8/10
Bazı eserleri okumak için doğru zamanı beklerseniz. Ben de Malcolm Lowry’nin “Yanardağın Altında” kitabını alıp, -epey uzun zaman oldu- kitaplığın raflarından birine yerleştirip doğru zaman gelince -ne demekse o artık- okumak için ayırdım. Başımdan geçen küçük bir olay sonrası, ne kadar zaman geçerse geçsin “doğru vaktin” olmadığını, kendimizi kandırdığımıza emin oldum. Böylede okumaya başladım.
Lowry, alkolikliği ve deliliğiyle de tanınan bir yazar. Yanardağın Altında’yı, 1936-1944 arasında damıta damıta yazmış. Yazarın hayat hikayesine de göz gezdirince, bir gezgin olduğu, baba mesleğini yapmayı reddedilttiğini ve aslında metnin hayatından büyük kesitler içerdiğini okuyacaksınız. Mükemmel bir okuma yaptığımı düşünüyorum, yazar nasıl “tane tane, ince ince” yazdıysa ben de aynı yöntemle metni okumaya başladım. Yaklaşık iki haftadır sindire sindire okumaya çalıştım ve bitirdim sonunda. Şöyle ki, istediğiniz yöntemle okuyun, bazı bölümlerim şimdi ki zaman mı, geçmiş zaman MK olduğu anlaşılmıyor ve bilinç akışı tekniğini farklı kullandığını düşünüyorum. Yine de eserin sahibinin kitabın sonunda dediği gibi, düz yazı şeklinde hızlı okumanızı öneriyorum. Yazar iki-üç kez okunduktan sonra içeriği anlamlandırabileceğimizi söylemiş. Benim için tek seferlik okuma yeter. İsteyenler istediği kadar okuyacaktır zaten. Ölmeden önce okunması gereken 1001 kitap listesinden olduğunu da hatırlatalım.
youtu.be/Ln_MN1vgKG4
Konsolos on daki kadır bir şey içmediğini fark etti; tekilanında
etkisi yok olmuş gibiydi. Bahçeye bakmıştı: Sanki gözkapakların dan parçalar kopup önünde uçuşuyor,
oynaşıyor, sinirli biçimler ve gölgeler oluşturuyor,beynindeki suçlu gevezeliğin temposuna uyuyorlardı;
henüz sesler oluşmamıştı beyninde, ama geri geliyorlardı,
Reklam
Yanardağın Altında1000Kitap
Puan vermedi
Romanın en çarpıcı yanı, olaylardan çok atmosferinin konuşması. Her paragrafta bir çöküşün ayak sesleri duyuluyor am bu çöküş öyle gürültülü değil tam tersine, insanı içten içe kemiren bir sessizlik hali. Karakterlerin birbirine yaklaşamaması, her adımın biraz daha karanlığa sapması, kitabı acı veren ama merak uyandıran bir girdaba çeviriyor.
Alkole sığınan Konsolos’un dünyası, sadece bir adamın yıkılışı değil insanın kendi içinden nasıl kaybolabileceğinin de bir örneği. Yazar, okuyucuyu yargılamaya ya da acındırmaya çalışmıyor. Sadece bir insanın, kendi ateşinin altında nasıl kavrulduğunu gösteriyor.
Kitabı bitirdiğimde hissettiğim şey şuydu: Yanardağın altında kalmak bazen felaket değil, insanın içindeki gerçeği duymasına yarayan bir sessizlikmiş.
Sarhoş Bir Çağın HikâyesiEdebiyat
Malcolm Lowry, insanın iç dünyasındaki çöküşü ve sarhoşluğu yalnızca bireysel bir hikâye olarak değil, bütün insanlığın kaderiyle ilişkilendiriyor. Konsolos’un içkiye sığınışı, onun kendinden kaçışı değil yalnızca; aynı zamanda dünyadan, Tanrı’dan, anlamdan kopmuş bir insanın evrensel halini anlatıyor. Yazarın kendisi de mektubunda belirtiyor: Konsolos’un sarhoşluğu aslında insanlığın sarhoşluğu. Onun “düşüşü” kişisel bir trajedi değil, savaşlar ve yıkımlar çağında anlamını kaybetmiş insanın evrensel düşüşü.
Romanda dört ana karakterin aslında tek bir insanın parçaları olması metne bambaşka bir derinlik kazandırıyor. Onların temsil ettiği değerler romanda katmanlı bir okuma yapabilmemiz için anlamlı. Konsolos suç ve yıkımın, Yvonne sevgi ve arınma arzusunun, Hugh vicdanın, Laruelle ise bilincin sesi. Lowry’nin insanı bölünmüş bir varlık olarak görmesi, romanın ruhunu belirliyor: sarhoşluk aslında parçalanmış bilincin dışa vurumu.
Yazarın sarhoşluğunu evrensel bir biçime soktuğunu anladıktan sonra söyledikleri biraz daha anlam kazanıyor. Başlangıcı da ilk insana dayandırıyor: "Belki de cennette durmak istememiştir Adem, o bahçeden kendi isteğiyle çıkmıştır." Konsolos ya da Lowry ayık kalmak istemiyor. Vaadedilen cennet bile olsa. Yazar, insanı, sevgiyi anlamadığı için değil; fazlasıyla anladığı, fazlasıyla hissettiği için içiyor. Sarhoşluğu bir kaçış değil, dayanma biçimi. Çünkü Konsolos’un savaşı dışarıdaki dünyayla değil, kendi içindeki boşlukla.
Romanın dili, sarhoş bir bilincin ritmine göre ilerliyor. Zaman dağınık, imgeler yoğun, sesler birbirine karışıyor. Bazen anlam bulanıklaşıyor, ama ancak o şekilde gerçek bir metin oluyor. Çünkü sarhoş bir zihnin içinden anlatılan bir dünyanın berrak olmasını beklemek sahici olmazdı. Lowry bu kaosu bilinçli yaratıyor.
Kitapta Bahsedilen filmler
2001 : A Space Odyssey
39 Steps
The 400 Blows
52 Pick Up
Around the World in 80 Days
8 1/2
A Hard Day's Night
Unforgiven
Aguirre, the Wrath of God
Glengarry Glen Ross
Annie Hall
Mean Streets
Hombre
Out of Sight
Notorious
The Godfather
The Godfather: Part 2
Mr. Majestyk
Some Like lt Hot
Beetlejuice
Duel
A Fistful of Dollars
Another Woman
The Bicycle Thief
Night of the Hunter
Carlito's Way
Chunking Express
The Shining
True Romance
Chinatown
Spoiler İçerir.
Kitap okuma süreci açısından oldukça zorlu ancak bu bence kitabı yermek için makul bir sebep değil. Nitekim kitap bilinç akışına, çevre betimlemelerine -bazı yerlerde anlaşılmaz olsa da- sık sık başvurmuş ve karakterlerin iç dünyasını, geçmişini oldukça iyi yansıtmıştır (Özellikle de Hugh karakterinin geçmişi).
Ana karakterimiz konsolos -Geoffrey Firmin- bir alkol bağımlısıdır. Bu bağımlılığı onun sürekli sanrılar görmesine ve okuyuşu zorlaştırmasına rağmen bağımlılık psikolojisini anlamak açısından oldukça değerli. Çünkü Geoffrey, alkol bağımlılığı sebebiyle eşiyle boşanmış ve birçok kez düzeleceğini tembihlese de sonuç olarak hiçbir değişim geçirmemiştir. En nihayetinde sosyal ilişkilerde sorunlu biri olup çıkmıştır.
Kitap eleştirmenler ve büyük bir kitle tarafından anlaşılmayınca Malcolm Lowry Jonathan Cape yayıncılık firmasına kitabı açıklayan bir mektup yollamıştır. Eser yazarın başyapıtı sayılabilir. Çünkü Lowry, eseri 8 senede tamamlamış ve birçok kez düzenlemeler yapmıştır. Ayrıca kendisi de kitabı en değerli eseri olarak tanımlar, zira Lowry’nin kendisi de bir alkol bağımlısıdır ve eser birçok açıdan otobiyografik ögeler taşımaktadır.
Reklam
Reklam