Library of Meaning
@library_of_meaning
Eski ruhbilimciler, insandaki dış duyulardan başka, beş de
iç duyu kabul ederlerdi. Bunlar bellek (hafıza), sezgi (vahime), imgelem (muhayyile), anımsama (müzekkire) ve düşünme (müfekkire) idi. Bu beş duyu, bir ortak duyuda (hiss-i müşterek) birleşirdi.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Eski filozoflara göre insan, bilgi ve bilim yardımıyla nesnelerin gerçekliklerine ulaşarak ve yükselerek töz (cevher) kesilecek olursa, bu etkin akıl basamağına gelmiş ve en yüksek yetkinlik basamağına erişmiş olur. İnsan için belirlenen yetkinlik de budur. Aristo, Eflatun, Hipokrat ve diğer ünlü filozoflar buna inanıyorlardı. (İbn Sina da bu etkin akıldan ileri geçmemektedir.) İbn Rüşd'ün (1120-1198) dediği gibi², insanın yükselerek Tanrı'nın basamağına çıkabilmesi, Mecusî filozofların sözüdür. Bu söz Aristo'ya göre küfürdür.
Nefs de akıllar gibi, cisim ve ci-
simsel değildir. Ama cisme bitişik (mukarin) olur. Cisme bitişik olmasından, kendisine karanlık (zulmet) gelmiştir. Bu nedenle, insan, akıl nuruyla aydınlanmadıkça, kendi nefsini göremez.
Varlık basamaklarının birincisi, varlığın kaynağı olan Tanrı'nın varlığı basamağıdır. İlk varlık, O'nun varlığıdır. Tanrı'dan ilk olarak maddeden aşkın akılların birincisi olan "ilk akıl" çıkmıştır. Bundan "ikinci akıl" ve "ikinci akıl"dan "üçüncü akıl", dördüncü, beşinci ve bu şekilde akılların sonuncusu olan "dokuzuncu akıl" çıkmış; dokuzda birler basamağı
erdiği gibi, bu "dokuzuncu akıl'da da akıllar sona ermiştir. Bunların ilki olan "ilk akıl",Tanrı'ya göre ikinci basamakta ise de, varlıklara göre ilk basamaktadır. Çünkü Tanrı varlıklardan ayrıdır; varlıklardan hiçbir nesnenin nitelikleriyle nitelen-
dirilemez.
Bunlara göre varlık, ilk ilkeden, ilk nedenden "birden ancak bir çıkma" ve "saydamdan yoğuna inme" biçiminde başlamış ve devam etmiştir.
Varlık kaynağından ilk çıkan (sudûr) ve bu kaynağa göre var olmakta ikinci sırada bulunan nesne, kendisinden çıkan ve varlıkta üçüncü sırada bulunan nesneden daha üstün olmak üzere, bu iniş yayı son bulduktan sonra, çıkış yayı başlar. Çemberin iki ucunun bir noktada birleşmesi gibi, varlık dairesi de bu çıkma, yükselme noktasının sonunda iniş yayının başlangıcı ile birleşir.