Memnu Mıntıka
Enis BaturYazar:
Enis Batur
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 30 dk.
Sayfa Sayısı:
88
Basım Tarihi:
Ocak 2018
Yayınevi:
Kırmızı Kedi Yayınları
ISBN:
9786052982129
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Tanpınar'a giden yollarEdebiyat
Yazar, farklı zamanlarda Tanpınar'a dair kaleme aldığı değerlendirme yazılarını tek kitapta bir araya toplamış. Birçok yerde karşılaşmayacağınız özgün eleştiriler barındırmakta.
Kitabın ikinci bölümünde otoportre sanatına dair incelemeler de mevcut olsa da o yazılar da dönüp dolaşıp Tanpınar'a bağlanır.
Bazen anlaşılması zor cümlelerle karşılaşsak da Tanpınar hayranlarına okumalarını tavsiye ederim.
Tanpınar’ı bu kez başkalarının yorumlarından değil; kendi defterlerinden, günlüklerinden ve Paris notlarından okumak, tuhaf bir yakınlık hissi yarattı bende.
Kütüphanesinin kokusu, düşünce dünyası ve “memnu mıntıka” dediği o iç boşluk, zamanla bir sığınaktan çok zihinsel bir hapishaneye dönüşüyor.
Ne denir ki… Edebiyat-ı şahane.
Edebiyat dolu bir hafta olsun.
1981 - 2016 yılları arasında yazarın Ahmet Hamdi Tanpınar ile ilgili yazdigi denemeleri kapsayan bir kitap bu. İçerisinde Yahya Kemal ve Paul Valery'nin Tanpınar'a etkisini, Tanpınar'ın Walter Benjamin'le ruhlarının benzerliğine olan inancını, Paris'in usta şair üzerindeki etkisini, ölümünden sonra bile uzunca bir süre hicbir kesim tarafından anlaşılıp kabul görmeyişini ve Tanpınar'ın yalnızlıktan ve her şeye geç kalmaktan dolayı yaşadığı huzursuzluğu Enis Batur gözüyle göreceksiniz. Kitabin içerisinde bir de otoportrelerini yapan bazı ressamlarla ilgili denemeler var.
Enis Batur uzun zamandır okumak istediğim bir aydındı ancak dilinin bana zorlayıcı geldiğini söylemeliyim. Bazı bölümleri anlayabilmek için birkaç defa okumam gerekti. Bir de yazarın 'şey'lerin yazımında ve ayrı yazılması gereken birleşik fiillerde yaptığı yazım hatalarının bir tercih sonucu mu yapıldığını merak ediyorum.
İyi okumalar
10/10
2018 39. kitabı
Memnu:yasak, mıntıka:alan, yer, bölge anlamındadır.Tanpınar üzerine yazılmış kitapların çoğunu okudum.Batur’un bu eserinde farklı bir tat aldım desem yeridir.Enis Batur’un kendine has üslubu kitaba sinmiş.Bilgiyi okurun sofrasına sunup soru işaretli düşünce yıldırımlarını zihne düşürürken “-evet bunu ben niye düşünmemiştim dedirtiyor insana-“ beynin fırtınası bütün şiddetiyle esiyor..Akıcı ve sürükleyici bir kitap olmuş.Keyifle okudum.
Şiirlerinden ve denemelerinden tanıdığımız Enis Batur'un, Modern Türk Edebiyatının ustalarından şair-yazar Ahmet Hamdi Tanpınar ile ilgili 1981-2016 arasında yazdığı, kendisinin "çıkma" diye nitelendirdiği, deneme yazılarının aynı çatı altında toplanmasından oluşan, Tanpınar'ın "içim «memnu mıntıka» oldu" sözünden esinlenerek adını koyduğu bu küçük kitap; bilhassa Tanpınar'ın ölümünden uzun süre sonra yayınlanmış, kendi ifadesi ile "jurnal"lerinde, defterlerinde öne çıkan, Tanpınar'ın "kendini gözünün önünden ayırmamasını", aşırı özeleştirel memnuniyetsizliği ve karamsarlığını öne çıkartıp irdeliyor, suda kendi aksine bakıp kaybolan mitolojik Narcissus/Nergiz efsanesini ve resim, ve edebiyat dünyasının Rembrandt ve Witkiewicz gibi ustalarından beslenip örneklemeler yaparak.
"Çoğu niteliksiz de olsa onlarca uydusunu etrafında döndüren bir ana gezegen kimliğiyle yaşayıp ölmüş" dediği Tanpınar için "özeleştirilerinde insafsız davranmış, kendisine, yaptıklarına yaklaşımında zalimlik kertesine varan eleştirellik onu bir başına bırakmıştır" diyor Enis Batur ve şu sonuca varıyor: "Türk edebiyatında hiç kimse Tanpınar kadar, aynaya bakıp bunca acımasız olmayı başaramamıştır'.
Ben de şöyle diyorum Saatleri Ayarlama Enstitüsü'nün büyük ustası için: Kendine büyük haksızlık etmişsin be Üstad. Selam Olsun şiirinde dediğin gibi;
"Selâm olsun bizden güzel dünyaya,
Selâm olsun sonsuz güneşe, aya..."
Bizden de sana selam olsun. Ruhun kıvansın, huzur bulsun...
Tanpınar ile ilgili olan her kitap ilgimi çekiyor. Bu kitapta Enis Batur'un Tanpınar ile ilgili denemelerini eleştirilerini görüyoruz. Kitapta Tanpınar ile ilgili bilmediğim şeyleri öğrenmek beni memnun etti. Özellikle Suut Kemal'in Tanpınar ile ilgili düşüncesine bir parça üzüldüm. Kitabın benim için iyi tarafı Tanpınar ile ilgili bilinen şeylere farklı bir bakış açısıyla tekrardan değerlendirmemize katkı sağlıyor olması. Sondaki otoportre eklemeleri ise kitaba farklı bir boyut kazandırmış. Tanpınar'a ilgi duyan herkesin okumasını tavsiye ederim.
Kitabın içeriği hakkında, diğer okurların yaptığı incelemeler bence gayet yeterli. Ben biraz daha,kanaatimce bir köşe yazısı dahi sayılamayacak kısa kopuk yazılar içeren bu tarz eserler ve bir birikimden ziyade "yazarın kültürel birikimine yakın" bir birikimimiz yoksa "anlayamadığımız" içeriklerden bahsetmek istiyorum...
Aslında işaret etmeye çalıştığım iki sorun birbiri ile bağlantılı.. Bu nedenle de neden böyle oluyor sorusunun cevabınu anlamak biraz zor. Kitabın içeriğinde Ahmet Hamdi Tanpınar ile ilgili çok güzel duygu ve düşünceler var.. ama adeta hezeyan gibi yazılmış.. bir bütünlük ben yakalayamadım. Deneme, gazete yazılarından derleme eserlerin böyle özensiz ve dağınık yayınlanmasına bir okur olarak sinirlenme hakkım sanırım vardır.
Anladım ki, Enis Batur ayrıca, tam da sinir olduğum yazar modelinden. Hakkında yazdığı kişi ve işler hakkında derin bilgi sahibi.Ama paylaşmıyor. Yazılar kısa ve deneme ya ondan mıdır( sorunları ilişkilendirdiğim yanı bu) yoksa yazar okuduğu eserin edindiği bilginin kaynağını detayını vermek istemeyecek kadar bencil veya kibirli midir ya da buna ayrıca zaman ayıramayacak kadar tembel mi.. Yahut bu bir tarz mı, anlaşılmaz olmak ya da işte kendince okuru zorlamak..
Amaç okuru zorlamaksa ona da peki, ama bence bilgiyi almaya hazır olan okuyucu ile paylaşmak daha keyifli.. Paylaşmanın hem yazarı hem okuyucusunu derinleştiren bir enstrüman olduğunu düşünüyorum.
"Memnu mıntıka" ya gelince. Üzerine Enis Batur kadar çok okuyup düşünemesem de, Ahmet Hamdi Tanpınar' ın düşüncesindehuzur ve bilgelik bulanlardanım ben de. Enis Batur belki de kendi mizacının/üslubunun sert yanının verdiği tat ile ve bunlara rağmen, öyle güzel aktarmış ki Ahmet Hamdi Tanpınar'a sevgisini, kızgınlıklarını, hayranlıklarını.. okurken sinirim de geçti.
Gönül
Tanpınar'a giden her yol ilgimi çekmiştir. Yazarın, farklı zamanlarda Tanpınar için yazdığı yazılar,özgün değerlendirme ve eleştirilerin toparlanmış hali. Diğer bölümler "otoportre" üzerine denemeler. Kitabı "eh bunlar da tozlu sayfalara gömülmesin, toplansınlar bir yerde" fikriyle derlenmiş buldum, belki tematik kitap beklentim sebebiyleydi.
Yine de usta kalemleri okumak keyiflidir, Tanpınar severler bakabilir.
Reklam
Yazar Hakkında
Enis BaturYazar · 144 kitap
Şair, Deneme Yazarı, Yayıncı. Şair kimliğiyle bir yandan büyük projesini, "Opera" adlı epik şiirini sürdürürken bir yandan lirik şiirler ve deneysel metinler yazıyor. Denemeci kimliğiyle Türkiye'nin ve dünyanın kültür ortamıyla hesaplaşıyor; kendi öğrenme, kurcalama merakının sonuçlarını okurlarıyla paylaşıyor; içinde bulunduğumuz ortamda bir insanın bir hayat projesi olmasının, bu projeyi sürdürmesinin koşulları üzerinde düşünüyor. Yayıncı kimliği ile 1970'den bu yana Türkiye'nin kültür ortamında bir şeyleri değiştiriyor; Türkçe kitap raflarındaki gedikleri kapatmaya çalışıyor. Yazdıkları ve yaptıklarıyla kimileri için yol gösterici bir ışık oldu, devam etme, kendi yolunu arama gücü verdi. Öte yandan, büyük sermayenin (Yapı Kredi Bankası) emrine girdiği; Kendi "eküri" sini yeteneğe bakmadan gözettiği; çok şey bilme çabası içinde bir şey yapamaz hale geldiği; çok kitap yayınladığı; Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur'un oğlu olduğu için eleştirildi.
Yaşamöyküsü
28 Haziran 1952'de Eskişehir'de doğdu. Çocukluğu Eskişehir ve Napoli'de, ilkgençlik yılları İstanbul ve Ankara'da geçti. 1973'de gittiği Paris'te dört yılı aşkın bir süre yaşadıktan sonra Ankara'ya döndü. Askerliğini Çankırı'da yaptı. 1983'de İstanbul'a yerleşti.
Batur, Çağdaş Kent dergisini 1982'de çıkardı, ilk sayısıyla birlikte dergi sıkıyönetim tarafından yasaklandı. 1983'de Avrupa Ülkeler Ansiklopedisi'ni, 1984'de İslam Ülkeleri'ni yayına hazırladı, İstanbul'dan Göreme'ye Kültür Mirasımız eklerini Milliyet için yönetti. 1987-88 arası Şehir dergisini çıkaran ekibin başında yer aldı. 1990 sonrası şehir monografilerine yöneldi: İstanbul için Şehrengiz ile başlayan dizide Ankara, Ankara ile Üç İzmir'in çatılarını oluşturdu. Tarih Vakfı'nın İstanbul Ansiklopedisi'ne ve İstanbul dergisine katkıda bulundu. Yeryüzü Suretleri, Bir Beyoğlu Fotoromanı, Demir Yol sergilerinin sunumlarını üstlendi. İstanbul ile ilgili metinleri, Fransa'da Omnibus'un İstanbul kolektifinde yeraldı, Ara Güler'le birlikte Fata Morgana'da İstanbul des Djinns'i imzaladı. Paristanbul, Türk Edebiyatında Paris, çiftdil yayımlanan Okyanusa Bakan Bir Odada Üç Türk Yazar seyyah-yazar deneyimlerini aktardığı öteki kolektif yayınlardan birkaçı. Bunlara, 2001-2002 döneminde hazırladığı, çift dil yayımlanan iki oylumlu antolojisini eklemek gerekir: Avrupa Güneşinin Doğduğu Yere Yolculuk ve Beş Kıtada Türk Seyyahları.
İlk yazısı 1970'de, ilk kitapları 1973'te yayımlandı.
Milli Eğitim Bakanlığı Yayın Dairesi Başkanlığını (1979-1980), Milliyet'in kültür servisi ve yan yayınlar yöneticiliğini (1983-1984), Milliyet Büyük Ansiklopedi'nin (1986) ve Dönemli Yayıncılık'ın genel yayın yönetmenliğini (1987-1988) yaptı; 1988'den beri Yapı Kredi Yayınları'nda çalışıyor. Yazı, Oluşum, MEB, Tan, Gergedan, Şehir, Sanat Dünyamız, Kitap-lık, Cogito, Arredemento Dekorasyon, Fol gibi dergilerin hazırlanışında sorumluluklar üstlendi; Remzi Kitabevi'nin (1990-1993), TRT'deki "Okudukça" programının (1994-1999) yayın danışmanlığını yaptı.
Açık Radyo'nun kuruluşuna katkıda bulundu ve "Şifa, Şifre, Deşifre" programını gerçekleştirdi; UNESCO'nun "Göreme'den İstanbul'a kültür mirasımız" kampanyasını (1984) yönetti, Cumhuriyet, Milliyet, Dünya, Aydınlık gazetelerinde, Yeni Gündem, P-Eki, Express, 2000'e Doğru dergilerinde 1978-1998 arası düzenli haftalık yazılar yazdı; yurtdışındaki çeşitli dergilerde ürünleri yayımlandı: Poesia, Il Ebbro Quaterno, Letters Internationales, Quarterly West, Tabaccaria, Podium, Kelk, Connaissance des Arts, Talismen, Didale.
Şiirleriyle Cemal Süreya, Altın Portakal, Sibilla Aleramo ödüllerini, denemeleriyle TDK ödülünü kazandı.
Kitaplarından Opera üzerine Ahmet Oktay'ın kitabı İsrafil'in Sûru ve bir sempozyumun bildirilerini bir araya getiren "Opera Odağında Enis Batur Şiiri", yapıtları üzerine yazılmış yazılardan bir seçmeyi derleyen "Otuz Kuş Bakışı", Hatice Aynur'un hazırladığı "Enis Batur Bibliyografyası 1970-1995" ve Cem Akaş'ın "Belkienisbatur" adlı eserleri hakkındaki başlıca kaynaklardır.
Batur, 1998-1999 akademik yılından 2002-2003 eğitim ve öğretim yılına dek Galatasaray Üniversitesi'nde ders verdi.
