Yazar:
Frederick Starr
Tahmini Okuma Süresi:
19 sa. 16 dk.
Sayfa Sayısı:
680
Basım Tarihi:
Haziran 2015
Yayınevi:
Princeton University Press
Orijinal Adı:
Lost Enlightenment: Central Asia's Golden Age
ISBN:
9780691165851
Ülke:
Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Biruni ve İbn-i Sina’nın Sönen Meşalesi.Duygu ve Düşünce
Tarih bilimi, yüzlerce, belki de binlerce kenarı olan çok boyutlu bir şekle benzer. Her bir kenar kendi gerçekliğini yansıtırken, diğer kenarlarla olan bağlamından asla kopmaz. Bir kenardan diğerine geçtiğinizde, yeni karşılaştığınız gerçeğin aslında bir eskisinin nedeni ya da sonucu olduğunu fark edersiniz; hatta bazen bu yeni gerçek, bildiğiniz birkaç doğruyu tamamen bertaraf edebilir. Ancak asıl mesele tarihin ne olduğundan ziyade, her toplumun veya bireyin kendi inançları doğrultusunda onu nasıl şekillendirdiği veya manipüle ettiğidir.
İşte tam bu noktada, Orta Asya medeniyetleri uzmanı S. Frederick Starr, Kayıp Aydınlanma adlı eserinde yüzlerce farklı kaynağı ve araştırmacının tespitlerini referans alarak bizi manipülasyonlardan uzak, salt gerçekliğe yakın bir tarihi sahneye davet ediyor.
Neden Bu Kitap? Neden Şimdi?
Tarihçilerin satır aralarında bildiği, meraklılarının araştırarak ulaşabildiği bu meseleleri Starr neden geniş kitleler için yazma ihtiyacı duydu? Kendi ifadesiyle bu araştırmanın başlangıç noktasını bizzat "olayların kendileri" oluşturuyor. Yazarın şu sorusu kitabın asıl belkemiğini teşkil etmekte:
"Nasıl oldu da İbn-i Sina ve Biruni gibi dünya tarihinin en büyük beyinlerinin neredeyse tamamı, aynı zaman diliminde ve aynı coğrafyada (Orta Asya) ortaya çıktı? Ve daha da önemlisi, bu ışık neden söndü?"
Bizler genellikle tarihi olaylar üzerinden değerlendirir ve doğrusal bir ilerleme bekleriz. Ancak Orta Asya’da tarih, bu olağan akışın aksine seyretmiştir. Yaşayan medeniyetlerin yerini yenileri almamış, o zengin kültürü yaşatacak ve geleceğe aktaracak eserler zamanla yok olmuştur.
Dünyanın Merkezi: Büyük Orta Asya
Yine de coğrafyanın kaderi bir dönem için tüm dünyayı aydınlatmıştır. Orta Asya'da başlayan bu "Aydınlanma Çağı", dünyanın geri kalanı
Aydınlığa Giden Yolda Karanlığa Dönüş
Kitap 800 ile 1200 seneleri arasındaki Orta Asya’da yaşanan durumu tarih sırasına göre çok akıcı bir dille anlatmaktadır. İlk başlangıcı İbn-i Sina ile Birûni arasında geçen bilimsel alışverişten bahsederek başlıyor. Dünyanın en geri kalmış ülkelerinden biri olan Afganistan’ın da içinde bulunduğu bölgenin bir zamanlar önde gelen bilim adamları ve düşünürlerin yetiştiği yer olduğuna tanıklık ediyoruz. Avrupa’nın, Orta Asya’da 11. asırda varolan “normal bilime” 17. asıra kadar erişemediği görebiliriz. Her türlü bilimsel araştırmanın temelinde matematik ve geometrinin, sonrasındaysa genel mantığın ve felsefenin önemli olduğu görülmektedir. Orta Asya’da kıtalar arası ticaret, kültürler arası etkileşimi doğurmuştu. Sulama sistemlerinin kullanıldığı tarım da yüksek seviyeli teknik kabiliyet ve yoğun ilerleme arzusu ortaya çıkarmıştır. Bölgede dini çoğulculukla her dinin kendi dilini getirdiğini ve değişime açık olduğunu görmekteyiz. Sonrasındaysa önce Arap fetihleri, baskıcı yönetim şekilleri sonra Moğol istilası, Selçuklu dönemi ile saraydakilerin gösterişe, mimariye, resme değer vermesini, Orta Asya’daki yaşayışı ve kalkınmayı geriye götürerek bir kültürün yok edilişine şahitlik ediyoruz. Bölgede olan olayların temel başlangıç sebebinin ise müslümanlar arasındaki sünni-şii ayrışmasının olduğu anlatılmaktadır. Kitapta Halife Memun, Nizamilmülk, İbn-i Sina, Ömer Hayyam, Bîruni, Buharî, Gazalî gibi birçok bilim insanının hangi şartlarda ne katkılar yaptıklarını okuyacaksınız. Tarihi ezberden okumayla öğrenemeyenlere mutlaka bu kitabı yaşayarak öğrenmelerini tavsiye ederim.
10/10
2023 2. kitabı
Kitabı inanılmaz derecede çok beğendim. Dili çok akıcı, kolay anlaşılır ve ilgi çekici. Veriken bilgilerin bağlamını anlamak kolay. Tarihimizdeki iyi ve kötü olan her şey ne eksik ne fazla; tam yerinde anlatılmış. Günümüz koşullarında Doğu'nun Batı karşısında yenilgisi ve bu durumu oluşturan şartları çok daha net anlamış oldum. Esasen olayın bilime, akla ve özgürlüğe dayalı olduğunu net bir biçimde kavradım. Kitap önyargısız bir şekilde yazılmış. Çok kıymetli bir eser, liselerde ders kitabı olarak okutulması gerekir.
Kitap Orta Asya açısından çok iyi bilgiler verse de yazar açıkça İslamiyet düşmanı bu yönden hiç beğenmedim. Ama dediğim gibi Orta Asyalılar hakkında baya özgün bilgiler veriyor. Yazar İslamiyet'i ne kadar kötülemişse Yunan mitolojisini de o kadar övmüş. Unuttuğu şey o Yunan mitolojisini İslami buluşların geliştirdiği ki bunu kendisi açıkça ispatlamış kitapta. Ayrıca Müslümanların o dönem bok içinde yaşadığını söylüyor fakat yine unuttuğu şey Fransızların parfümü nasıl bulduğuydu. Medeniyetsiz Avrupa'yı unutturmaya çalışıyor ama boşuna uğraşıyor.
Görsellerle zenginleştirilmiş bu sürükleyici kitap Orta Asya’nın orta çağdaki karanlıkta kalmış olan Aydınlanma Çağı’nı tarihi sıralamaya sadık kalarak ama kuru bir anlatımdan çıkartarak ortaya koyuyor. Dönemin en büyük zihinlerinin maceralı hayatları, büyüleyici başarıları ve modern dünyanın oluşumunu nasıl hazırladıklarını açık bir dille anlatan eser, olup biteni sebep-sonuç dairesi içinde okura sunarak zihinlerdeki sorulara cevap veriyor. Kitaba konu olan neredeyse tüm isimlerin Arapça yazmış olmasından ötürü Arap oldukları yönündeki yanılgıyı bertaraf eden kitap bugün Kazakistan’dan Afganistan’a ve Sincan’a kadar uzanan Orta Asya’da Türkî ve İranî halkların nasıl büyük medeniyetler inşa ettiklerini gözler önüne seriyor.
Kayıp Aydınlanma 800 ilâ 1200 seneleri arasında en büyük ve gelişmiş kentlere, en zarif sanata ve hemen her alanda en ileri bilgi ve teknolojiye sahip olan Orta Asya’nın dünya ticaretini ve ekonomisini nasıl yönlendirdiğini anlatıyor. Orta Asyalılar gökbilimi, matematik, jeoloji, tıp, kimya, musiki, sosyal bilimler, felsefe ve ilahiyat başta olmak üzere hemen her alanda başarı elde etmişlerdi. Cebire ismini veren, hayal edilemeyecek bir isabetlilik ile dünyanın çevresini hesaplayan, daha sonra Avrupa’da tıbbın temelini oluşturacak eserler veren ve dünya üzerindeki en muhteşem şiirlerin birçoğunu yazan Orta Asyalılardı. Hatta Birûni keşfinden beş asır önce Amerika kıtasının varlığını öngörmüştü. Tarihte aynı mekân ve zamanda bu kadar çok bilim adamının bir arada olduğu başka bir dönem pek yoktur. Yazdıkları Thomas Aquinas’ın döneminden bilimsel devrime kadar Avrupa’yı derinden etkilemişti. Aynı şekilde Asya’nın büyük bir kısmı ile Hindistan’da da büyük bir tesir bırakmıştı.
“Kayıp Aydınlanma” tarihin unutulmuş bir devrinin izini sürmekte, Asya’nın
Görsellerle zenginlestirilmis bu sürükleyici kitap Orta Asya' nin orta çagdaki karanhikta kalmis olan Aydinlanma Cagi ni tarihi siralamaya sadik kalarak ama kuru bir anlatimdan çikartarak ortaya koyuyor. Dönemin en büyük zihinlerinin maceral hayatlari, bürülevici basarilari ve modern dünyanin olusumunu nasil hazirlad klarini açik bir dille anlatan eser, olup biteni sebep-sonuç dairesi içinde okura sunarak zihinlerdeki sorulara cevap veriyor. Kitaba konu olan neredeyse tüm isimlerin Arapça yazmis olmasindan ötürù Arap olduklar yönündeki yanilgry, bertaraf eden kitap bugün Kazakistan'dan Afganistan a ve Sincan'a kadar uzanan Orta Asyada Türkì ve Iranì halklarin nasil büyük medeniyetler insa ettiklerini gözler önüne seriyor. Kayip Aydinlanma 800 il@ 1200 seneleri arasinda en büyük ve gelismis kentlere, en zarif sanata ve hemen her alanda en ileri bilgi ve teknolojiye sahip olan Orta Asya' nin dünya ticaretini ve ekonomisini nasil yönlendirdigini anlatiyor. Orta Asyalilar gökbilimi, matematik, jeoloji, tip, kimya, musiki, sosyal bilimler, felsefe ve ilahiyat basta olmak üzere hemen her alanda basari elde etmislerdi. Cebire ismini veren, hayal edilemeyecek bir isabetlilik ile dünyanin çevresini hesaplayan, daha sonra Avrupa°da tibbin temelini olusturacak eserler veren ve dünya üzerindeki en muhtesem sirlerin birçogunu yazan Orta Asyallardi. Hatta Birûni kesfinden be asir önce Amerika kitasinin varligini öngörmüstü. Tarihte ayni mekân ve zamanda bu kadar cok bilim adaminin bir arada oldueu baska bir dönem pek voktur. Yazdiklar Thomas Aquinas in döneminden bilimsel..alıntı
Kitapta çok fazla yanlış bilgi var. Sürekli müslümanlar ve o dönemki araplar kötülenmiş. Belki olabilir yanlış biliyoruz diye okumaya devam ettim ama Hz.Abbas’ın hiçbir zaman müslüman olmadığını yazıldığını görünce tarih öğrenmek için okuduğum kitapta yanlış tarih öğrenme tehlikesini görüp kitabı bıraktım. Kitapta doğru bilgilerde vardır ama yanlış çok şey de var bilmediğiniz bilgileri de doğru mu yanlış mı ayırt edemeyip tarihi yanlış öğrenmek durumunda kalabilirsiniz. Büyük bir merakla aldığım bu kitabı hayal kırıklığıyla bırakıyorum kimseye de tavsiye etmiyorum.
Bilinmesi gereken tarih ve gerçekler·688 syf.·Tarih
10/10
2020 5. kitabı
Çok kalın ancak bir o kadar da akıcı olan bu kitap, olayları, oluş sırasını ve kişileri, neden-sonuç ilişkileriyle birlikte (bir batılı bakış açısıyla da olsa) gerçeğe yakın anlatmış. Kitap hakkında yazılacak çok şey var. En iyisi okumak ve İslam devletleri olarak bize anlatılan ve mükemmel şahsiyetler olarak bilinen birçok kişi hakkında bilgi sahibi olursunuz. Kafanıza takılan hususlar ile ilgili diğer kaynaklara da bakarak daha sağlıklı bir kanaate sahip olursunuz.
Kitap genel olarak İslam coğrafyası ve Türkistan bölgesindeki kaybolmuş bir aydınlanmanın tarihini çok akıcı bir dille anlatıyor. Ancak dikkatimi çeken husus, yazar Arapların ve Türklerin bu entelektüel harekette yerlerinin olmadığını belirtmesidir. Yazara göre bu aydınlanma harekatı Farsilerin idi. Bütün Doğulu biliminsanlarını Fars yapıyor. Burada önemli olan nokta kişinin ırkı değil içinde bulunduğu kültür dairesidir. Yoksa bir Farsi Arapça dışında bir dille yazmamıştır. Ayrıca ırkı temelli bakarsak Farabi, Biruni ve daha birçoğu Türk kökenlidir, ancak bu şahsiyetler İslamiyetin getirdiği lingua franca yani ortak dil ile Arapça yazmışlardır. Ayrıca yazarın Gazali genellemesi çok absürttür. Tek bir insanın görüşleri ile bir kültür dairesi çökmez.
Kitap adından da anlaşılacağı üzere Islam'ın altın çağını konu alıyor. Hem Ilber Ortaylı hem Celal Şengör , Ahmet Arslan , bizim fakültedeki hocaların ve neredeyse her profesörün tavsiye ettiği kitaptır. Ben okuyalı 1 sene oldu. Batılı gözünden o dönemin çok iyi bir anlatımı özellikle bazı verilen bilgiler ile çok ilgi çekici ve resimli. Ben şiddetle tavsiye ederim. Genel kültür bakımından çok şey katacaktır. Türkiye'de böyle nadide eserlerin çevrildiği pek rastlanmaz. Dili de gayet anlaşılır.
Yazar Hakkında
Frederick StarrYazar · 1 kitap
S. Frederick Starr, Washington'da (Starr'ın Araştırma Profesörü olduğu) Amerikan Dış Politika Enstitüsü (AFPC) ile bağlantılı ortak bir transatlantik araştırma ve politika merkezi olan Orta Asya-Kafkasya Enstitüsü ve İpek Yolu Çalışmaları Programı'nın kurucu başkanıdır. Stockholm'de Güvenlik ve Kalkınma Politikası. Starr, AFPC'de Avrasya için seçkin bir üyesidir.
Starr, Afganistan'da başarının anahtarı olarak gördüğü Orta Asya ve Afganistan'dan geçerek kıta çapında ulaşımın yeniden başlatılması sorununa odaklandı. Bu konu, 2000 ve 2008 yılları arasında bir dizi makalenin ve 2007 yılında yayınlanan Yeni İpek Yolları kitabının konusuydu. Politika üzerinde doğrudan etkisi olan yazılar için bkz . Afganistan'daki Başarının Anahtarı [A. Kuchins ile et al] ve Afganistan, Uluslar Arası Binaların Ötesinde: Ekonomik Stratejiye Bir Şans Vermek .
Starr, bölgenin işleyişinde sıkça bir yorumcu ve Dışişleri, Ulusal İnceleme, Uzak Doğu İktisadi Gözden Geçirme ve çeşitli önde gelen Amerikan ve uluslararası gazetelerde yer alan dergilerdeki sayısız makalenin yazarıdır . En son kitabı, Aydınlanma Kayıp: Timurlenk Arap Conquest Orta Asya'nın Altın Çağ , çok büyük etki yaratmıştır. 8. ve 11. yüzyıllar arasında bölgenin tarihi üzerine yapılan bu kitapta , Orta Asya'nın dünyanın merkezi olduğunu savunuyor.
Starr, Washington'daki Kennan Enstitüsü'nün kurucu başkanıydı ve Tulane Üniversitesi ile Aspen Enstitüsü ve Oberlin Koleji'nin (1983-94) başkan yardımcılığını yaptı. Orta Asya Üniversitesi ve Azerbaycan Diplomasi Akademisi'ni planlamakla yakından ilgiliydi ve Kazakistan'daki Nazarbayev Üniversitesi'nin bir mütevelliydi. Doktora'sını Princeton'daki Tarih, Cambridge'deki King's College'da, yüksek lisans derecesini Yale'de aldı ve beş onur derecesi aldı. Starr aynı zamanda New Orleans'ın Louisiana Repertuar Caz Topluluğu'nun kurucu üyesidir ve bu şehirdeki Katrina sonrası toparlanmanın en büyük tek hükümet dışı sponsoru olan Büyük New Orleans Vakfı'nı kurmuştur. New Orleans Unmasqued , Southern Comfort gibi New Orleans'ta dört kitap yazdı.
