öneriyor.
Koçi Bey'in kimi zamanlar padişahı bizzat eleştirildiği satırlar, Sultan IV. Murad'ın nezdinde hocasının bilgeliğinin itibarını ve saygınlığını ayrıca gözler önüne sermektedir.
Bir sonraki padişah olan Sultan I. İbrahim de her ne kadar Koçi Bey'den tavsiyeler almak istemiş olsa da Koçi Bey'in bu iki kardeş sultan arasında onların potansiyellerine uygun olacak şekilde farklı ile telkin ve tavsiyelerde bulunduğu mektupların içeriğinde açıkça hissedilmektedir.
Osmanlı devlet teşkilatına ilgisi olanların kesinlikle okumasını tavsiye ederim.
Bir Osmanlı Eleştirisi
Koçi Bey 16. Yüzyılın Osmanlı devlet harcamaları ve duraklama dönemi eleştirel bir kalemle ele alan Koçi Bey bugün bizler bir uyarı da buluna biliyor.
Devşirme kökenli bir devlet adamı olan Koçi Bey kısa sürede Enderundan, Has Odacılığa kadar yükselmiş ve memuriyeti zarfında devlet içerisindeki işleyişi iyi bir şekilde tahlil etmiştir. XIX.yy'da devlet içerisinde baş gösteren sorunlar, ocağın bozulması, toprak sorunları ve liyakat sorunu gibi hususların devleti içine soktuğu kötü gidişat, sunduğu risalelerin başlıca konuları olmuştur.
Osmanlı Devleti'nin XVI.yy ile başlayıp devam eden ve akabinde devleti sekteye uğratan sorunların yanında buna yönelik çözümleri dönemin bilgi ve birikimi ile aktardığı risaleler, hem dönemin anlaşılması hemde IV.Murad ve I.İbrahim'in saltanlatları hakkında bilgi aktarmaktadır.
Risaleler incelendiğinde Koçi Bey'in saray protokolünü en ince tefferuatına kadar bildiği görülmektedir. Buradaki bilgi birikiminin kısa sürede Enderun ve ötesine uzanan memuriyetinden ileri geldiği anlaşılmalıdır. Bu un yanında kendisinin Osmanlı Devletinde bir tımarlı olduğu bilgileri mevcuttur.
Risalalerin iki bölümden oluştuğunu söylemek mümkündür. İlk bölüm devlet içinde bir zincirleme olarak etki yarattığını düşündüğü arızalardır. Bunda ilk olarak timar sistemini daha sonra timar arazilerinin tevcih edildiği şahsiyetlerin tutumları ve topraktaki bozulmanın devlete yansımasından söz eder. Bu bağlamda ikinci bir konu olarak ulema ve ilmiye sınıfını ele alarak devlet adamlarının işleyişi nasıl kötüye kullandıklarını vurgular. Bununla birlikte liyakasizlik, keyfiyet gibi sorunlarıda ele alarak devlet erkanı içerisinde kendilerine yer tutmuş bu anlayıştan söz eder. Risaleleri ikinci bölümü ilk bölümde ele aldığı tüm bu sorunlara karşılık çözüm ve tavsiyeleri içermektedir.
Osmanlı tarihi XIX.yy ve bu döneme ait devlet işleyişi ile birlikte devletin içinde bulunduğu sorunsal çemberi, Osmanlı'yı çöküşe doğru
O zamandan bu zamana pek bir şey değişmedi. İşler erbabına verilmeyince bütün düzen bozuluyor. Her yerde doğru olmak zorundasın. İnsanlar doğru olunca sistem de makine gibi işliyor. Ama makinenin çarkına bir şey takıldı mi düzen yavaş yavaş bozuluyor. Osmanlı imparatorluğunun durumu da böyledir. Hem 4. Murad hem de İbrahim zamanında devletin düzeni neden bozuldu? Ne yapılması lazım gelir? Bu sorular cevap aranır .
Risaleleri, özellikle IV. Murad'ın talebi üzerine kaleme alınmış olup, Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu siyasi, ekonomik ve toplumsal sorunlara dair gözlemlerini ve çözüm önerilerini içermektedir. Bu eserler, bir nevi "kriz raporu" niteliği taşır ve Osmanlı İmparatorluğu'nun Klasik Dönem'den uzaklaşmasının nedenlerini anlamak için eşsiz bir kaynak sunar.
Koçi Bey Risaleleri, Kabalcı Yayınları gibi yayıncıların titiz çalışmaları sayesinde, Osmanlı İmparatorluğu'nun 17. yüzyıldaki sorunlarına dair birinci elden bir tanıklık sunmaktadır. Koçi Bey'in keskin gözlemleri, cesur eleştirileri ve çözüm önerileri, sadece tarihi bir dönemi anlamakla kalmaz, aynı zamanda devlet yönetiminde adalet, liyakat ve kanunlara bağlılığın evrensel önemini de gözler önüne serer. Bu eserler, modern devlet anlayışına yön veren prensiplerin erken dönem Osmanlı düşüncesindeki yansımalarını görmek açısından da kıymetlidir. Koçi Bey Risaleleri, geçmişten günümüze ışık tutan, düşündürücü ve ufuk açıcı birer başyapıttır.
Koçu Bey Risaleleri, 4. Murat'a sunulan raporlar ve 1. İbrahim'e sunulan raporlardan oluşuyor. Kitap 320 sayfadan oluşuyor. 155 sayfası günümüz Türkçe'siyle yazılmış.44sayfası sözlük ve kaynakça, kalan kısmı Osmanlıca tıpkı basım.
4. Murat'a sunulan raporlarda sosyal ve siyasal düzendeki bozulmaların sebepleri ve çözümleri hakkında Koçi Bey düşüncelerini açıklamış.
Kitabın ikinci bölümünde (1.İbrahim'e sunulan) ise tesbit ve tavsiyelerden çok, devlet sisteminin organlarının tanıtımı, kime karşı nasıl davranmalması gerektiği gibi konularda ders verilmiş. Sanki bir ilkokul öğrencisine ders verir gibi...
Bence kitabın birinci kısmı önemli. Osmanlı'nın çöküş başlangıcının sebepleri (Kanuni Sultan Süleyman'dan başlayarak) anlatılmış. Aslında günümüze baktığımızda da benzer olayları gözlemliyoruz.
Demek ki, tarihten ders almıyoruz.
Koçi Bey Risaleleri
Yayına hazırlayan Seda Çakmakçıoğlu.
Koçi Bey 17. yüzyılda yaşamış Türklerin Montesquieu'su adını almaya hak kazanmış değerli bir şahsiyettir. Gençliğinde Arnavutluk'un güneydoğusundaki Görice'den İstanbul'a getirilmiş ve saray hümayun'a girmiştir. Sultan IV. Murad'ın yakın hizmetinde bulunmuş, Has mahrem dostu olarak devlet tedbirleri ve saltanat işleri hakkında risaleler kaleme almış, 1631 yılında takdim etmiş Sultan İbrahim döneminde de padişaha risaleler yazmış, IV. Mehmet devrinde vefat etmiştir.
Kitap önce eserin hazırlanmasında uygulanan yöntem üzerine verilen bir notla başlayarak, Koçi Bey ve eserleri hakkında bilgi verilmektedir. Sultan IV. Murat'a yazılmış 21 risale, Sultan I. İbrahim'e yazılmış 19 risale mevcuttur. Konunun anlaşılabilmesi için zengin bir sözlükçe ve kaynakçası bulunmaktadır. IV. Murat'a sunulan risaleler Ebu Ziya Tevfik basımı olarak, Sultan O. İbrahim'e sunulan risalelerde Ali Emiri yazması olarak tıpkıbasım olarak verilmiş, dizinle kitap tamamlanmıştır.
Dördüncü Murat ve Sultan İbrahim döneminin iyi anlaşılabilmesi için Osmanlı devletinde önemli bir devlet adamı olan Koçi Beyin risalelerinin mutlaka okunması gerekmektedir. Koçi Bey'in bu özel görevi sırasında göstermiş olduğu hassasiyet dikkat çekicidir. Gaye, zor durumda olan Osmanlı Devleti'nin, daha iyi bir duruma gelebilmesi için yapılması gereken çözüm yollarını göstermektir.
Her Osmanlı tarihçisinin elinin altında bulunması gereken bir kitaptır.
#Kitapşuuruinsanlıkşuurudur.
17. yy da Osmanlı Devleti'nin neden ve nasıl bozulmalara maruz kaldığını ele alan ve bunların çözüm yollarını gösteren Enderun Mektebinde değişik görevlerde bulunmuş Koçi Bey tarafından yazılmış bir nevi rapor.
Günümüz devlet denetleme raporları, teftiş kurulu raporları gibi düşünebiliriz.
Osmanlı'nın nasıl yıkılma sürecine girdiğini, bu topraklar üstündeki çürümüşlüğün yüzyıllardır nasıl devam ettiğinin acı bir belgesidir adeta....
Koçi Bey'in IV. Murat için hazırlamış olduğu risalede Devlet-i Aliyye'nin sorunlarını ve yapılması gerekli gördüğü reformları genel olarak; orduda kullanılan devşirme sisteminin değiştirilmesi, devlet görevlilerinin rüşvet alımının önlenmesi, liyakat eksikliğinin giderilmesi gibi, ana sorunları ön planda tutmuştur. Ancak ne yazık ki artık Devlet-i Aliyye için 17.yüzyıl sonun başlangıcı olacak, devletin artık bozulmaya başlayan ekonomisi, savaşların getirmiş olduğu ağır şartlar nedeniyle oluşan sosyal sorunlar, asırlara yayılacak olan yıkılma döneminin de başlangıcı olacaktır.
Osmanli 'yı islam bitirdi diyen sozde aydinlarin da,Osmanli yi dış gucler bitirdi diyen sözde muhafazakarların okuması gereken bir kitap.
Ama oyle bastan sona at gozluguyle okursan 4.Murat a verilen tavsiye ,1.Ibrahim e verilen devlert sistemi egitimi olarak algilarsin.
Once bir 4.Murat kimdir,Bursa yolunu karli diye kadiyi,hizini alamayip seyhulislami olduren ve daha niceleri..1.Ibrahim kimdir,pasasindan namusu olan karisini isteyip vermeyince basini kesip Istanbul da gezdiren bir padisah bulursun ve daha niceleri..
Daha cocuk yasta gozlerimizin onunde kardeslerimiz katledilse,padisahun soyu kurumasin diye turlu cinsel gucu artirici macunlara ,otlara v.s maruz kalsak ve cihan padisahi olsak ,bizim ne yapabilecegimiz ise tamamiyla hayal gucu...
Butun Osmanliyi yargilayacak bir tarih bilgim yok,o donemde var olan diger imparatorluklarin da ayni donemden gectigini bikecek kadar tarih biliyorum okadar.
Ozet olarak cok.boyutlu okursaniz,sorun islamda degil,sorun yardakcilikda,sorun ahlaksizlikda,sorun gucun tek bir kiside toplanmasinda,sorun refahin paylasilmamasinda,sorun hukuksuzukda ve yukselmek icin hukuksuzluga goz yummakda.
Yazar Hakkında
Koçi BeyYazar · 2 kitap
Büyük şöhretine rağmen hal tercümesiyle ilgili pek az şey bilinen Koçi Bey’in hayatı hakkında söylenenler, XIX. yüzyılın ikinci yarısında risâlelerinin ilkinin basımı sırasında ortaya atılmış bazı tahminî kanaatlerden ibarettir. Belirli herhangi bir kaynak ve vesikaya dayanmayan bu bilgiye göre Koçi Bey, çocuk yaşta iken Arnavutluk’tan devşirilerek Acemi Ocağı’na alınmış, zamanla Enderun’da bazı oda zâbitliklerinde bulunduktan sonra Has Oda’ya yükselerek itimat ve sevgisini kazandığı IV. Murad’ın musâhipleri arasında yer almış veya “mahrem-i hâs”ı olmuştur. Onun ölümüyle yerine geçen kardeşi Sultan İbrâhim’e de bu yolda hizmet verir. Hayatının bundan sonrası için kesin bilgiler olmayıp bu hükümdarın son senelerinde yahut IV. Mehmed’in saltanatının ilk devresinde emekliliğe ayrılıp memleketine döndüğü ve orada öldüğü yolunda bazı tahminler ileri sürülür.
