Sakallı Celal
Orhan KaraveliYazar:
Orhan Karaveli
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 34 dk.
Sayfa Sayısı:
232
Basım Tarihi:
Mayıs 2004
Yayınevi:
Pergamon Yayınları
ISBN:
9789759682644
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Türkiye’nin yetiştirdiği en değerli aydınlardan biri Celal Yalnız, ancak soyadından çok Sakallı Celal olarak anılmış hayatı boyunca.20 li yaşların başında Paris’te sakal bırakmış ve ömrünün sonuna kadar sakallarını bir daha hiç kesmemiş. Maalesef bu bilgi hazinesi ömrü boyunca hiç yazılı eser bırakmamış ardında, ancak dönemin tüm aydınlarının dostluğunu kazanmış aydın kişiliği ile. Komünist olması ve aydın olması onu çok işinden etmiş maalesef, öğretmenlik okul müdürlüğü yapan sakallı Celal bir sürede trenlerde Makinistlik yapmak zorunda kalmış. Bizler bu aydın insanı maalesef tanımıyoruz, Orhan Karaveli’nin bu kitabı ile ben tanıdım ve tanıştığıma çok sevindim. Umarım bir çok okurda bu kitap sayesinde değerli aydın ile tanışır.
Kitabı her ne kadar yeni okumuş olsam da, kim olduğunu nasıl birisi olduğunu biliyordum. Birkaç ay önce Tevfik Fikre Müzesine giderken Aşiyan Mezarlığına da uğradım. Orhan Veli ve Attila İlhan’a, çıkarken birden aklıma Sakallı Celâl’in de orada olduğu geldi. Yönetim binasındaki görevliye selam verip sordum, hem şaşırdı hem birden ayağa fırlayarak ben götürürüm sizi dedi, gerek yok tarif edin desem bile önüme düştü, “Onu ziyarete çok nadir gelirler ama gelen kişiler önemli, farklı insanlardır.” dedi. Okuyan ve merak eden herkesin onunla tanışmasını tavsiye ederim.
Sakallı Celal'in ismini ilk kez @19fourty5'in bir alıntıma yaptığı "Bu kadar cehalet ancak tahsille mümkün olur. -Sakallı Celal-" yorumuyla duydum ve bende bu sözün sahibine karşı müthiş bir merak uyandı. Adı pek bilinmeyen bu eşsiz filozofla beni tanıştırdığı için kendisine minnettarım.
Sakallı Celal Osmanlı'da ve Cumhuriyet döneminde öğretmen yardımcılığı; Fransızca, felsefe ve "tabiat bilgisi" öğretmenliği, "sultanî"lerde müdür yardımcılığı ve müdürlük yapmış ama daima biraz olaylı biçimde bu görevlerden ayrılmış bir fikir adamı. Görevlerinden ayrılma nedeni ise doğru bildiğinden şaşmayan, eğilip bükülmeyen bir karaktere sahip olması.
Sakallı Celal ilginç bir insan. Nüktedan; mikrop kapmaktan korktuğu için kapı kulplarına dokunmayıp kolunun içiyle açan; yine aynı sebepten konuşurken ağzını gazete ile kapatan; cepleri yığınla eşya dolu; yıllarca giydiği elbisesi lime lime; hem mikrop kapmaktan korkup hem de suyla barışık olmayan; buram buram dezenfektan kokan; soyismi olan Yalnız'ın hakkını hayatının sonuna kadar lâyıkıyla veren bir kişilik.
Sakallı Celal'in ideallerini ve hayatını en iyi özetleyen Prof. Dr.Fatma Koray ( Sakallı Celal'in ağabeyi Cemal'in torunu) olmuş. Şöyle özetliyor: " Celal Bey'in yaşamını bir 'protesto romanı' diye nitelemek olasıdır sanırım. Toplumun hep ileriye gidiyor olmasını bekleyip bunu bir türlü görememenin yarattığı düş kırıklığı ve küskünlük! Yozlaşan bir ortamda 'Ben yozlaşmadan kalacağım' demenin mücadelesi! Sobası olmayan bir evde uzun ve yıpratıcı bir kış geçirmek gibi bir şey. Veya kazara düşülen bir lağım çukurunda üstüne pislik sıçratmamanın mücadelesi. Cervantes'in o sempatik Don Kişot'undaki gibi, toplumda birtakım değerler varsayıp da bunları görememenin insanı sürüklediği çöküntü, depresyon gibi bir şey!" (Sayfa 168)
Uzun
Orhan Karaveli’ nin kaleminden marjinal bir aydının portresi “Sakallı Celal”. Müthiş bir zeka ve donanıma sahip bir kişilik. Ömrü boyunca sakalını hiç kesmemiş sıra dışı aydın bir insan. Sakallı Celal i okumaktan ve tanımaktan çok keyif aldım. Bu şahsına münhasır yaşamı olan insanı sizlerde tanımalısınız…
Kitapla kalın…
Sakallı Celal, bu isim/kişi pek bilinmez. Herhangi bir eser/kitap bırakmamıştır, ama yaşadığı dönemde bütün aydın insanlar Sakallı Celal beye saygı göstermiş, sohbetinden ve fikirlerinden faydalanmışlardır.
Kendisi bir paşa oğlu olan Celal bey, babasının makamından faydalanmaz ve kendi yolunu kendi çizmeye başlar. Abilerinden çok farklıdır. Giyim tarzı, fikirleri, yaptıkları hep "bu oğlan başka bir oğlan" algısını yanında getirir. Büyük bir Tevfik Fikret hayrandır. Sakallı Celal bey kem öğretmenlik yapar hem de bir firmada usta başı olarak çalışır. Maddiyata önem vermeyen Sakallı Celal açık sözlü olarak bilinir.
Kitap, Sakallı Celal beyin biyografisinin yanında biraz Osmanlı devletinin son döneminden ve Cumhuriyetin ilk yıllarından kısa kısa bilgiler sunar.
Ben keyifle okudum. Tavsiye ederim.
Türk düşünür Celal Yalnız'ın biyografisinin yanında Osmanlının son yılları ve genç Cumhuriyetten portlerin verildiği gayet güzel bir araştırma inceleme kitabı olmuş. 1886 doğumlu Sakallı Celal, Galatasaray mezunu, Tevfik Fikret'in öğrencisi ve dostu, kimler yokki arkadaşları arasında, Hamdullah Suphi, Ali Yar, Ali Sami Yen, Haldun Taner ve Orhan Veli. Bu kitap, tüm hayatı boyunca bağnazlığa ve yobazlığa karşı durmuş bir garip insan hikayesi.
Bu ülkenin aydınları için "Körler ülkesinin şaşıları" diyen ve bunun gibi bir çok doğru tespiti bulunan ,büyük cumhuriyet dönemi türk filozof ve düşünürü Sakallı Celal'i konu alan bir kitap .
Bir çok kişi tarafından pek tanınmamasının nedeni her büyük insan gibi içine kapanık olması ve yalnız bir hayat yaşamak istemesinden kaynaklanıyor, Orhan Karaveli böyle yorumlamış en azından. Benimde izlenimlerim o yönde oldu.
Bir Can Yücel kadar sivri dili ile , dönemle ilgili doğru tespitleri ile ve duruşu ile bende iz bırakan bir kişilik oldu.
İlk olarak Hasan Hüseyin KORKMAZGİL ve Sabahattin ALİ ile olan dostluklarında adı geçince bu Sakallı Celâl kimdir diye merak salmıştım.
Osmanlının son dönemleri ve Cumhuriyetin ilk dönemlerinde ki tüm kalburüstü ' aydın ' çevreyle tanışıklığı bulunan kendisini anlayanlarca sıkı ahbablık kurmuş bir şahsiyet.
Bahriye Nazırı Paşanın oğlu olmanın verdiği tüm imtiyazları reddederek, inandığı doğruların peşlnde masal tadında bir hayat gütmeyi seçmiş birinin hayatını anlatan araştırma-inceleme kitabı.
Anadili gibi Fransızca konuşan, temizlik mikrop takıntıları had safada olan, mikrop kaparım endişesiyle insanlarla el sıkışmaktan ve sudan itina ile kaçınan, sırf takıntılarından dolayı gittiği her yerde çatalı kaşığı peçete ile silen, misafir olarak gittiği evde ( dönemin en kodamanlarından biri ) deri koltuğa oturmadan önce bile cebinden mendilini çıkartıp kendine altlık yapan, tüm bunların yanında yirmili yaşlardan itibaren hiç kesmediği sakallarından dolayı Sakallı Celâl lakabıyla bilinen, nevi şahsına münhasır Celâl Yalınız...
Kurtuluş Savaşından sonra eğitimli insan sayısı çok az ken Kastamonu, İzmit, Ankara ve İStanbul'da öğretmenlik yapmıştır mektebi sultan-i mezunudur. Tüm öğretmenliklerinden uzaklaştırılmıştır, burada en büyük etmenler; yobazlarla olan gericilik karşıtı mücadeleleri ve Mustafa Kemal döneminin yanlışlıklarını dobra dobra söylemesidir.
Kelimenin tam manasıyla bir halk kahramanı...
Puan vermedi·360 syf.·
2016 187. kitabı
Sakallı Celal, Bahriye nazırı Hüseyin Hüsnü ile lise mezunu modern bir kadın olan Ayşe Melek’in 1886-1962 yılları arasında yaşamış oğulları Celal Yalınız’ın yaşam öyküsünü anlatır.
Yazar Mahmut Celal’in ‘farklı yaradılış’ta olduğu küçük yaşlarda belli olmuştu der. Daha ilkokuldayken Bahriye Mektebi’ne giden ağabeylerinin kitaplarını Fransızca olanlar da dahil okuyup anlamaya çalışır, Fransızca öğrenmek istediğini ailesine söyler. Galata Sarayı Mekteb-i Sultanisi’ne başladığında mükemmel Fransızcası ile “Hazırlık okumaya gerek yok Fransızcam yeterlidir ”diyecektir.
Kitabın kapağındaki lakabının hakkını veren upuzun sakallı pejmürde görünümüyle tezat oluşturan bir mikrop kapma korkusu vardır Sakallı Celal’in. Dostlarıyla tokalaşmaktan, otobüse, tramvaya binmekten sakınır, davet edildiği sofralarda çatalı kaşığı bir daha siler, bunu karşın bir de suya karşı da korkusu vardır. Bazı kişiler tarafından garip bulunmasına karşın devrin seçkin kişileri, okul arkadaşları onu el üstünde tutarlar, toplantılarda büyük bir hitabet yeteneğine sahip bu özgün kişiyi dinlemekten büyük zevk alırlardı.
Üsküp’te öğretmenlik yaparken halk tarafından öğrencilerine aklın ve bilimin doğrultusunda açıklamalar yaptığı için gerici kişileri karşısına alır. Okula futbol sahası yaptırınca tepkiler üzerine görevinden alınır. Çünkü o dönem Üsküp’te bile futbol oynamak günah olarak görülüyordu. Özgün kişiliğinden, ilkelerinden ödün vermez, karşısındaki kim olursa olsun sözünü esirgemez. Bu uğurda yeri gelir, çeker gider. Öğretmenlik, hamallık, ateşçilik, çımacılık, fabrika işçiliği gibi birçok işte çalışır, işçilere bilgi birikimini aktarır, paraya önem vermez okulda öğretmenlik yaparken öğrencilerine ihtiyacı olanın askıdaki ceketinden para alabileceğini söyler. Maddi zorluk içinde olan bir işçiye
Puan vermedi·200 syf.·
2023 253. kitabı
Kimdir Sakallı Celal dıye başlayalım mı? İncelemeye,
O halde buyurun,,
Farklı bir kişilik, nüktedan bir yapıya sahip, mikrop kapmktan korktuğu için kapı kollarına bile dokunmayacak kadar kendince titiz olan, aynı zamanda kapının kolunu dokunmayıp kolunun içiyle acarken, yine, konuşurkende ağzına gazete tutuşundan tutunda, cepleri eski eşyalarla dolu olmasıda düşündürücü.. Uzun yıllar giydiği elbiselerinimin lime lime olmasına rağmen, mikrop kapmktan korktuğu için de suyla barışık olmaması gıbı...
Sakallı Celâl Osmanlı ve cumhuriyet zamanında öğretmen yardımcılığın yanında Fransızca ve felsefe ve tabiat bilgisi öğretmenliği ve müdür lük yapmış ve görevlerinden de olaylı sekilde ayrılırken, doğru bildiğinden şaşmayan kendı doğrultusunda ilerleyen bir karaktere sahip olması /dır..
"Kabalığa, cahilliğe, ukalâlığa, çokbilmişliğe, kendini beğenmişliğe hiç tahammülü yoktu.
(S:191)kitaptan
"Kendisi bir paşa oğlu olan Celal bey, babasının makamından faydalanmaz ve kendi yolunu kendi çizmeye başlar. Abilerinden çok farklıdır. Giyim tarzı, fikirleri, yaptıkları hep "bu oğlan başka bir oğlan" algısını yanında getirir. Büyük bir Tevfik Fikret hayrandır. Sakallı Celal bey kem öğretmenlik yapar hem de bir firmada usta başı olarak çalışır. Maddiyata önem vermeyen Sakallı Celal açık sözlü olarak bilinir."
Kıtap hem biyografi hemde Osmanlının son döneminden ve Cumhuriyetin ilk yıllarından kısa da olsa bilgiler veriyor okuruna...
Arka kapakta bize yazar, okuruna şöyle sesleniyor,
"Orhan Karaveli'nin Sakallı Celâl'i , özgür kalmak için her şeyden fedakârlık eden bir aydının yaşamı...'Onurlu kuşağın' bütün özellikleri vardır Sakallı Celâl' de. Bu açıdan bugünkü kuşağa örnek olmalıdır...Yazar, Sakallı Celal'in kişiliğinde İmparatorluk'tan Cumhuriyet'e kadar birçok olayı da bize
Yazar Hakkında
Orhan KaraveliYazar · 13 kitap
Orhan Karaveli (d. 1930, Ankara), Türk araştırmacı-yazar...
1930 yılında Ankara'da doğdu. Galatasaray Lisesi (1937-1949), İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi (1949-1954) ve Londra Politeknik Okulu'nda (1956-1957) öğrenim gördü...
Yeni İstanbul, Milliyet, Vatan ve Cumhuriyet gazetelerinde yazdı. Üyesi olduğu Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin çeşitli başarı ödüllerini kazandı...
