Yazar:
Samantha Harvey
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 21 dk.
Sayfa Sayısı:
224
Basım Tarihi:
5 Aralık 2023
İlk Yayın Tarihi:
Kasım 2023
Yayınevi:
Atlantic Monthly Press
Orijinal Adı:
Orbital
Orijinal Dil:
İngilizce
Orijinal Ülke:
Amerika Birleşik Devletleri
ISBN:
9780802161543
Dil:
İngilizce
Format:
Ciltli
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yörüngede, Dünya’nın yörüngesinde dönen bir uzay üssünde görevli altı astronotun bir gününde geçiyor, ki bu bir gün on altı gün doğumu ve batımına tekabül ediyor. Bu süre zarfında uzay üssünde çeşitli gözlem ve deneyler yapan astronotların günlük hayatları, gözlem ve fikirlerinden hareketle oldukça geniş bir yelpazede pek çok farklı konuya temas ediyor Samantha Harvey: Dünya’yı tüm yaşamın ve her şeyin merkezi olarak algıladığımız yanılgısına, kocaman evrende Dünya’nın aslında ne kadar küçük olduğuna değiniyor ilk önce. Sonrasında, farklı ülkelerden gelip bir arada o kadar küçük bir alanda beraber yaşayıp, çok uzaktan Dünya’yı gözlemleyen astronotların gözünden bakıyor gezegenimize. O huzurlu kapsülden bakınca, savaşlar, açlık, salgın hastalıklar gibi aslında insan hayatının kaçınılmaz gerçekleri haline gelen durumlar çok yabancı görünüyor misal. Öte yandan, uzaktan bakınca, tren camından görünen dağlar, nehirler misali yeryüzü kesintisiz, şiirsel bir güzellikte ve çok huzurlu görünüyor ama aslında yapay olarak çizdiğimiz sınırların varlığıyla pek çok parçaya ayrılmış bir Dünya içinde yaşadığımız. Ardından çevre kirliliği, siyasetin pisliği, insanın açgözlü ve istilacı doğası gibi sorunlarla devam ediyoruz. İnsanoğlunun Uzay’ı keşfetme isteğinin bile altında, yeni istila edilecek yer, sömürülecek kaynak arayışının yattığına parmak basıyor ve astronotlar da bu eleştiriden paylarına düşeni alıyorlar zira onların da astronot olmayı başarmaları hırslı ve bencil doğaları sayesinde muhtemelen. Yine Ay’a gidenlerin hep erkek olduğundan hareketle erkek egemen düzene değiniyor yazar. Son olarak, kendini diğer tüm türlerden üstünde gören insanoğlunun kendini beğenmişliğiyle noktalıyor, ki bununla yine aslında ne denli küçük, önemsiz ve aciz olduğumuzla başladığımız yere
Önermem. Ben pek sevemedim kitabı.
6 astronotun uzayda geçirdiği günü anlatıyor. Belli bir olay yok. Astronotların iç dünyasını ve uzayda geçirdikleri zamanda biri yalnızlıktan biri kariyerinden biri ailesine özleminden vs bahsediyor. Beni pek açmadı.
Bu kitap beni boğdu boğdu duvara attı. Bilmediğimiz bir bakış açısı yok. Kişilerin derinlikleri yok. ‘Yor’ ekinin üzerime kabus gibi çökmesinden başka ne verdin bana. Sanki dünya haritasından kendisine ilginç gelen bölgelerin isimlerini bizimle paylaşmak için yazılmış bir kitap. Ara ara bir iki güzel cümleyle karşılaşsakta aslında bunu evrenin büyüklüğünü düşünen herkes için gayet sıradan bakış açılarıydı. 2024 Booker ödülünü alan kitabın bu kadar kısa sürede çevrilmesi beni çok heyecanlandırmıştı ama sonu hüsranla bitti. Bu ödülü almamış olsaydı yarıda bırakabilirdim, sırf ‘niçin bu ödülü aldı’ sorgulamasının yanıtı için devam ettim.
Açıkçası beklentimin altında kalan bir kitap oldu, buna da üzüldüm. Kitabın arka kapağında “görkemi şiirselliğine eş roman” olarak nitelendirilmiş bir romana göre çok zayıf olduğunu düşünüyorum. Konu itibariyle başlarda ve ortalarda sevdim ama sonunun nereye bağlandığını hiç anlamadım, bence sonu hiçbir yere bağlanmıyor hatta sonu yok diyebilirim. Booker ödülü kazanan kitaptan çok daha fazlasını bekliyorsunuz sonuçta. Bir furyadır alıp başını gitti, herkes bir anda okumaya başladı ve hakkında birçok iyi yorum gördüm, bundan dolayı da beklentim iyice yükselmişti belki de.
Başlangıçta ve ortalarda beni çok içine çekeceğine inandığım ve çokça altını çizdiğim yerler varken sonlarına doğru aslında aldığım edebi hazzın çok az olduğunu ve konunun hiçbir öğreticiliği olmadığını fark ettim. Hiçbir bilgi ya da altını çizdiğim cümle bana “wow” dedirtmedi en başından beri aslında.
Sonuç olarak zaman kaybı olarak görmediğim ama çevreme de tavsiye etmeyeceğim bir kitabın daha sonuna geldim. Okuyanlara keyifli okumalar dilerim.
yörüngeden kendine bakmak
bazen insan kendine dışarıdan bakmak ister. bir adım geriden, biraz daha sakin. ama bunu her zaman başaramayız. işte o zaman bir başkasının, en yakınımızın, hatta belki de bizi hiç tanımayan birinin gözünden görmeye çalışırız kendimizi. samantha harvey bu romanında tam da bunu yapıyor: bize yörüngeden bakıyor.
uzay istasyonunda geçen 24 saatin içine 16 gün doğumu ve batımı sığıyor. ama romanın esas zamanı, dışarıdan görülemeyenlerde; karakterlerin kişisel geçmişlerinde, dünyaya dair düşüncelerinde, belirsiz bir boşlukla dolu iç monologlarında. coğrafya, sanat, siyaset, doğa, yıkım, bağlılık… tüm bu başlıklar astronotların düşüncelerine karışıyor. dünyadan ne kadar uzakta olsalar da aslında onun tam merkezindeler.
bu roman bir kurgu değil, bir his yaratıyor. yer çekimsiz bir alanda, sarmal bir boşlukta usulca dönüyormuşum gibi hissettim. kimi zaman kendi içimden dünyaya doğru açılan bir kapıdan yürüdüm, kimi zaman uzayın sessizliğinden dünyaya bakarken kendimle karşılaştım. harvey’nin başarısı, kesin çizgilerle çizilmiş olaylar ya da çatışmalardan değil, bu hislerden kaynaklanıyor.
elbette bu, herkesin kolayca içine girebileceği bir dünya değil. bilinç akışıyla yazılmış olması, olay örgüsünün neredeyse hiç olmaması, okurdan fazlasını talep ediyor. ara verildiğinde o sarmala geri dönmek zorlaşabiliyor. ama eğer o akışı soluksuz takip edebilirseniz, kitap yalnızca “iyi” değil; dönüştürücü bir deneyim oluyor.
dünyaya — ve kendime — yörüngeden bakmak bana iyi geldi.
Fırıl fırıl dönen Dünya'ya kim baksa başı döner...·168 syf.·
9/10
2025 27. kitabı
2024BookerÖdüllüKitap'Yörüngede=Orbital'
~~~Yeryüzünden herhangi bir canlıyı seç, onun öyküsü Dünya'nın da öyküsüdür, diye düşünüyor ansızın. O tek bir yaratık sana her şeyi anlatabilir. Dünya'nın tüm tarihini, Dünya'nın muhtemel geleceğinin tamamını~~~
Samantha Harvey in 2024BookerÖdüllüKitabı "Yörüngede", altı astronot: Nell, Roman, Anton, Pietro, Chie ve Shaun. Uzay gemilerinde Dünya'nın üzerinde dönerler. Meteorolojik veri toplamak, bilimsel deneyler yapmak ve insan vücudunun sınırlarını test etmek için oradadırlar. Çoğunlukla gözlem yaparlar. Birlikte sessiz mavi gezegenlerini izlerler, gezegenin etrafında on altı kez dönerler, kıtaların yanından dönerler ve mevsimler arasında geçiş yaparlar, buzulları ve çölleri, dağların zirvelerini ve okyanusların dalgalarını incelerler. Tek bir günde tanık olunan muhteşem güzellikteki sonsuz gösteriler.
~~~şan şöhret anı için insanlığın ödediği bedeli asla unutmamalısın, çünkü insanoğlu ne zaman duracağını bilmez, bugünlük bu kadar yeter demez, dolayısıyla sana söyleyeceğim tek şey, uyanık ol, gözünü dört aç~~~
Yine de dünyadan ayrılmış olsalar da, onun çekiminden kaçamazlar. Bir annenin ölüm haberi onlara ulaşır ve bununla birlikte eve dönme düşünceleri gelir ki bu kısımdaki sorgulamalar kendi adıma efsaneydi. Bir tayfunun bir adanın ve sevdikleri insanların üzerinde toplanmasını, ihtişamına hayranlık duyarak ve yıkımından korkarak izlerler. İnsan hayatının kırılganlığı, konuşmaları, korkuları ve hayalleri doldurur günleri. Dünyadan bu kadar uzakta, hiç bu kadar parçası - veya koruyucusu - hissetmemişlerdi ve bu noktada hayatın bize yükledikleri, yaşam içindeki duygu ve utanç durumları, garip karmaşa ve dönmeye devam eden dünya!!!
~~~bir kişi iyi olduğu için güzel değildir, insanlar güzeldir çünkü canlıdırlar, bir çocuk,
Samantha Harvey in 2024BookerÖdüllüKitabı "Yörüngede", altı astronot: Nell, Roman, Anton, Pietro, Chie ve Shaun. Uzay gemilerinde Dünya'nın üzerinde dönerler. Meteorolojik veri toplamak, bilimsel deneyler yapmak ve insan vücudunun sınırlarını test etmek için oradadırlar. Çoğunlukla gözlem yaparlar. Birlikte sessiz mavi gezegenlerini izlerler, gezegenin etrafında on altı kez dönerler, kıtaların yanından dönerler ve mevsimler arasında geçiş yaparlar, buzulları ve çölleri, dağların zirvelerini ve okyanusların dalgalarını incelerler. Tek bir günde tanık olunan muhteşem güzellikteki sonsuz gösteriler.
~~~şan şöhret anı için insanlığın ödediği bedeli asla unutmamalısın, çünkü insanoğlu ne zaman duracağını bilmez, bugünlük bu kadar yeter demez, dolayısıyla sana söyleyeceğim tek şey, uyanık ol, gözünü dört aç~~~
Yine de dünyadan ayrılmış olsalar da, onun çekiminden kaçamazlar. Bir annenin ölüm haberi onlara ulaşır ve bununla birlikte eve dönme düşünceleri gelir ki bu kısımdaki sorgulamalar kendi adıma efsaneydi. Bir tayfunun bir adanın ve sevdikleri insanların üzerinde toplanmasını, ihtişamına hayranlık duyarak ve yıkımından korkarak izlerler. İnsan hayatının kırılganlığı, konuşmaları, korkuları ve hayalleri doldurur günleri. Dünyadan bu kadar uzakta, hiç bu kadar parçası - veya koruyucusu - hissetmemişlerdi ve bu noktada hayatın bize yükledikleri, yaşam içindeki duygu ve utanç durumları, garip karmaşa ve dönmeye devam eden dünya!!!
~~~bir kişi iyi olduğu için güzel değildir, insanlar güzeldir çünkü canlıdırlar, bir çocuk,
Kimse bu kitaptan bir bilim kurgu, aksiyon beklemesin. Bildiğimiz olay kurgusu yok. Ama incelikle yazılmış. Dünya ve bizler hakkında düşünmeye, hesaplaşmaya iten bir anlatı. Yazar kitabı pandemi sırasında yazmış zaten. Dünya'dan kilometrelerce yukarıda, uluslararası uzay üssünde altı astronot var.Dünya'yı uzaydan izlerken ölüm, Tanrı, insanlık, ekolojik vb. sorunlarla yüzleşirler.Gün doğumları, şehir ışıkları... Kocaman bir tayfunu fotoğraflarlar. Dünya'dayken ne kadar küçük olduğumuzu biliyoruz.Ama uzayda mavi gezegene bakarken bunu iliklerine kadar hissediyorlar. Öğrendiğim kadarıyla insanlar uzaya çıktıklarında varoluşsal bir şok yaşarmış. Ve buna " overviev effect " deniyormuş. İnsanın uzaya çıkması kendisiyle hesaplaşması için en sarsıcı yöntem bence. Dünya'yı geride bırakmışsın. Boşlukta dönen mavi bir küre.
Tüm Dünya 'evimiz'. Yazarın da dediği gibi Dünya bir ev değil tek evimiz. Yaşadığımız her şey ne kadar geçici ve değerli.Ama aynı zamanda Dünya'ya da karşı sorumluyuz. Onu paylaştığımız tüm canlılara karşı. Aynı hataları tekrar etmeyelim.Denize çöp atmamak değil sadece, o denizi canlı kabul etmek. Ya da kızgın Güneş altında gölgesine sığındığımız ağaca saygı duymak.Biz Dünya'yı sadece kullanmıyoruz.Onunla yaşıyoruz.
Kitapta " altımızda Pasifik okyanusu" ya da " Amazon'un üzerindeyiz" gibi bir çok coğrafi tekrarlar var. Bazı okuyucular için belki sıkıcı olabilir fakat her doksan dakikada bir, dünya çevresinde bir tur attıkları düşünüldüğünde daha da başka bir şey olamaz.
Samantha Harvey günlük hayatın karmaşasında unuttuğumuz Dünya'yı, bizi dörtyüz kilometre yukarı çıkarıp oradan Dünya'ya astronotlar gibi bakmamızı sağlıyor. Neyi kaybettiğimizi anlamadan tükettiğimiz Dünyamıza tekrar hayranlık duyuyoruz.
Ben böyle uzayda olsaydım ne
Yörüngede, farklı ülkelerden altı astronottan oluşan bir ekibin bir uzay istasyonundan Dünya'yı incelemelerini, düşüncelerini anlatıyor. Onları astronot yapan durumları, çocukluklarını, bazen ailelerini, bazen de dünyanın güzelliği hakkında konuşuyorlar.
Bazen bilimsel şeyler yapıyorlar, bazen de genetiği değiştirilmiş farelerle ilgili deneyler...
Kitabı okumaktan keyif aldım mı? Bu sorunun cevabından emin değilim. Okurken beş dakikadan fazla odaklanamadım. Kitapta hakim olan bir konu yok maalesef ve bu durum odağı düşürüyor. Arka kapak yazısından bilimkurgu hikayesi okuyacağımı düşünürken anlatılan hikaye beni tatmin etmedi. Şiirsel bir dil diye bahsedilen durumu da bulamadım. Daha çok akıcı olmayan bir metin ortaya çıkmış gibi.
Kitap hakkında bu kadar olumsuz yorumdan sonra hoşuma giden bir kaç konuya da değinmek istiyorum. Özellikle uzay istasyonunda astronotların o boğulmuşluk hissini çok sevdim, okurken bende aynı şekilde hissettim. Koca evrende ufacık dertlerimizin içinde kaybolmuş küçükcük varlıklar olduğumuz fikrini sık sık düşünürken bunun yer yer altının çizilmesi hoşuma gitti.
Kitap tavsiye edeceğim bir kitap değil ancak çok farklı bir dil arayanlar kitaba şans verebilirler.Görünmeyenin Gözleri
Kitap, görünmez olanın, unutulmuş olanın, fotoğraf karesine giremeyenin hikâyesini anlatıyor. Tüm karakterler sessizce aynı sorunun etrafında dönüyor: “Dünya seni görmüyorsa, sen hâlâ var mısın?”
Kitabın başındaki Michael Collins örneği, tüm bu sorgulamanın başlangıcı. O anda, yüzeysel bir kitap okumadığınızı anlıyorsunuz. O meşhur Ay görevinde, fotoğraf karesine girmeyen tek insan Collins’ti. Ay’daki astronotlar, Dünya, hepsi görünüyordu ama fotoğrafı çeken kişi görünmüyordu. Buna rağmen, o karedeki tek yaşam izi onundu. İşte kitap boyunca da hep görünmeyenlerin varlığına tanıklık ediyoruz. Fotoğrafın dışında kalmış ama aslında her şeyin merkezindeki insanlara.
Karakterler geçmişlerini unutamıyor, kişisel travmaları hâlâ onlara eşlik ediyor. Anılar, uzay boşluğuna rağmen silinmiyor. Bu noktada uzay, sadece bir arka plan değil; insanı çıplaklaştıran, sadeleştiren bir mekân. Dünya görünmese bile varlığını sürdürüyor.
Asıl etkileyici olan ise, bu kitabın hiçbir zaman "biz çok küçüğüz, uzay çok büyük" gibi klişelere yaslanmaması. Harvey, tam tersine, küçüğün içindeki büyüklüğü gösteriyor. “Yeryüzünden herhangi bir canlıyı seç, onun öyküsü Dünya’nın da öyküsüdür,” cümlesinde olduğu gibi, bir çocukluk anısı, bir kutu şekerleme ya da unutulmuş bir tablo, tüm gezegenin hikâyesini anlatabilecek denli kıymetli.
Kitap bizi gözlemlemek üzerinde düşünmeye zorluyor. Uzay aracının da görevi bu, bizim gezegenimizi gözlemlemek. Ama daha sonra Harvey, bu kavramı sorgulamaya başlıyor, hatta alay ediyor.
Konuyu, Velázquez’in Las Meninas tablosu üzerinden anlatmayı seçiyor. Ressamın izleyeni çizdiği ama merkezde neyin olduğu belli olmayan bir düzende, tablonun adı “Nedimeler.” Ressamın bizi ne olarak çizdiğini göremeyiz, sanatçının bakışı bir sır: o dönüştürür ve değiştirir. Biz
2024 Booker Ödülünü alan İngiliz yazar #samanthaharvey in büyülü üslubu ile kaleme aldığı #yörünge kitabını ben çok beğendim…
Altı astronotun gözlem yapmak ve veri toplamak için uzay boşluğunda yol alırken;dünyevi acılarını ve kaygılarını da yanlarında taşırlar…Aslında bulunulan mekandan ne kadar uzaklaşılırsa uzaklaşılsın insanın kendi içinden kaçamayışının öyküsüydü Yörüngede….
Okurken tıpkı astronotlar gibi kendimi fezada hissedip yazarın dünyaya tepeden bakışını edebiyat ve felsefenin kavuşumuyla çıkardığı harmoniyi ilgiyle okuyup bir nebze de olsa beni bulunduğum ortamdan kurtardığı için kitabı hayranlıkla bitirdim…
Yazar Hakkında
Samantha HarveyYazar · 0 kitap
Samantha Harvey bir İngiliz romancıdır. Edebi kurgu, bilim kurgu ve felsefe de dahil olmak üzere birçok tür ve alandaki geleneklerden yararlanan Orbital adlı romanıyla 2024 Booker Ödülü'nü kazandı.
