The Satanic Verses
Salman RushdieYazar:
Salman Rushdie
Tahmini Okuma Süresi:
15 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
561
Basım Tarihi:
Eylül 1988
Yayınevi:
Picador
Orijinal Adı:
The Satanic Verses
ISBN:
9780312270827
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Yayınlanmasının akabininde tüm dünyada fırtınalar koparan; İran lideri Ayetullah Humeyni'nin kitabın sahibi Salman Rushdie ve yayınlanmasına yardımcı olanlar hakkında ölüm fermanı çıkararak olası cellatlara yüz binlerce dolar ödül vaad ettiği, Japonya'dan İtalya'ya bazı çevirmenlerin öldürüldüğü, Aziz Nesin'in Türkçeye tercüme edip parça parça yayınlamaya başlamasıyla birlikte Sivas Katliamı'nın zahiri sebebi olarak gösterilen, henüz resmi olarak Türkçe çevrilmemiş, İngiltere'deki Hint asıllı göçmenlerin maceralarını anlatan yasaklı romanlardan biri...
Kitabın en önemli bölümü; Gibreel Farishta ve Saladin Chamcha adlı Müslüman iki Hint aktörün, Hindistan'dan İngiltere'ye giderken bindikleri uçağın infilak etmesi neticesinde, birinin şeytana öbürünün Cebraile dönüşmesi sonrasında gerçekleşen olaylar. Bu anlamda Salman Rushide'nin tema ve yapı bakımından, Franz Kafka'nın Dönüşüm adlı eserinden esinlendiği söylenilebilir.
Kitabın tartışma ve tepki yaratan kısımı; İslami Literatürde "Garanik Olayı" olarak geçen, aynı adla El-Waqidi, İbn Sa'd, Ebu Cafer Taberi (Bu kişi, Mu’cem-ül-Kebir, Mu’cem-ül-Evsat ve Mu’cem-üs-Sagir sahibi meşhur İmam-ı Taberani değil), İbni İshak gibi düşünürler tarafından rivayet ve iddia edilen bir olayın, yıllar sonra Salman Rushdie tarafından ravilerden bir bütün halinde toplanıp birleştirilip, roman içerisindeki bir bölüme yedirilerek, neşredilmesinden ibaret.
Rivayet edilen Garanik Olayı ise; Kur'an'daki bazı ayetlerin şeytan tarafından eklendiği, bazılarının eklenmesi sonrasında Cebrail tarafından düzeltme amacıyla çıkarıldığı yönünde. Olayın destekçilerinin dayandığı kaynaklar ise yukarıda ismi geçen bazı düşünürlerin rivayetleri ve başta Buhari(Hadis No:555) olmak üzere Kütüb-i Sittede geçen bazı hadisler...
"Bu din akıl değil, nakil
Puan vermedi
Başarılı bir çevirmen tarafından Türkçe'ye çevrilene kadar ya da daha akıcı bir İngilizce'ye kavuşana konuşma İngilizcesine alışana kadar ben bu kitaba ara verdim.
Kitap şeytan ayetleri. Neden türkçesi yok bilmem. Ben çevrildi diyebiliyorum türkçeye. Herneyse ben bu kitabı daha önceden eleştiri kitabı falan zannerdim. Halbuki bildiğin roman. Nesine bu kadar tantana çıkarmışlar bu kitap yüzünden pek anlamadım.
KurguEdebiyat-Düşünce
Şu an 80. sayfadayım. Zaten kitabın en başında da yazılan her şeyin kurgu olduğu açıkça ifade edilmiş. Bu kitap için neden bu kadar katliam yapılmış anlamış değilim. Tamamen yobaz fırsatçılığı gibi geldi bana. Kitap benim için komik başladı, ilginç ve komik şekilde devam ediyor. Sonrasında ne olur bilemem tabi.
Daha ilk sayfasında kasvet veren kitap, aşırı uzun tasvirlerinin okuyucuya konuyu unutturması ile tanınıyor. Anlatımdaki kakafoni ve yazarın oksimoron ifade tarzı, kitabı bir daha elime almamak üzere bırakmama sebep oldu. Bir fikre katılmamak için bile önce onu anlamak gerekir. Ben Rüşti'yi anlayamadım
Ne yazık ki çoğu insan bu kitabı, kitabın kendisinden ziyade, yazarı Salman Rushdie'nin açıksözlülüğü ile ilgili yapılan polemikler aracılığıyla tanıyor. Bu kitapla ilgili bazı Müslümanları (ve genellikle İran Ayetullahını) sinirlendiren şey ise Rushdie'nin Muhammed peygamberin okuma yazma bilmediği ve Kuran'ın kendisine Başmelek Cebrail tarafından aktarıldığı fakat bir noktada peygamber bu durumu fark etmeden Şeytanın Cebrail'i taklit ettiği ve kutsal kitaptaki bazı ayetlerin kendisi tarafından yazılmış olabileceği teorisi. Hakkında onca safsata yapılan kitap bu. Ve söylediğim gibi bu yalnızca bir görüş, bir TEORİ. Kazantzakis'in, İsa'nın Mecdelli Meryem ile ilgili fantazileri olduğundan bahsetmesiyle aynı şey. Üstelik Rushdie'nin kitabında bu muhabbet ana hikaye bile değil. Kitap, uçaktan düşen bir karakterin rüyalarındaki içsel anlatılarından oluşmakta.
Oldukça yaratıcı bir kitap olmakla birlikte, benim için Rushdie'nin en iyi eserlerinden biridir. Sansür uygulamalarına karşı çıktığını ve sanatsal özgürlüğü desteklediğini göz önünde bulundurarak okumak gerek. Bana göre, özellikle dini fanatizmin hatsafhada olduğu bu günlerde, statükoya meydan okuyan ve bizi bize öğretilen değerleri ve fikirleri (idées reçu) tekrar değerlendirmeye zorlayan kitaplar inanılmaz derecede önemli.
Yazar Hakkında
Salman RushdieYazar · 17 kitap
Salman Rushdie, Urduca ve İngilizce konuşan Müslüman bir ailenin oğlu olarak 1947'de (bağımsızlıktan iki ay önce) Bombay'da doğdu. 1961'de lise eğitimi için İngiltere'ye gönderilen Rüşdi'nin ailesi, 1964'te diğer Müslümanlarla birlikte zorunlu olarak Pakistan'a göç etti ve Karaçi'ye yerleşti.
Cambridge'de tarih eğitimi gören Rüşdi, fantastik bir bilimkurgu denemesi olan ilk romanı Grimus (1975) ile eleştirmenlerin dikkatini çektikten sonra, Geceyarısı Çocukları (Metis, 2000) romanıyla (1981 Booker, 1982 James Tait Black, 1993 Booker of Bookers ödülleri) dünya çapında ün kazandı. Hindistan tarihi ve politikasına eleştirel yaklaşımı nedeniyle Hindistan'da yasaklanan bu romanı, bu kez Pakistan'da aynı akıbete uğrayan Utanç (Metis, 2005) izledi. Nikaragua anılarını aktardığı The Jaguar Smile'ın (1987, Jaguar Gülüşü, Pencere, 1989) ardından yazdığı The Satanic Verses (1988, Şeytan Ayetleri) ile 1988 Whitbread ödülünü kazandıysa da Müslümanlığa hakaret ettiği gerekçesiyle kitap Hindistan ve Güney Afrika'da yasaklandıktan sonra Humeyni tarafından yazar hakkında ölüm fetvası verildi.
Romanlarının çoğu Hindistan'ı konu alır. Anlatımı, mit ve fantaziyi gerçeklik ile iç içe geçiren bir tarzdır. Bunun yanında Günter Grass, Mikhail Bulgakov gibi isimlerden de etkilenmiştir. Booker ödülü yanında birçok ödül sahibidir.
Kasım 2005 ve Haziran 2008 tarihlerinde ABD'den Foreign Policy ve İngiltere'den Prospect dergilerinin internet üzerinden okuyucu anketleri ile oluşturduğu Dünyanın ilk 100 entellektüeli listelerinde, 2005 yılında 10., 2008 yılında 23. sırada yer almıştır.
Şeytan Ayetleri tartışması
1989'da yayınlanan Şeytan Ayetleri romanı, İslam dini peygamberi Muhammed'e ithamda bulunduğu gerekçesiyle İslam dünyasından büyük tepkiler almış; Güney Afrika, Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır, Somali, Bangladeş, Sudan, Malezya, Endonezya, ve Katar'da kitabın yayınlanması yasaklanmış; 14 Şubat 1989'da İran lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni tarafından fetva verilerek Rüşdi'nin başına üç milyon Amerikan doları ödül konmuştur. Dünyanın birçok ülkesinde aleyhinde yapılan kitlesel gösteriler Şubat 1989 gündemini oluşturmuştur.
Bunun takip eden yıllarda da çeşitli ülkelerde kitabın çevirmen ve yayıncı kuruluşlara yönelik saldırılar olmuştur. 1998'de İran, İngiltere ile ilişkilerini düzeltmeye yönelik bir adım olarak Salman Rüşdi hakkında aldığı ölüm cezası kararından vazgeçmişse de İran dini lideri Ali Hamaney 2005'te fetvayı sadece veren kişinin kaldıracağını, ancak bu kişinin yani Humeyni'nin 1989'da öldüğünü ifade etmiştir.
