Yazar:
Jon Fosse
Çevirmen:
Ayşe Erbulak
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
288
Basım Tarihi:
Aralık 2025
İlk Yayın Tarihi:
1 Eylül 2019
Yayınevi:
Monokl Yayınları
ISBN:
9786259495071
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Muhteşem bir post-modern roman: Septoloji·288 syf.·
10/10
2026 32. kitabı
Uzun bir aradan sonra okuduğum bir kitapla ilgili şiddetli bir incelme yazma isteği doğdu içimde. Hiç şüphesiz buna sebep olan ise Jon Fosse'nin sarsıcı ve etkileyici anlatımıydı.
Tam anlamıyla harika bir post-modern roman. Hatta Fosse bu kitabıyla post-modern roman tarzına da yeni bir bakış katıyor denilebilir. Roman yedi bölüm ve üç ciltten oluşan Septoloji serisinden oluşuyor. Türkçeye ilk cilt Öteki İsim ile aylar önce raflarda yerini aldı. Kitabı okumadan önce yaptığım gözlemlerden anladığım kadarıyla çoğu kişi kitabı beğenmemiş. Kitabı okuyunca bunun sebebini de hemen anladım; çoğu kişi kitabı anlamamış diyebiliyorum kitabı bitirdikten sonra.
Bu incelemyi yazmamın asıl amacı ise 1K okuyucularını bu kitabı okumaya yüreklendirmek ve anlamalarına yardımcı olmaktır. Öncelikle bu kitapta kovalayan, kaçan, zaman, mekan ve romanın diğer öğelerinin açık açık anlatılmış olmasını beklemeyin. Çünkü roman çoğunlukla roman kahramanı Asle'nin yogun monologları ve bilinç akışından oluşuyor. Bundan dolayı yazar romanda hiç nokta işareti de kullanmamıştır. Bilinç hiçbir zaman durmaz çünkü. Bu tarz kitapları seviyorsanız kitap size göre.
Asle, monologlarında geçmiş ve gelecek arasında sürekli mekik dokuyor. Biz bu monologlarla Asle'yi ve hayatını yavaş yavaş anlarken, onun resimlerini, ilişkilerini görüyoruz. Fakat yer yer başka bir yaşam sunan başka bir Asle'den daha bahseder. Tam da buralarda okurun kafası karışabilir. Fosse gerçekten o kadar ustaca yazmış ki okur ister bu Asle'yi roman kahramanının geçmiş yaşamı olarak algılasın, isterse de onun adaşı ve çok yakın arkadaşı olan başka bir Asle olarak okusun, ikiside muhteşem bir zevk sunuyor. Bu iki ayrımı bildikten sonra kitabı okumak daha bir şevkli hale geliyor. Asıl olan ise diğer Asle'nin ona çok benzeyen en yakın
Norveç’in kıyısında yalnız yaşayan yaşlı bir ressamın hayatına eşlik ediyoruz. Öteki İsim, bir anlamda Asle’nin geçmişiyle kurduğu bir hesaplaşma gibi ilerliyor; ama bu yolda Asle aslında yalnız da değildir. Çünkü çok da uzak olmayan bir yerde yine ressam olan başka bir Asle daha yaşar. Sanki aynı insanın iki farklı ihtimali, aynı hayatın iki ayrı yolu gibi.
Jon Fosse bu romanında da diğer eserlerinde olduğu gibi zamanın yavaşladığı, düşüncenin kendi etrafında dolaştığı ve insanı içe yaklaştıran bir metin sunuyor bize. Yine bir olay örgüsünden ziyade daha çok bir iç akışın peşinden giden bir kitap.
Noktasız cümleler, düşünce akışının da aslında duraksız olduğuna bir atıf gibi. Tekrar eden cümleler sade bir görüntüye dönüşürken; Asle’nin tabloları, o tabloların içindeki akşam karanlığı ve dingin yalnızlık… hepsi aynı duygunun farklı yüzleri gibi. Birbirine karışıyor her şey.
Çok yalın ama uzun cümlelerle örülü bir anlatım var ve bu ifadelerin içinde yazarın kendine has derinliği hissediliyor. Melankoli’de olduğu gibi anlatım ritmik bir evrende ilerlerken insanı kendi içine bakmaya da sevk ediyor.
Aslında Jon Fosse’nin yaşamından izler de görüyoruz. Gençliğinde ateist olup sonrasında bir arayışla Katolik inancına yönelen yazar burada dini öğütler vermiyor belki ama kitabın mistik atmosferinde bu havayı hissettiriyor.
Romandaki ressam Asle’nin tablolarında sürekli iki çizginin oluşturduğu bir haç görüyoruz ama bunu sadece bir resim ya da dini bir motif olarak görmek eksik olur diye düşünüyorum. Ben bunu insan hayatında açılan iki yol olarak yorumladım.
Bu ikiliği romanda aynı isimle anılan iki farklı, belki de aynı kişi üzerinden de görüyoruz. Birbirinin yansıması ya da farklı bir ihtimali gibi… Bu noktada yorum tamamen okura kalıyor.
Jon Fosse hem Nobel Edebiyat
Puan vermedi
Evet tam yedi ciltlik dev bir eser…
Biz ancak ilk iki cildi okuyabiliyoruz.
Norveçin batı kıyılarında geçen bir yüzleşme
Hipnoz edilmiş gibi, zaman çizgisinin anlamını yitirdiği, noktanın virgülün işlevsiz kaldığı , “Bizi biz yapan nedir?” sorusunu zihnime kazıyan bir çeşit meditasyon , dua , zihin döngüsü gibi çok da tarifi olmayan bir deneyimdi .
Aynı isimde aynı meslekte ve bence birbirinin
ruh eşlerı olan iki kişi Asle ... Biri hayatın
ne kadar dibi varsa gören , diğeri de bir o kadar
farklı ... Acı , kurtuluş, Tanrı’ya yöneliş ve oldukça
dokunaklı temaları ile göz dolduruyor . İskandinav melankolisi, karanlık kış, deniz, kar, ışık ve gölge ;hepsi var. Resim üzerinden ki kahramanlarımız ressam , Tanrı, inanç ve sanatın anlamı tartışılıyor.
Sessiz, derin ama ruhunuzda gezinecek bir kitap …
Edebiyat dünyasına sunduğu bu sessizlik ve söylenmeyeni sessizlikle aktarmak Nobeli getirmiş olmalı.
Çevirideki muhteşemliğe değinmeden geçemem.
Okudukça anlam bulan hayatlara …
2023 yılı Nobel Edebiyat Ödülü almış bir yazar. Nobel Edebiyat ödüllü yazarları okumayı severim. Şimdiye kadar bu ödülü almış olan birçok yazar, benim gönlümü yazdıklarıyla fethetmiş olsa da Jon Fosse için aynı şeyi söyleyemeyeceğim.
Kahramanımız Asle'nin iki gününü okuyacağınız bu kitapta, bu sözü geçen iki gün bitmek bilmiyor. Kahramanımızın zihninin içinde geçirdiğimiz iki gün...Yazarın, kahramanın zihninden geçen düşünceleri cümleye dökmesi de çok başarılı değil. Cümleler bazen çok tekrar ediyor, bir olay örüntüsü kurmaya çalışıyorsunuz ama o da çok mümkün değil. Şimdi bir şeyler olacak mı diye çevirdiğim her sayfa da hiçbir şey olmaması can sıkıcıydı. Ölüm, yas, yalnızlık, seçimler, geçmişe özlem temaları... Anlatıcının geçmişine yönelik bazı anılara yer verilmiş ara ara ama bu anıların bağlandığı bir yer yok; rüzgarda uçuşan içi boş bir poşet gibi, nerden geldi, nereye gidecek belli değil!
Bana göre sıkıcı olan bu anlatımda bir de sadece virgül kullanması, cümleleri uzattıkça uzatıyor ve asla sonu gelmeyen sıkıcı bir anlatıya dönüşüyor. Yazılarında sadece virgül koyarak ilerleme tarzını ilk defa Jose Saramago'da görmüştüm fakat onun hikaye anlatımı o kadar güçlüydü ki virgülle bağlanan o cümleler keyifle akıp gidiyordu. Jon Fosse'nin bu hikayesinde ise bu virgülle cümleleri bağlama işi epey yorucu geldi bana.
Kitabı atlayarak okumak istedim ama aralarda sürekli anlatılan o şeyden çıkıp başka şeyler de anlatıldığı için ve ben de kafamda bir hikaye yaratmama yardım edecek bilgiye ihtiyaç duyduğum için bu atlama işini pek yapamadım. Ağızda büyüyen bir lokma gibiydi benim için bu kitap! Ve alıntılayacak tek bir cümle bile olmaması da hayal kırıklığımın göstergesi sayılabilir.
Tabii bunlar benim fikirlerim. Almak ve okumak isteyen kişilere okurken sabır
Öteki İsim #okudumbitti
Bu kitap bende bir “hikâye okudum” hissinden çok, bir zihnin içinde uzun süre yürüdüm hissi bıraktı. Jon Fosse’yi ilk kez okudum ve açık söyleyeyim, kalemiyle kurduğu o sakin ama güçlü bağ beni ciddi anlamda yakaladı.
Romanın yüzeyi sade: Norveç’in güneybatı kıyısında yalnız yaşayan yaşlı ressam Asle’nin günlerine eşlik ediyoruz. Komşusu Åsleik, şehirde galerici Beyer… Hepsi küçük bir çember. Ama asıl mesele, o küçük çemberin içinde dönüp duran büyük sorular: Ben kimim? Beni ben yapan ne? Ve neden bu hayatı yaşadım da başka bir hayatı değil?
Bu sorular, kitabın en çarpıcı hamlesiyle büyüyor: İki Asle. Aynı isim, aynı yaş, aynı meslek… Ama sanki birinin hayatı “kurtulmuş ihtimal”, diğerinin hayatı “kaymış ihtimal” gibi. Biri inanca yaklaşmış, diğeri karanlığa daha yakın; biri tutunmuş, diğeri savrulmuş. Ve bu ikiliği okurken insanın aklına ister istemez kendi hayatı düşüyor: “Benim de böyle bir öteki versiyonum var mıydı?”
Fosse’nin üslubu başta şaşırtıyor. Cümleler uzuyor, noktalama alıştığımız şekilde nefes aldırmıyor, tekrarlar var. İlk sayfalarda “Ben bu ritme girebilecek miyim?” diye düşündüm. Sonra bir yerden sonra fark etmeden şuna dönüştü: Kitabı okumuyorsun, kitabın ritmine giriyorsun.
Tekrarlar bir süre sonra yormaktan çok, bir tür iç tempo yaratıyor; tıpkı aynı tabloya günlerce bakıp her seferinde başka bir ayrıntı görmeye benziyor.
Kitabın atmosferi de çok güçlü: deniz, kış, karanlık, ışığın ince sızıntısı… Asle’nin ressam oluşu metnin “görsel” tarafını iyice derinleştiriyor. Bazı bölümlerde resimle inanç, yalnızlıkla umut, sıradanlıkla ilahi olan arasında öyle bir gerilim kuruluyor ki, bir sahnenin içinde bile büyük bir varoluş konuşması gizlenmiş gibi hissediyorsun.
Fosse, büyük cümleler kurmuyor; hatta çoğu zaman çok basit
Puan vermedi·288 syf.··
Beğendi
·2026 97. kitabı
·65 günde okudu
·Okunma: 06 Haziran 2026 12:12
Septoloji, birbiriyle bağlantılı yedi ayrı eserden (roman, oyun veya şiir) oluşan edebi bir seri veya yapı anlamına gelir.
2023’te Nobel Edebiyat Ödülü’ne değer bulunan, Öteki İsim’in de içinde olduğu yedi kitaptan oluşan bu derinlikli metin New York Times ’ın 21. Yüzyılın En İyi Yüz Kitabı arasında.
Sanırım yazarı ve yazdıklarını özel kılan, #dokuzkatlıinsan ‘ı en filtresiz haliyle çözümlerken okuyucusunun kendisiyle özdeşleştirebileceği benliğine dokunması…
Bengi dönüşün aksi sedası bir nevi …
Tüm metin ben’liğe, varoluşa, inanca, hiçliğe ve her şeye dairken yazar odağına aldığı iki soruyu dikte etmeden ama altını çizerek soruyor okuruna.
Bizi, biz yapan nedir?
Bize biçilen hayat, sadece bir hayat mıdır?
Karakterler ve olay(n)lardan bahsetmeyeceğim, bunlar arka kapakta eser miktarda da olsa fikir verici olarak bulunuyor.
Ben size, kendini, dünyayı, döngüyü “gerçekten gören” Fosse’nin eşsiz büyüsünden cirmimce bahsetmek istiyorum.
En basit kelimelerle bile nasıl bağ kurulabileceğini gösteren sihrinden…
Noktalama işareti olarak sadece virgülü kullanıp her şeyin, herkesin birbirine ulandığını; yaşamın bazen sadece bir eklenti olduğu ve nihai sona kadar bunun bir devam olduğunu gösterdiği oyunundan…
Metin boyunca sıkça kullandığı geri dönüşlerin ve tekrarlamaların sırrının
kendisini dev aynasında gören, ruhu cüce kalmışların ya da
kendisini küçük gören/ kendini göremeyenlerin travma ve nefretleriyle küçülttüğü dünya döngüsüne yaptığı atıf olduğundan …
“Bana hüzün bahşedildi ve ben bir şair oldum,” der Ibsen.
Acı, hüzün, keder de bir armağandır, tıpkı mutluluk, neşe, sevinç gibi…
Mesele bunları nasıl karşıladığındır, demiş Fosse.
Katılmamak mümkün değil, zirâ bir şeyin nedeni güçlüyse nasılı kolaydır.
Yazım dilinin kolaylığına rağmen anlatı üslubu ile demir
Puan vermedi·288 syf.·
2026 15. kitabı
𝗦𝗘𝗣𝗧𝗢𝗟𝗢𝗝İ
Anlatıcı Asle Norveçli bir orta yaşını geçmiş ressam. Şimdilerde tek başına yaşıyor. Aynı yaşlarda olan komşusu Ásleik ile günlerinin çoğunu paylaşıyor. Eski eşler, çocuklar bir yana, ölmüş olan aşkı Ales'i hatırlıyor sıklıkla. Anlatıda bir de başka bir Asle var, anlatıcının tam tersi; içki içer, inançsızdır. Aynı kişinin iki ayrı versiyonu gibi...
Yazarın Nobel edebiyat ödülü kazanmasına büyük katkısı olan, 7 ciltlik eserinin ilk iki kitabı yer alıyor Septoloji'de. Noktalara yer verilmemesini okur ilk başta garipsese de, sayfalarda ilerledikçe bu durumu normalleştiriyor. Zira Norveç'in soğuk günlerinde anlatıcıyı dinlemek, onun yalnızlık, inanç kavramı, geçmişe dair düşüncelerine o atmosferi hissederek ortak olmak güzel bir his. Zaman zaman tekrarlara düşmesi, kısa bir zaman diliminde geçiyor olması kimi okuru başlarda yorabilir. Ama ben anlatının güzelliğine kapılınca severek okumaya devam ettim. Sabır ve dinginlik isteyen bir okuma oldu. Umarım bu serinin devamı da en kısa sürede dilimize kazandırılır.
Reklam
Yazar Hakkında
Jon FosseYazar · 2 kitap
Jon Olav Fosse (29 Eylül 1959 doğumlu) Norveçli bir yazar ve dramatist (Oyun Yazarı), Gazeteci.
Fosse Norveç Haugesund'da doğdu. 1983'te Raudt, svart (Kırmızı, siyah) adlı romanı ile ilk kez yerini aldı. Og aldri skal vi skiljast adlı ilk oyunu 1994 yılında yayınlandı. Jon Fosse romanlar, kısa öyküler, şiir, çocuk kitapları, denemeler ve oyunlar yazdı. Çalışmaları 40'dan fazla dile tercüme edilmiştir.
