Melankoli 1-2
Jon FosseYazar:
Jon Fosse
Çevirmen:
Banu G. Syvertsen
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
2023 Nobel Ödüllü yazar Jon Fosse den okuduğum Melankoli 1_2,1995 tarihinde yayımlanmış,Türkiye'de ise 2021 senesinde okurlarla buluşmuştur.
Kitaptaki ana karakter Lars Hertervig(1830_1902) ve hocası Hans Gude gerçektende Norveç'in önemli ressamlarından olup Lars 1952' de Düsseldorf Sanat Akademisinde Hans Gude'nin özel ögrencisi olmuştur.Lars Hertervig kıyı manzaralarıyla yaptığı yarı fantastik çalışmalara 1854'te yaşadığı zihinsel bozukluktan dolayı ara vermiştir.
Kitabımız, anlatıcısının (birinci kitap)Lars Hertervig'in olduğu kısımlarda tam olarak yukarıda bahsettiğim yaşantıyı işlemiş,ressamın yaşadığı zihin karışıklığını,bazen hangisinin gerçek hangisinin düşsel olduğunu anlamakta zorlandığımız,sonu akıl hastanesine dayanan ruhsal davranışları aktarrmıştır.Jon Fosse burada fazlasıyla kelime tekrarı yaparak kendi üslubunu oluşturmuş,bazı okuyucular tarafından zor bir okuma(okuma hızını düşürdüğü veya sıkılmaktan kaynaklı) olarak adlandırılsa da eminim Fosse hayranı bir kitle de oluşacaktır.
Melankoli'de yazarın yaşamından izler buluruz.Özellikle kitabın içinde 1991 yılında bahsi geçen yazar Vidme'nin Lars Hertervig'in bir tablosu üzerine roman yazmak istemesi ,Fosse'nin kitapta bize sunduğu gerçeklik değilde nedir?
Üstelik hem yazar Fosse'nin ve Lars'ın Kuvekır mezhebine mensup kişiler olması yine kitapta izini sürebileceğimiz gerçekliklerdir.
Son olarak kitabın ikinci bölümünün beni ve okuyan pek çok kişiyi en çok etkileyen kısım olduğunu söylemeden edemeyeceğim.Farklı bir okuma yapmak istiyorsanız mutlaka bu kitaba okumalarınızda yer vermelisiniz.Kitapla ve sevgiyle kalınız.
Jon Fosse’nin “Melankoli” romanı, Norveçli ressam Lars Hertervig’in yaşamından ilham alarak, sanat ve ruhsal çöküş arasındaki hassas çizgiyi ustalıkla anlatıyor. 19. yüzyılda geçen hikâye genç bir ressamın sanata olan tutkusuyla zihnindeki karmaşa arasında sıkışıp kalışını Fosse’nin kendine özgü ritmik diliyle okura aktarıyor. İçsel monologlarla ilerleyen anlatı, Hertervig’in yalnızlığını, melankolisini ve toplumla çatışmasını derinlemesine hissettiriyor.
Fosse’nin anlatım tarzı, bilinç akışı tekniğini kullanma biçimiyle Faulkner ve Woolf’un izinden giderken, kendi minimalist ve tekrarlarla örülü üslubuyla onları farklı bir noktaya taşıyor. Woolf’un dış dünyayla içsel dünyayı iç içe geçiren anlatımına kıyasla, Fosse tamamen zihnin derinliklerine yöneliyor. Faulkner’ın parçalı ve zamansal sıçramalarla kurduğu bilinç akışından ise daha sade, melodik bir dil yaratıyor. Tüm bunlar, Lars Hertervig’in zihnindeki çalkantıyı, bir ressamın fırça darbeleri gibi okurun zihnine işliyor.
Romanın farklı katmanları arasında dolaşırken aslında sanatçının varoluş sancısına, delilik ile velilik arasındaki o ince çizgiye tanıklık ediyoruz. Fosse, Hertervig’i hayali bir düzleme taşırken okuru da onun dünyasına dahil ediyor. Lars’ın sanatına olan tutkusu, aynı zamanda onun ruhsal çöküşünü hızlandırıyor; tıpkı birçok büyük sanatçının yaşadığı gibi, yaratma eylemi ile yıkım iç içe geçiyor.
Fosse’nin eserleri söylenemeyenleri fısıldayan kelimelerle bu kelimelerin arasındaki boşluklarla anlatılan bir yapı kurar. Daha önce “Sabahtan Akşama” romanında da benzer bir anlatım deneyimlemiştim. Orada zamanın akışı insanın iç sesiyle birleşirken, “Melankoli”de bu sesin daha karanlık, daha yoğun bir melodiye dönüştüğünü görüyoruz.
Jon Fosse, sanatı ve insan ruhunun kırılganlığını, büyük bir
DelilikEdebiyat & Roman
Kitap zor bir kitaptı bence, yazar Jon Fosse 'nin tüm kitaplarını okudum ve farklı bir tarzı var. Melankoli yerine delilik olmalıydı kitabın ismi. Oldukça sakin bir zaman diliminde okunmalı diye düşünüyorum ve herkese tavsiye edebileceğim bir eser değil.
Jon Fosse 'nin tüm kitaplarını okudum ve farklı bir tarzı var. Melankoli yerine delilik olmalıydı kitabın ismi. Oldukça sakin bir zaman diliminde okunmalı diye düşünüyorum ve herkese tavsiye edebileceğim bir eser değil.
Nobel ödüllü yazarın dilimize çevrilen kitaplarından biri Melankoli.
Eserde yaptığı oyunlar, dildeki kıvraklığı ve bizde çok gözükmeyen innocent eye anlatıcının başarılı kullanımını yer yer bu eserde görüyoruz. Lars'a çok üzüldüm. Sıcak bir anlatımı var. Soğuk bir ülkedeki sıcak insanların içten hikayesi olmuş.
Nobel ödüllü yazar Jon Fosse’nin okuduğum ikinci kitabıydı. Daha önce ‘Sabahtan Akşama’ kitabını okumuştum ve beğenmiştim. Fakat bu kitabını sevmedim. Norveçli ressam Lars Hertevig’in yaşamından ilhamla kurgulanmış. Hertevig’in zihninde yapılan yolculuklar, bilinç akışı tekniği ile verilmiş. Benzer cümlelerin defalarca tekrarlanması, her ne kadar akıl ve ruh sağlığı bozuk bir hastanın düşünce akışında olağan görülse de okurken çok zorlayıcı olabiliyor. Benzer teknikle yazılmış ve okuması zor kitaplardan sayılan Faulkner’in -Ses ve Öfke-’si kesinlikle bundan kat kat güzeldi. Tavsiye etmiyorum.
Okuması Güç Bir Eser·348 syf.·Duygu ve Düşünce
5/10
2025 3. kitabı
2 haftalık sınav dönemim sebebiyle kısa sürede okuyamadım ki bu kadar sürede bile bu kitabı okumak çok zordu, bilinç akışı tekniğini oldukça yoğun ve karmaşık bir şekilde kullandığı için, açıkçası beni çok zorladı. Her şey o kadar iç içe geçmiş ve düşünceler öylesine birbirine dolanmış ki, bir noktadan sonra metni takip etmek neredeyse imkânsız hale geliyor. Evet, bu ana karakterin zihinsel dünyasına daha derin bir şekilde nüfuz etmeyi sağlıyor, ama aynı zamanda okuyucuyu fazlasıyla yoruyor. Kimi zaman bir cümlenin nerede başlayıp nerede bittiğini bile anlamak güçleşiyor. Olay örgüsü bir sis perdesi ardında gizlenmiş gibi; bu yüzden kitap, sadece sabırlı ve deneysel anlatım tarzlarına açık okuyucular için uygun diyebilirim. Açıkçası, bu karmaşıklık beni kitaba mesafeli kıldı. Belki de bilinç akışının bu kadar yoğun kullanılması yerine, daha dengeli bir teknikle anlatılsa çok daha etkili bir eser olabilirdi.
Bu Kitabı Okumayın
Herkese merhaba arkadaşlar. Bugün karşınıza Norveçli yazar Jon Fosse ve onun 2023 Nobel Edebiyat Ödüllü kitabı (tabi yersen ) “Melankoli 1-2 “ kitabı ile geldim.
Değerlendirmeyi yazıyorum ama kitabı hala bitirmedim. Tahmini 70 sayfa kadar kaldı. Ama kitaptan umudumu o kadar kestim ki başı yok ki sonu olsun diyerek değerlendirmemi yazmaya devam ediyorum.
Fosse bu kitapta Norveçli ressam Lars Herterving’in hayatından izler taşıyan ve sonunun akıl hastanesinde biten ilk kısmını yazdığını görüyoruz. Yaklaşık 260 sayfa olan kısmında (kitabın tamamı 350syf) karakterimiz Lars sürekli aynı şeyleri söylüyor. Belki 3-4 sayfa aynı şeyleri söylüyor sadece cümlenin ögeleri yer değiştiriyor belki yeni bağlaç falan ekleniyor. Bu bizleri aşırı derece de sıkıyor ve kitabın değerini düşürüyor. Zaten edebi bir dili falan olduğu söylenemez. Bunun bir yöntem yada teknik olduğunu söyleyenler varsa külahımı şuraya bırakayım da ona anlatsınlar çünkü bunu yazarlıkla işi olan olmayan herkes yapabilir. Konu özgün değil ve sağlam değil,dil zayıf,literatüre eklenen yeni bir şey yok.Aksine bir sürü sıkıntı var. Mesela kitapta aşırı derece de argo ve cinsellik var bunun da yazarın tarzından dolayı sürekli tekrar ettiğini düşünürseniz işin içinden çıkılamaz hale geliyor. Kitabın ikinci kısımında ise ilk bölümdeki sürekli her şeyi 260 sayfa boyunca tekrar eden adamın hayatını bir yazar kitap haline getirmek isteyen ki bu da yazarımız bir adamın hikayesini okuyoruz. Hepsi bu kadar.
Beni asıl öfkelendiren şey bu kitabın 2023 Nobel Edebiyat Ödülü kazanması Ayrıca Fosse’nin iki tane daha ödüllü kitabı var. Onlarda böyle ise vay halimize. Yarışmada adaylar arasında Haruki Murakami, Margaret Atwood ve Salman Rüşdi’nin olduğunu duyunca daha da bir kahrolmadım değil. 1 Milyon dolar para 18 ayar bir altın
Ressam Lars ve HeleneEdebiyat
Kitap melenkoli olan bir ressamin ( Lars ) bakışından betimlemeleri, kelime tekrarları ile yazılmış bir kitap... ikinci bölümü ise daha etkileyici yaşlılığın ne kadar zor ve meşakkatli bir olduğunu iliklerime kadar hissettim. Yaşlanmak çok kötü
Jon Fosse Norveç’in Haugesund kentinde 1959’da doğmuş. Ailesi anne tarafından İngiltere’de 17. yüzyılda ortaya çıkmış Quaker (kitapta da geçtiği gibi Norveççe kvekar olarak yazılıyor) mezhebine mensup.
Fosse iki kız kardeşiyle bir çiftlikte büyüyor. Hayatındaki önemli olaylardan birini henüz 7 yaşındayken yaşıyor : Geçirdiği kazada ölümden dönüyor ve bu olay, onun yazarlığı seçmesinde etkili oluyor.
Suskun ve asi bir öğrenci olarak biliniyor. Kendini en çok gitar ve keman çalarak ifade edebildiğini söylüyor. Hippi tarzında asi bir gençlik yaşıyor.Sonrasında Bergen Üniversitesi’ne kaydolup burada sosyoloji, felsefe ve karşılaştırmalı edebiyat okuyor. Yazarlığa roman yazarak başlasa da sonrasında uzun yıllar neredeyse sadece tiyatro oyunu yazıyor. Avrupa ‘nın yaşayan ve en çok oyunu sergilenen tiyatro yazarı olmayı başarıyor.
Bütün hayatı boyunca sosyalist bir çizgide ve ateist olan yazarımız 54 yaşında Katolikliğe geçiyor. Fosse, Katolikliğe geçişiyle yazmak için gerekli olduğunu düşündüğü inanç duygusunu kazandığını ifade ediyor. Yüzyüze röportaj vermekten hoşlanmıyor. Kendini yazarak ifade etmeyi seviyor, ayrıca çeviri yapmaktan da derin okuma ve anlama gerektirdiğinden çok keyif alıyor.
Şahsına münhasır yazım tarzına sahip olan Fosse’nin bu her cümleyi evirip çevirip tekrar etmesiyle oluşturduğu ilginç yazım tarzını kitabın çevirmeni Banu Gürsaler Syvertsen “Fossece anlatım” olarak isimlendirmiş.
Ben de yazarın iki kitabını ( Sabahtan Akşama, Melankoli) okudıktan sonra yazım tarzı için ; “Karmaşık ruh haline sahip bir karakteri başarıyla sergileyen bir oyuncuyu izlemenin verdiği hazzı yaşatan anlatım . “ olduğunu söyleyebilirim.
Melankoli eskiden iki ayrı kitap olarak basılırken, elimizdeki basım birleştirilmiş ama içerisinde sınırları belli edilen tek bir
Bilinç akışı nedir bu kitapla öğrenmiş oldum, baştan sona kahramanların düşünceleri, duygularının aktarımı ile ilerleyen bir kitap.
İki bölüm var bu kitapta.
Norveçli manzara ressamı Lars Hertervig’in zihninden geçenler konu edilmiş Melankoli 1’de.
Almanya’ya Norveç’ten resim eğitimi almak için gelen ressamın ruh sağlığının yerinde olmadığı daha ilk satırlardan anlaşılıyor, satırlar birbirinin tekrarı. Bir cümle birden çok fakat farklı şekillerde tekrar ediliyor anlıyoruz ki Lars Hertevig sayıklıyor, stres altında, bir ruhsal buhran içinde.. Bu şekilde devam ediyor sayıklamalar, okuması zor olsa da bu beni yormadı hiç, tersine kitap çok çabuk ilerledi ve sonrası için merak uyandırdı bende.
Melankoli 2 ‘de Lars Hertevig
değil onun ablası var baş rolde. O da yaşı nedeniyle hem bedensel hem de fiziksel anlamda çökmüş durumda.
Bu bölümde de bilinç akışı var . Yine kahramanın düşünce ve duygularıyla ilerliyoruz. Kahramanın bunaması , unutması, en küçük bir harekette yaşadığı zorluklar , çektiği acı…
Üzücü, iç burkan ve karanlık konuları ele alan yazarın anlatımı sayesinde kitabı bir kez bile bırakmayı düşünmedim , bu da ne böyle demedim , aksine hayran hayran sayfaları çevirmeye devam ettim. Ben çok beğendim, okuması zor bir kitap ama boşuna Nobel ödülü almamış yazar dedirten bir kitap.
Yazar Hakkında
Jon FosseYazar · 2 kitap
Jon Olav Fosse (29 Eylül 1959 doğumlu) Norveçli bir yazar ve dramatist (Oyun Yazarı), Gazeteci.
Fosse Norveç Haugesund'da doğdu. 1983'te Raudt, svart (Kırmızı, siyah) adlı romanı ile ilk kez yerini aldı. Og aldri skal vi skiljast adlı ilk oyunu 1994 yılında yayınlandı. Jon Fosse romanlar, kısa öyküler, şiir, çocuk kitapları, denemeler ve oyunlar yazdı. Çalışmaları 40'dan fazla dile tercüme edilmiştir.
