Suni Teneffüs
Ricardo PigliaYazar:
Ricardo Piglia
Çevirmen:
Şen Süer
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Bir insanın sahip olabileceği tek toprak, onu gömdükleri zaman eline geçendir." (S.82)
1981 yılında Arjantin'de yayınlanan ve hemen best seller listelerine giren inanılmaz bir kitap okudum. Iyi ki okudum. Kitaba başlarken; "Bu kitabın yazılması, yayınlanması, hatta okunması bile inanılmaz cesaret gerektiren bir eylemdir" cümlesini okuyunca biraz korkmadım desem yalan olur. Fakat beni edebi anlamda bu kadar doyuracagını bilseydim asla korku duymazdim.
Bu senenin başında okunması zor olarak bilinen Cortazar'in Seksek kitabını okurken kitapta aradığım ama bulmakta zorlandığım ayağı yere basmayan bazi noktalar hissetmiştim. Iste bu kitap sanki orada aradığım her şeyi bulmamı sağladı. Çünkü orada anlatıcının arkadaşlarıyla yapmaya çalıştığı edebi sohbetler anlam veremediğim bir şekilde ilerlerken, burada dolu dolu Kafka'dan, Joyce'a, Wittgenstein'dan Arlt ve Borges'e, ki en sevdiğim yazarlardan biridir, ülkenin çalkantıları içine yedirilerek aktarılmış. Bu isimleri kurguya mı yedirmis yoksa bir deneme mi okudum ayırdında bile değildim. Orada olup onlarla inatlaşarak tartışmak istedim. Arjantin tarihi ile ilgili cahilliğim nedeniyle alt metinlerde muhahkkak gözden kaçırdığım çok şey olmuştur. Keske uzerine uzun uzun konuşmalar yapabileceğim kişiler olsa diye diye okudum kitabı ve yine de aldigim lezzet inanılmaz oldu.
Kitabi zorlaştıran yine hikaye içinde hikaye havası. Çünkü Enrique Ossorio hakkinda araştırma yapan dayısına dair bir kitap yazan anlaticimiz var. Bazen cümleler şöyle bitiyor;"... dedi bana Marconi o gece kulüpte, diye anlatıyor Tardewski."
Ve bu konusma cümleleri ne yazık ki tamamen paragraflar içerisinde eriyip gidiyor. Konuşma nerede başladı, kim konuştu anlamak için cümlenin bitmesi lazım. Ben bunlara takılarak degil de tamamen kitabin vermek istediği
Nihayet bitirdim ve Arjantin edebiyatının beyin yakan bir tarafı olduğuna kanaat getirdim. .
Suni Teneffüs, 1980lerde Yayımlanmış ve Arjantin’de kült bir eser haline gelmiş. Bu yıllar Arjantin için Kirli Savaş dönemini ifade ediyor. Hatta biraz araştırdım da kaybolan binlerce insanın yanında gökten ceset yağma efsanesinin gerçekliği buraya dayanıyormuş. Doğal olarak ülkedeki devlet terörü kitaba yansıtılmış ve siyasi bir gerilim romanı ortaya çıkmış. Fakat kitap yalnızca bu terörden ibaret dersem de haksızlık etmiş olurum. Kitabın anlatıcısı Renzi, kaybolan dayısının izini bulmak için araştırmalar yapıyor. Tabi bu araştırmalar sırasında Arjantin edebiyatında ünlenmiş isimler, tarih, Avrupa ile ilişkiler, savaş gibi pek çok konuya değiniliyor. Romanın zirvesi ise Kafka isimli bir Çek entellektüeli ile Hitler adındaki bir asker kaçağının Pragda bir kafede buluşması. Kitabın adı ise sonunda anlam buluyor ve Piglia ekliyor; Edebiyat, tarihin boğucu havasına bir suni teneffüstür. .
Ricardo Piglia. Türkçe'ye çevrilen ilk ve sanırım son kitabı Suni Teneffüs. Öncelikle zor bir okuma olduğunu belirtmeliyim. İçerisinde söylenen pek çok şey olduğu gibi, söylenmeden anlayacağınız şeylerde fazlasıyla yoğun. Bu da okurken ister istemez baskı altına alabiliyor sizi. Roman direk bir türe ait değil. Üstelik ne tam kurgu ne de direkt bir eleştiri. Mektuplardan oluşan bir örgüde tarih, edebiyat, Kafka, Hitler, Arjantin, siyaset, 1938-39 buhranları ve bir dolu yazar ile tanışıyorsunuz. Edebiyatı eleştiren bir edebiyat kitabının yanında , savaşın etkilerini keskin bir tatla sunan yarı tarihi bir eser Suni Teneffüs. Karakterimiz Renzi'nin ağır bir suçlama ile ( yıllar sonra suçlu olmadığı öğreniliyor)ortadan kaybolan dayısını ararken bir yandan hayalinde yazmak istediği farklı romanı ile bir maceraya çıkıyoruz. Okumayı düşünen varsa okumadan Arjantin tarihine biraz göz gezdirmesini öneririm. Okurken bu işinizi kolaylaştıracaktır. Sevgiler
Kitap baştan sona çok katmanlı, yoğun ve edebi referanslarla dolu. İlk bakışta bir “roman” gibi görünse de aslında içinde tarih, siyaset, felsefe, hatta dedektif romanı öğeleri var. Arjantin’in askeri diktatörlük döneminin gölgesi altında bireylerin, aydınların, toplumun nasıl şekillendiğini sorguluyor. Piglia, farklı anlatıcılar ve kırık dökük hikâyelerle okuru sürekli tetikte tutuyor; doğrularla kurmacalar arasındaki sınırı bulanıklaştırıyor.
Okurken şunu fark ediyorsun: Bu kitap “anlatılan bir hikâye” olmaktan çok, edebiyatın kendisini sorgulayan bir metin. Dilinin yoğunluğu ve çok fazla gönderme barındırması nedeniyle bazen yorucu olabiliyor ama aynı zamanda çok zihin açıcı. Özellikle tarih, politika ve edebiyat ilişkisine meraklı okurlar için adeta bir hazine.
Bittiğinde “bir roman okudum”dan çok “bir zihin labirentinden geçtim” hissi bırakıyor. Sanki Piglia, okuru sadece bir öyküye değil, düşünmeye ve sorgulamaya davet ediyor.
Üslubuna bayıldım Ricardo Piglia’nın. Kurgu biraz karmaşık. Ama çok hoşuma gitti. Bana Oğuz Atay’ı hatırlattı. Konuyu biraz daha sade ve basit tutsaydı muhteşem bir eser olurmuş. Karmaşıklık ülkesinin yani Arjantin’in makus talihini mi işaret ediyor..sanki?!
Yazar Hakkında
Ricardo PigliaYazar · 5 kitap
Ricardo Piglia şu anda Arjantin'de yaşıyor. Üç romanı ve bir hikâye kitabı var. Hikâye kitabıyla Casa de Las Américas Ödülünü kazandı. Kitapları Portekizce, Fransızca, İtalyanca ve Almanca'ya çevrilmiştir.
