Puan
8.210 üzerinden
Okurken gercekten bir an once bitirip de rafa kaldirmak istedigim kitaplardan birisi oldu. Moby Dick ismi cizgi filmlerde ya da filmlerde bu kadar kaniksanmis olmasa ve yazarin gozunden bu yaratikla tanismis olmayi istemesem, filmin yarisinda salonu terk eden izleyici tavrini takinacaktim neredeyse. Oyle ortalara dogru ilerledikce canavarimsi bir balinayla yakindan tanisacagini zannedenler daha cok bekler! Kinin, yersiz intikam hissinin, egonun veya sabrin tahlil edildigi satirlarin var olmasina sozum yok; ancak dunya klasiklerinde bas kose kapacak bir yapit da olamaz kanaatimce. Tum derinlemesine anlatilmaya calisilan onca karakter arasinda bence hak etmis oldugu degerde yer verilmeyen putperest vahsi en akilda kalan ogelerden birisi oldu benim icin. Tekrar okumak istemeyecegim bir eser, ancak kutuphanemde bulunmaliydi.
O dönemin gerçek dışı derecesinde yaşanan,ama gerçek olan insan üstü uğraşlar sonucunda emeğin insan haytındaki yerini anlatan muhteşem bir eser,eğer benim gibi tarihi ve macera romanlarını seviyorsanız hayal dünyanızda yarattığı fantastik görseller ve imgelemler sizi sarhoş edecek eserin tadına doyamıyacaksınız.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Moby Dick...
Yalnızca beyaz bir balina değil, intikamın Tanrısallaşmış hâli. Melville'in başyapıtı. Okuyucunun zorlandığı ama bilinçli her okurun sayfalarca araştırma yaptığı kitap.
İnsan doğasının büsbütün değişimini anlatan, okuru bastırılmış birçok duygu ile yüzleştiren, semboller ve metaforlarla bezeli muhteşem bir klasik Moby Dick. Melville'in para kazanmak ve geçimini sağlamak adına bir dönem balina avcılık gemisinde çalıştığını da unutmamalı okur.
Önce çeviri ve sonra metaforlar ile kitabın okunma sürecine değinmek istiyorum. Daha önce YKY Mina Urgan ve Sabahattin Eyuboğlu çevirisi ile okuduğum başyapıtı bu sefer orjinal dili, İş Bankası Kültür Yayınları, Can Yayınları ve YKY ile birlikte eş zamanlı bir şekilde ilerlettim. Instagram hesabımda Öne Çıkanlar'da da bulabileceğiniz giriş bölümü karşılaştırmaları mevcut orada. Geçen sefer de altını çizdiğim gibi Mina Urgan Bir Dinozorun Anıları kitabında ilkelerinden ödün vermeyeceğine, çeviride anlama önem verdiğine değinmiş. Sabahattin Eyuboğlu'nun da çeviriye sürekli müdahale ettiğini, Shakespearevari bir çeviriyi onaylamadığını yazmış orada. Hâl böyle iken; eksik metinler ve satırlar, kelime çarpıtmaları ve çevirinin de çevirisi olmuş Moby Dick. Bir Melville çevirisi değil, Melville ne demek istedi çevirisidir bu. Diğer çevirilerde ise İş Bankası zorlama iken Can Yayınları Can Ömer Kalaycı çevirisi dupdury ve tam da metne bağlı kalan çeviridir. (Haddim olmayarak ilk kez okuyacaklara tavsiyemdir.)
Şimdi gelelim kitabın yazıldığı dönem ve metaforlar. "Bana Ishmael diyin" ile başlar Moby Dick. (İncil'deki İsmail Yaratılış 16:1-16; 21:10) Ve Eyüp Peygamber'in "Yalnızca ben kaçıp kurtuldum, sırf size anlatayım diye" sözü ile sona erer. İncil'de geçen Eyüp'ün Sınavı'nı vermiştir Ishmael âdeta. (İncil: Eyup 1) Herkes
Moby Dick İncelemesiEdebiyat
> Bundan yıllar evvel, ben küçükken bulunduğumuz ilçeye haftanın belli günleri gelen gezici kütüphaneye üye olmaya karar verdikten sonra, okul öğretmenim Nevin hocamın da tavsiyesi ile dünya klasiklerinden birisi olan Moby Dick’i okumaya karar verdim. Devrimci Yunan filozof: Herakleitos, “Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz” sözüyle, bir nehrin devamlı harekette olduğu ve değiştiği için aynı suda yıkanmanın tekrarının imkânsız olduğunu ifade etmiştir. Fakat bazı yazarların kaleme almış oldukları kitapları vardır ki, bu güzel eserler her daim aynı tatta kalırlar, ama buna karşın bizler dur duraksız değişir ve gelişiriz. Zamanında bu gibi kitapları okumak ve sonrasında bir tekrar geçmek, benim zaman içerisinde nasıl değiştiğimi ve neden değişime ihtiyaç duyduğumu anlamama daha da yardımcı oluyor. Bence dünya klasikleri, her evin kitaplığında olması ve gerçekten okunması gerekenlerden diye düşünüyorum.
> Ben şahsen bazı klasiklerin çok daha iyi yıllandıklarını keşfettim ve bir klasik eserin klasik kalabilmesi için birçok edebi güzelliği üzerinde barındırdığını unutmamak gerektiği düşüncesindeyim. Bu eserler ki, her dönemde geçerli olan fikri derinlik ile birlikte, biz okurlara özgün mesaj sunabilmektedirler. Bizlere, o dönemin medeniyetinin geniş temsil gücünü ve ruhunu yansıtırlar. Bu klasiklerin: yenilikçi olmaları, evrenselliği onaylamaları, edebiyatın en iyisi olmaları, her dönem sadık ve sıkı takipçilerinin olması, en yaygın görülenlerde bulunan belli başlı özelliklerdir. Bu gibi eserlerde sıklıkla rastlanan bir diğer husus ise, onların zamana karşı direnebilmeleri ve emsalsiz eserler olmalarıdır. Klasik eserler, biz okurlara bir sanat eseri olarak edebiyatın tüm inceliklerini aktarırken, yazarın kalemi aracılığı ile bizleri hayal dünyasında en ileri noktaya taşırlar.
Ahab, Ahab'dan sakınsın
Bu kitap için kitaplığımdaki en özel kitap diyebilirim. Bir balina avı gemisi olan Pequod'un son deniz seferi anlatılır bu romanda. Balina avı gemilerinin amacı balinayı avlayıp yağını kullanılabilir duruma getirmektir. Balina yağı ampulün icadından önce aydınlanmada kullanılan kaliteli, is çıkarmayan bir çeşit yağ ve balina gemileri de o zamanın bir bakıma ticaret gemileri sayılabilir. Kitabın anlatısında yazarın hayatından otobiyografik ögeler bulunduğunu söyleyebilirim. Melville de gençlik yıllarında pek çok balina avı gemisinde seferlere tayfa olarak katılmış ve bu seferlerde oldukça deneyim edinmiş, türlü maceralara sürüklenmiş. Bu deneyimlerinin kalemine yansıdığı da söylenebilir. Kitabın birçok yerinde balinaların anatomisi ayrıntılı biçimde anlatılır. Biz, okur olarak yaşananları gemiye tayfa olarak binen İsmael'den dinleriz. İsmael uyuşan kanına hız kazandırmak ve yeni bir maceraya yelken açmak amacıyla bir deniz seferine katılmayı kararlaştırır. Bu amaçla balina avının anavatanı sayılan Nantucket'e gelir. Gece olunca kaldığı handa Kızıldereli bir zıpkıncı olan Quequeeq'le tanışır. Ertesi gün bu ikili sefere çıkmak için gemi ararlar ve Pequod isimli gemiye tayfa olarak binmeyi kararlaştırırlar. Gemi sefer halindeyken Quequeeq ateşli bir hastalığa yakalanır. Bu hastalıktan kurtulamayacağı umulan Qequeeq için geminin marangozuna bir tabut yaptırılır. Qequeeq ise birkaç kötü gün sonunda iyileşir. Gemi dünyanın pek çok ülkesinden sefere katılmış tayfalarıyla adeta kendi çapında küçük bir dünyayı simgeler. Geminin kaptanı ise gizemli biridir. Kaptan Ahab yıllar önce çıktığı bir deniz seferinde Deniz Ejderi olarak da anılan Moby Dick adındaki beyaz balinaya tek bacağını kaptırır. O günden sonra Kaptan Ahab'ın gözünde Moby Dick, dünyadaki tüm kötülüklerin ete