Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 51 dk.
Sayfa Sayısı:
136
Basım Tarihi:
Nisan 2021
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:
9786254053184
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
MektuplarAlıntı
Tyanalı Apollonios’un Mektuplar kitabı benim için biraz “okudum ama beynim yandı” kitabı oldu açıkçası
Kitap, milattan sonra 1. yüzyılda yaşamış filozof Tyanalı Apollonios’un farklı kişilere yazdığı mektuplardan oluşuyor. İçerisinde dostluk, ahlak, erdem, bilgi, insan ilişkileri ve felsefe üzerine düşünceler var. Kısacık mektuplar olmasına rağmen o kadar fazla açıklama vardı ki bazen mektubu mu okuyorum, açıklamayı mı okuyorum şaşırdım gerçekten. Düşünün, kitap 118 sayfa ama mektupların olduğu kısım 36 sayfadan, açıklamaların olduğu kısım ise 58 sayfadan oluşuyor.
Kitabın en zor kısmı benim için kesinlikle buydu. Mektupları okurken her satırda açıklama kısmına bakmak zorunda kaldım ve sürekli açıklamalara bakınca dikkatimi toparlamakta çok zorlandım. Okuduklarım kafamda sürekli bölündü. Özellikle dönemin felsefi göndermeleri o kadar fazla ki açıklamaları okumadan ilerlemek neredeyse imkânsız gibi geldi bana.
Tabii bu kitabın herkeslik olduğunu düşünmüyorum. Daha çok felsefeye ve Antik Yunan metinlerine ilgisi olanların seveceği bir kitap gibi geldi bana. Ben okurken oldukça zorlandım ama yine de farklı bir okuma deneyimi olduğu için mutluyum diyebilirim.
M.S. 1.yy'da yaşamış, Pythagoras'ın izini takip eden, Yunan filozof Tyanalı Apollonıos'un yaşamı, yolculukları, çağdaşları ve imparatorlarla ilişkileri ve insanlar üzerindeki etkilerini okuduğum bir eser oldu. Felsefi ve mitoloji yönü baskın, etkileyici ve çevirisinin iyi olması sebebiyle akıcı, anlaşılır bir okumaydı.
Yarısı erdemlilikle, öğütlerle dolu mektuplar diğer yarısı mektuplarda atıfta bulunulan olayların/kişilerin açıklamaları. Yunan mitolojisi sevenler için keyifli bir okuma olacaktır.
Puanım 3/5 (%58/100)
Genel olarak beğendim ama beklediğimden bir tık kötüydü. Yeni-Pythagorasçı olan Tyanalı Apollonios'un Mektuplar kitabı aslında kocaman bir diss parçası gibi olmuş. Kitapta baştan sonra herkese laf çarpıyor. Çarptığı lafların bazıları gerçekten zekice ve hoşuma gitti. Fakat genel olarak birisine kendi fikirlerini zorla aşılamak isteyen ve karşı tarafı asla dinlemeyen çocuksu bir adam gibi gördüm Apollonios'u. Stoacı Euphrates'e yazdığı birçok mektup var zaten ve özellikle ona söylediği şeyleri komik buldum. Mesela bir yerde diyor ki: "Gevezeler laflarıyla ne kadar çok rahatsızlık verdiklerini anlasalardı çok konuşmazlardı" (s.35). Eee değerli Apollonios sabahtan beri laf atmadığın adam ve topluluk kalmadı. Kimse adama geveze olduğunu söylememiş galiba. Ya da söylemişler ondan bu kadar kızmış. Euphrates'e bu kadar sinirli olmasının sebebi de Stoacı olmasından geliyor diye düşünüyorum.
Onun dışında dediğim birçok kişiye, şehre, topluluğa ve inanca laf atıyor. Laf atıyor diyorum çünkü gerçekten bazı kısımlar çok komikti ve rahatsız olduğu konular çok basit geldi. Daha önceden okuduğum Antik Yunan ve Roma filozoflarına göre daha az beğendim. Yalnız Apollonios'u seven de çok kişi varmış hatta bazı Roma imparatorları kişisel olarak teşekkür bile etmiş. Kısaca, genel olarak güzel bir kitap ve en az bir kere okunmasını tavsiye ediyorum. Kitap başında sunuş ve sondaki açıklamalar kısmını atlamayın. O kısımlar anlamanız için baya yardımcı oluyor özellikle sondaki açıklamalar kısmında yazan isimler.
Mektuplar eseri, 
Tyanalı Apollonios un yaşamını,yolculuklarını,imparatorlarla olan ilişkilerini ,yaşadığı dönemi vb. Anlatıldığı güzel bir eser.. Kısa kısa mektuplar şeklinde ilerliyor
Tyanalı Apollonios un yaşamını,yolculuklarını,imparatorlarla olan ilişkilerini ,yaşadığı dönemi vb. Anlatıldığı güzel bir eser.. Kısa kısa mektuplar şeklinde ilerliyorzamanla daha da değerlenecek bir eser
Mucizeleri, şifacılığı ve kendi kendini peygamber ilan edişi ile bugünden bakıldığında bir deli, döneminde ise tanrısal hakikatın perdesini aralamış pisagorcu bir ermiş, Tyanalı Apollonios.
Eser, karakterin yakın çevresinden başlayarak çeşitli şehir devletlere, toplumda erk sahibi kişi ve eyalet yöneticilerine son olarak da hızını alamayıp roma imparatorlarına kadar uzanan mektup arkadaşlığından parçalar barındırıyor.
Tabi bu arkadaşlık, ergenlikte farklı ulusların öğrencileriyle yapılan 21. yy mektuplaşmalardan biraz daha farklı. Mektuplar, Apollonius’un kibrini, zaman zaman okuyucuya kaypakça gelen retoriğini, özellikle ezeli hasmı pozisyonunda karşımıza çıkan Euphrates’e yönelik “alçakgönüllü” tavrı ile her fırsatta hicvi doruklarında vecizlerini ve bunlar sayesinde de nihayet kendisinin mutlak hakikatin peşinde katettiği merhaleyi görmek adına faydalı oldu. Şüphesiz, kitabın farklı kaynaklardan toplanan ve tümü dolaylı aktarımlardan yada alıntılanan fragmanlardan oluştuğu gözlerden kaçmamalı. Bunun üzerine bir de çeviri hassasiyeti var tabi.
Tyanalı Apollonios, özellikle hristiyanlığın başlangıç dönemlerinde kendisine atfedilen özellikler ve bu bakımdan Hz.İsa ile tarihsel karşılaştırmaları bakımından önemli bir yere sahip. Mektuplar bu bağlamda içerik olarak iddialı bir görüntü ortaya koymuyor ama koyacağını da zaten sunuş bölümünde iddia etmiyor. En azından konuya ilgi duyanların bu koşutlukların izini Apollonios ile başlayıp, birinci iznik konseyi kararlarına kadar sürdürmesine vesile ve bu bakımdan bir başlangıç olması adına Mektuplar zamanla daha da değerlenecek bir eser.
Kitabın başlangıç kısmı -bana göre kitabın tamamı olması gereken kısmı- çok başarılıydı ama açıklamalar kısmı kitabın çoğunluğunu kapsadığı ve gereksiz yere eklenmiş nitelikte ve yararda olduğu için kitabı tavsiye etmem.
Roma İmparatorluğu döneminde Niğde dolaylarında yaşamış filozof önce Tarsus'a sonra Hindistan a giderek kendini tamamlar, para ve maddi kaygılardan sıyrılarak vegan bir hayat sürer. Kahinlik özelliği de olan birisi olup gök gürlediğinde bir şeyler yarım kaldı demesi dikkat çekici.
Yazar Hakkında
Tyanalı ApolloniosYazar · 1 kitap
Hakkında yazılan ayrıntılı biyografilerden, Roma İmparatoru Augustus zamanında (m.ö. 27 - m.s. 14) Niğde yakınlarındaki Tyana'da (Kemerhisar), asiller tabakasından bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldiği ve Nerva zamanında (96-98) Efesos'ta öldüğü öğrenilmektedir. Ancak, ilki ölümünden bir asır sonra kaleme alınan bu kaynaklarda gerçeklerin son derece abartıldığı ve kendisinin mûcizeler yaratan olağan üstü bir insan kişiliğine büründürüldüğü görülmekte, dolayısıyla hakkında verilen bilgilerin pek çoğuna inanmamak gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim bu kaynaklarda Tyanalı asil bir aileden geldiğinin ileri sürülmesine karşılık, Arapça'ya Sırrü'l-halîka adıyla tercüme edilen en önemli eserinin önsözünde, kendisinden "Tyana'da oturan kimsesiz (el-yetîm)" şeklinde bahsettiği görülmektedir (EI2, I, 994). Özellikle II. yüzyıldan itibaren çok tanrılı Roma dini için ciddi bir tehlike oluşturmaya başlayan Hıristiyanlığın yayılmasını önlemek amacıyla, Hz. Îsâ'nın karşısında tanrıların yeryüzündeki temsilcisi ve güçlerinin tezahürü gibi tanıtılmasına çalışılan Apollonios, gerçekte ünlü Grek filozofu Pythagoras'ın (ö. m.ö. 504) fikirlerinin savunucusu olan, felsefesini ahlâk temelleri üzerine oturtmuş bir filozoftur.
On dört yaşında Tarsus'a gidip Euthydemos'un (Fenikeli) okulunda felsefe, mantık, dil, edebiyat ve hitabet sanatı öğrenimi gören Apollonios daha sonra İyonya'ya geçti. İyonya şehirlerinde Stoacılık'ın (Stoicism, Revâkıyye) etkisinde kalarak gerçek faziletin nefsin arzularını dizginlemek olduğuna, ahlâkın üstünlüğüne, kadere ve ondan şikâyet edilmemesi gerektiğine inandı. Daha sonra, dost olduğu Eutsenes'in telkinleriyle, yine ahlâklı olmayı temel ilke kabul eden ve kendi inançlarına da büyük yakınlık gösteren Pythagorasçı felsefeyi benimseyerek katı disiplinli bir zühd hayatı yaşamaya başladı. Et yemeyi, şarap içmeyi ve beşerî zevklerin tamamını terkederek kıl gömlek giyip yalınayak dolaşmayı âdet edindi. Yaymaya çalıştığı fikirlerin esasını Pythagoras'ın mistik felsefesi teşkil etmekle birlikte, getirdiği kendine has yorumlarla bu doktrini yeni bir boyuta ulaştırdı. Savunduğu felsefeye göre var olan her şey bir tek ilâhî özden (mutlak varlık, ruh) oluşuyor, böylece mevcûdatın tamamını bu ilâhî özün biçimlenmiş parçaları teşkil ediyordu (pantheism). Buna göre insan da ilâhî bir varlıktı ve fıtratında mevcut olan üstün değeri bu tanrılık vasfından alıyordu. Taşıdığı ilâhî değerin bozulmaması ve kötülüklere bulaşmaması için insanın, din adamlarının koydukları din ve ahlâk kuralları ile hilkatini bozmaması ve sadece tabiat kanunlarına uygun basit bir hayat sürmesi gerekiyordu. Ona göre ölüm, kalıba girmiş olan ilâhî ruhun serbest kalmasından ibaretti ve ruh tekrar başka bir kalıba da girebiliyordu (tenâsüh). Hakkında yazılanlara itibar edilecek olursa Apollonios fikirlerini yayarken kendisinin insanları doğru yola iletmek için onların arasında yaşayan insan sûretinde tecessüm etmiş bir tanrı olduğunu iddia edecek kadar ileri gitmiştir. Hayatının büyük bir kısmını seyahatle geçirdiği bilinmekte ve yine abartmalı olarak Hindistan, Kafkasya ve Avrupa'yı dahi dolaştığına inanılmaktadır. Bu kaynaklara göre dört yıl Bâbil'de kalmış ve gerçekleştirdiği mûcizelerle Bâbil'in ünlü büyücülerini dahi şaşırtarak onlara kendi büyüklüğünü kabul ettirmiştir. İslâm kaynaklarında ise adının Belînûs, Abullûniyûs, Afûlûniyûs ve Ablûs gibi değişik biçimlerde yazıldığı ve genellikle matematikçi Apollonios (Pergeli) ile karıştırıldığı, bazı eserlerde ise bu karışıklığı önlemek için "el-hakîm", "el-kebîr" ve "sâhibü't-tılısmât" sıfatlarıyla anıldığı görülmektedir.
Apollonios'un ahlâk sahibi kişiliği ve nefsine hâkim kuvvetli karakteri ile halk arasında efsaneleşmiş olması, ölümünden yüz yıl sonra onun bir devlet politikasıyla, çok tanrılı Roma dinini yıpratmaya başlayan Hıristiyanlığın karşısına çıkarılmasına sebep olmuştur. Hıristiyanlığın gelişmesinden kaygı duyan siyasî otorite, Grek-Roma felsefe sistemi içinde bu dinin karşısında durabilecek en güçlü ekolün ancak ahlâkçı Stoacılık olabileceğini düşünmüş ve Hıristiyanlığın doğuşundan sonra yaşayan en popüler Stoacı'nın da Apollonios olması sebebiyle onu favori seçmiştir. Apollonios önce, Septimius Severus'un karısı İmparatoriçe Julia Domna'nın emriyle hatip Philostratus (ö. 240) tarafından tahminen 200 yılında kaleme alınan biyografik eserde beşeriyetin kurtarıcısı ve olağan üstü güçlere sahip bir insan olarak tanıtılmış, sonra Septimius Severus ile Julia Domna'nın oğulları Caracalla'nın (211-217) onun adına küçük bir mâbed yaptırması ve daha sonra da Severus Alexander'ın (222-235) sarayın mâbedine heykelini diktirmesi suretiyle tanrılaştırılmıştır. III. yüzyılda, anti-hıristiyan yazar Hierocles (Nicomedialı) ise Philostratus'un kitabında anlattığı çok tanrıcı halk üzerinde fevkalâde etkili olan ve onların dinî duygularını coşturan Apollonios'un mûcizeleriyle şahsî özelliklerini Hz. Îsâ'nınkilerle kıyaslayarak onu hıristiyanlara da kabul ettirmeye çalışmıştır.
III. yüzyılda birçok tapınakta tasvirleri bulunan Apollonios'a özellikle okulunu kurduğu Efesos'ta gerçek bir tanrı gibi tapıldığı bilinmektedir. Bütün bu çabaların Hıristiyanlığın yayılmasını yavaşlattığı söylenemezse de Stoacılığın bu dini en fazla etkileyen felsefe ekolü olduğu bilinen bir husustur. Ayrıca, Apollonios'un hararetle savunduğu Hint kökenli panteizm doktrini de İslâm tasavvufunda revaç bulmuş ve yaratılmışların tamamını tanrı sayan ana prensibi Allah'ın âlemde tecellisi şeklinde yorumlanıp İslâmî akîdelerle bağdaştırılarak "vahdet-i vücûd" adıyla benimsenmiş ve özellikle Muhyiddin İbnü'l-Arabî (ö. 638/1240) tarafından sistemleştirilmiştir. Apollonios'un "kendinin insan suretinde tezahür etmiş tanrı olduğunu" iddia etmesine benzer biçimde, İslâm mutasavvıfları arasından da "ene'l-Hak" (ben Hakk'ım) diyen Hallâc-ı Mansûr (ö. 309/922) gibi vahdetiyeciler (vücûdiyeciler) çıkmıştır. Dolayısıyla panteist Apollonios'un bu doktrin sebebiyle, İslâm tasavvufunu etkileyen Grek-Roma filozoflarından biri olduğu ileri sürülebilir.
