Yazar:
Joseph Heller
Çevirmen:
Niran Elçi
Tahmini Okuma Süresi:
19 sa. 16 dk.
Sayfa Sayısı:
680
Basım Tarihi:
Şubat 2017
İlk Yayın Tarihi:
Ekim 2012
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Catch 22
ISBN:
9786053756293
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Hayatımda bu kitabı okurken güldüğüm kadar beni güldüren bir başka kitap hatırlamıyorum. Absürtlüğün şahı, zırvanın daniskası, fakat amaçladığı da bu. Askerliğin saçmalıklarını öyle nefis betimlemiş ki yazarımız Joseph Heller, "catch 22" tabirini ingilizceye kazandırmış.
Yirminci yüzyılın en iyi yüz kitabı listelerinde ilk on'a girmeyi başaran bir kitaptır bu. Vietnam savaşı sırasında savaşı protesto eden gençlerden savaş karşıtı akademisyenlere kadar herkesi hayran bırakan bir yapıt. Demem o ki kara mizahı en karasından yapan kült olmuş birinci sınıf bir kitap..
Madde 22 bir açmazı, bir paradoksu serimler. Kitaptan bu örneği verecek olursak
"... evet sadece bir tek kural vardı: madde 22. Bu maddeye göre, aklı başında bir insanın yapması gereken tek şey, gerçek ve yakın tehlikeler karşısında, kendi güvenliğiyle yakından ilgilenmesiydi. Orr (kitaptaki bir karakter) deliydi, şu halde, yer görevine yerleştirilebilirdi. Bir tek şey yapması gerekiyordu: böyle bir istekte bulunmak. Böyle bir istekte bulunduğu an, deliliği geçmiş olacak, dolayısıyla görev uçuşuna çıkması gerekecekti. Orr daha sık görev uçuşuna çıktığı taktirde deli, çıkmadığı takdirde akıllı olacaktı. Ama akıllıysa uçuşa çıkmak zorundaydı. Eğer uçuyorsa deliydi ve uçmak zorunda değildi. Ama uçmak istemiyorsa akıllıydı ve uçmalıydı."
Anlaşılmadı mı? Demek isteniyor ki, uçuştan uzaklaştırılmanın tek yolu, akıl sağlığınızın bozuk olması ve uçuştan men edilmenizi talep ediyor olmanızdır. Ama eğer bunu talep edebiliyorsanız, bu durum, bunu talep edecek akla sahip olduğunuzu göstereceği için deli olmadığınız anlaşılır. Deli olanlarsa bunu talep edecek akıldan yoksun olduklarından ve talep edemeyeceklerinden ötürü uçuştan men edilemiyorlar. O halde akıllı deli bakılmaksızın uçmaya ve bombalamaya mahkumsunuzdur.
Savaşın acımasızlığı ve mantıksızlığı üzerine daha muhteşem ne yazılabilir, ne söylenebilir ki? Saçmalıktan başka hiçbir anlamı olmayan görevler, yazılmış olsun diye yazılmış maddelerle askerleri kafesleyen bir düzen... Bay Heller bizzat kendi yaşanmışlıklarından yola çıkarak yazdığı için belki de, bu kadar trajikomik geliyor insana. Kesinlikle okunmalı, tavsiyemdir. =)
Savaşı bu kitaptan daha iyi anlatan çok az şey gördüm. 2 defa okudum, üstüne filmi dizisi ne varsa izledim. Gerçekten dahice. Kurt Vonnegut ve kara mizah seviyorsanız es geçmemeniz gereken bir roman.
Savaşın acımasızlığı ve mantıksızlığı üzerine daha muhteşem ne yazılabilir, ne söylenebilir ki? Saçmalıktan başka hiçbir anlamı olmayan görevler, yazılmış olsun diye yazılmış maddelerle askerleri kafesleyen bir düzen... Bay Heller bizzat kendi yaşanmışlıklarından yola çıkarak yazdığı için belki de, bu kadar trajikomik geliyor insana.
İkinci dünya savaşı temalı kitabımız, uçak bombardımancısı Yossarian ve askeri birlikteki arkadaşlarının yaşadığı olaylar üstüne kurulu. Kitap her ne kadar savaş konulu olsa da alt metinde ciddi bir kapitalizm eleştirisi yatıyor. İhtiyacı olan her yere özgürlük götüren Amerika Devletinin sadece özgürlük için gitmediği, aynı zamanda yanında bir takım başka unsurları da beraberinde getirdiğini ironik bir üslupla anlatıyor Joseph Heller. Okuması eğlenceli ve düşündürücü bir kitap. Kitaba yapabileceğim olumsuz bir değerlendirme olarak şunu söyleyebilirim; galiba kitap biraz uzatılmış olabilir.
İkinci dünya savaşı sırasında Amerikan hava birliklerinin konakladığı bir üstte geçen olayların anlatıldığı savaş karşıtı bir roman... Karakterlerin hepsi ayrı ayrı kafayı yemiş, askeriyenin mantıksızlığı, bürokrasi ve ast-üst kavramının laşkalığı, hiç bitmeyen savaş psikojisi ve bir sonraki uçuşta hep bekledikleri kendi ölümleri...
Diyaloglar çok absürd ve hiciv tarzında.Öyle ki, zaman zaman kahkaha attığım zamanlar bile oldu.Lakin sanki pek bana hitap etmedi kitap, ya da beklentim çok yüksekti bu kitaptan.
Kitabın ismine konu olansa tam bir paradoksal çıkmaz ve kısır bir döngü Madde 22... Deliyse uçamaz, ve deli olduğunu kanıtlaması lazım, deli olduğunu kanıtlamak isteyip savaştan kaçmak isteyen kimse aslında deli değildir...
Hani bizde de Ağa babaların ne kendisi ne oğlu ne torunu askerlik yapar, bir şekilde çürük çıkar hepsi senden benden sağlamken, ya da şehit cenazelerinde açılan bayraklar sadece fakir kentlerin fakir mahallerinde fakir insanların evlerine asılır ya, işte biraz da bunu sorguluyor kitap...
Şimdilerde 6 bölümlük mini dizisi, tiyatrosu ve filmi varmış...Dizisini merak ettim, zaman ayırmak lazım...Neyse Zülfü Livaneli-Son Ada'da görüşmek üzere️
2. Dünya savaşının baştan sona saçmalığını anlatan, alay eden bir kitap. Sadece savaş karşıtı hikayesiyle değil, ordunun yozlaşmasını ve ordu içi hiyerarşiyi de hicveden, dili hafif, bir o kadar eğlenceli, okurken hiç sıkılmayacağınız bir roman. Kalın olması ilk başta gözünüzü korkutan bir unsurken, okudukça "iyi ki bu kadar kalın bir kitapmış" diyeceğiniz nitelikte. Okudukça yazarın nasıl bir kafada olduğunu anlayacak ve yaptığı tespitlerde ona hak vereceksiniz. Tabi birde bol bol güleceksiniz. Bildiğiniz savaş romanlarını unutun ve ilginç kurgusuyla dikkat çeken Yossarian'ın hikayesini dinleyin.
Roman absürtlüklerle dolu, savaş karşıtı, inanılmaz bir kara mizah örneği. Kitap boyunca, şaşkınlık yaratan cümleler dolayısıyla, kitap çok eğlenceli değil, "çok çarpıcı" olarak tanımlama gereği duydum. Eğlenceli, komik gibi sıfatlar yetmiyor. Macera dolu, devasa ve etkileyici bir roman her sayfasını keyifle okudum.
8/10
2018 10. kitabı
En büyük açmaz : Madde 22.
‘Eğer biri tehlikeli savaş uçuşlarını yapmaya gönüllüyse aklını kaybettiği düşünülür ama görevlere katılmak istemediğini belirten resmi bir başvuruda bulunursa delirmediği ortaya çıkar ve böylece görevine devam etmek zorunda kalır’
Joseph Heller’in acı bir gerçeği kara mizaha bürüyüp sunduğu okunası bir eser.
* Madde 22 'nin temel açmazı Akli dengesi yerinde olmayan biri uçamaz ve görevden alınması için bunu talep etmesi yeterlidir. Ancak uçmayı reddeden biri deli olamaz, öyleyse deli değildir ve göreve devam etmelidir. Yani kimse görevden ayrılamaz.
** 2.Dünya savaşı sırasında Amerikan ordusunda bombardıman pilotu olan Yossarian'ın hikayesi...
*** Yüzbaşı Yossarian karaciğerindeki problem nedeniyle hastaneye yatar. Sürekli olarak ateşi 38 civarında olması hastanede daha fazla kalarak savaştan ve uçuştan uzak kalmasını kolaylaştırır.
**** Bir savaş döngüsü ve krizinin içinde olan Yossarian galip-mağlup ikilimenin içinde ne savaşın kendi savaşı , ne zaferin kendi zaferi olduğunu düşünür. Tek amacı hayatta kalmaktır. Çünkü bu savaşta kimse ne onun nede başka askerlerin hayatını önemser. Onlar için önemli olan politik kaygılardır.
***** İtalya yakınlarındaki bir adada Alman mevzilerine sürekli bomba yağdıran askerler ve ölümle yan yana, omuz omuza yürüyenler...
****** Yossarian kendisine verilen uçuş sayısını tamamlamış ve evine dönmek ister. Albay Cathart ise sürekli olarak uçuş sayısını artırarak pilotların eve dönme isteklerini sürekli olarak ertelemiş oluyordu. Böyleliklede can kaynı artıyor ve bunları gören Yossarian ölüm tehdidini yanıbaşında görüyordu.
******* Bir yandan savaştan kaçan, yaşamak isteyen ve diğer ölümler karşısında ürperen , deliren nefretle donanan biri... Savaşın kin, nefret, ölüm , zorbalıkla dolu iktidarların kişisel amaçlarına karşı çıkan ama bir yandan bir hükümet gibi karşısına dikilen madde 22...
******** Yossarian ve bürokratik kısır döngüde her yolu dener ama bir türlü başarılı olamaz. Bütün benliğiyle karşı savaşa karşı çıkan Yossarian ölümden korkmaktadır. Bu onu endişelendirmektedir. Çünkü bildiği en önemli şey olan öldüğünde
Yazar Hakkında
Joseph HellerYazar · 4 kitap
1 Mayıs 1923'te doğan Joseph Heller, Brooklyn, New York'ta geçen çocukluğu ve gençliği boyunca hep yazar olmak istemişti. 2. Dünya Savaşı sırasında Amerikan ordusunda bombardıman pilotu olarak İtalya'da görev yapıp altmış uçuş gerçekleştirdi. Burada yaşadığı deneyimler, daha sonra yazacağı Madde 22'nin zeminini oluşturdu. 1945 yılında terhis edilen yazar, New York Üniversitesi'ne girip İngiliz Edebiyatı öğrenimi gördü. Columbia Üniversitesi'ndeki master eğitiminden sonra Fullbright bursuyla İngiltere'ye gidip Oxford Üniversitesi'ne devam etti. 1950-1952 yılları arasında Pennsylvania Üniversitesi'nde profesör olarak ders verdikten sonra Time ve Look dergilerinde metin yazarı olarak çalıştı. İlk evliliğinden iki çocuğu olan Heller, boşanma sürecini yine aynı o alaycı üslubuyla No Laughing Matter adlı kitabına döktü. 1989 yılında hastayken tanıştığı bir hemşireyle yeniden evlenen yazar, 13 Aralık 1999'da geçirdiği bir kalp krizi sonucu Long Island'daki evinde yaşama veda etti.
