mert
@merrdilo
Geçmişte okuduğum ve ileride okuyacağım bütün kitapları arşivleyeceğim yegâne ortamı bulmanın mutluluğunu yaşıyorum
•mors certa vita incerta•
türk dili ve edebiyatı
174 okur puanı
Kasım 2021 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Bülbül Ölmedi Hâlâ Yaşıyor1000Kitap
"Ekmek için bir avuç tohum hazırlamadan önce; yatacağı, kök salacağı toprağın zehirli olup olmadığından emin olun."
Verdiği derin mesajlarla bir toplumun yıllardır uykuda olan utancını, uyanması gereken bilincini harekete geçirme peşinde olan Morrison'dan okuduğum ilk romanıyla âdeta büyülenmiş gibiyim. İlk ancak kesinlikle son olmayacak bir hikâyeydi. Öyle ki, bitirdiğim vakit aynen şunu söylemiştim: "Harper Lee! Kalk ayağa, büyüğün geldi!"
Morrison'ın başından sonuna dek ince ayrıntılarla fakat acımasız bir gerçekçilikle ördüğü "En Mavi Göz", okuyucuları dünyanın görmüş geçirmiş en kanlı savaşlarından birine götürüyor. Ancak burada mevzubahis olan konu, savaş ve bunun topluma etkisi değil. Zaten bir savaş içinde bulunan toplumun kendi arasında çıkan ırksal çatışmalarıyla birlikte nasıl bir uykuya gömüldüğü. Birbirini suçlayan bakışların, türlü çıkar çatışmalarının ortasında yaşamaya çalışan küçük bir çocuğun, varlığını reddeden insanlara karşı sessiz bir şekilde yardım çığlığı atmaya çalışma çabası bu. Sessiz bir çaba bu. Öyle ki yazar, Pecola'nın mücadelesi boyunca onun meselelerini bir başkasının anlatmasını sağlar: Pecola'nın dilinden anlayan fakat çocuk aklıyla çok da mücadele etme hakkı bulunmayan Claudia ile.
Claudia büyüdükçe hayatında önemli bir kırılma noktası yaratacak olan bu kızın öyküsü ile âdeta suçluluk hisseder; tıpkı ona gösterilen sevgisizliğin, cinsel ve fiziksel şiddetin ve ırksal ayrımcılığın sorumlusu olan diğer aile üyeleri ve halktan kimi insanlar gibi. Ancak romanda yer alan hiçbir şahıs- buna Claudia da dahil- doğrudan suçlu muamelesi görmez. Onları bu suçlara iten sebepler, yaşadıkları mutsuz ve travma dolu geçmişler de roman boyunca irdelenir. Morrison için bir şahsı doğrudan "suçlu" diye yaftalamak kolay olsa da o bu yolu seçmez.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Diğer Adıyla Öğretmen
Jane Eyre gibi bir başyapıtın tohumlarının atıldığı izlenimini veren bu ilk yapıtta yazar, kadın-erkek ilişkileri konusundaki felsefesini dürüstlükle açıklarken, kadınların iş ve eğitim hayatında önemli bir yere sahip olması gerektiğini de belirtiyor. Roman boyunca ustalıkla serpiştirilen bu incelikli fikirler, Bronte gibi kadın yazarların (Jane Austen, Emily Bronte vb.) ortaklaşa kaleme almışçasına hissi veren bir okuma deneyimi sunuyor. Tabii bu deneyimin oluşmasında asıl kilit nokta, karakterleri tanıyıp anlamakta yatıyor.
William Crimsworth’un erdeme ve kendi ahlaki pusulasına olan bağlılığını roman boyunca hissetmek, hikâyeye derin bir güven veriyor. O, çıkar ilişkilerine, yapaylığa teslim olmayan bir karakter olarak karşımıza çıkıyor. Bu süreçte kimi gerçeklerle acımasızca yüzleşmesini sağlayan; maddi sorunlarında elini değdirmeden yardımcı olmaya çalışan, roman boyunca ayrı bir keyifli deneyim yaşatan Hundsen ile tanışıyor. Başta hafif feminen tavırları ve flörtöz havası yüzünden kafa karıştıran Hundsen, oldukça dominant, karşısındaki insanı ezip geçmekten çekinmeyen bir özgüvene sahip olarak resmediliyor ki onu, kanaatimce romanın en çekici karakteriydi, çekici kılan şey tam da bu kendine özgü katılığı ve mesafeli sıcaklığı oluyor.
Hundsen'ın romanın kimi yerlerinde William’a yol gösterici bir tutuma sahip oluşu dikkat çekici yönlerinden birini oluşturuyor. Fakat bunu Tanrı rızasıyla ya da buna benzer bir vicdani amaç güderek değil az önce belirtildiği gibi soylu bir sınıftan gelme anlayışıyla yapıyor. Bir yol gösterici olmaktan çok, kendisine ihtiyaç duyulmasını arzulayan ve bunu duymak isteyen bir adamın duygularıyla hareket ediyor. Bir teşekkürü önemseme sebebi adabımuaşeretten çok evvelden beri bunu hak ettiği anlayışından geliyor. Hayatı boyunca
Çürümüşlük İçimizdeEdebiyat
Marquez'in kitaplarında yüzü gülen, aydın insanlar bulmak her zaman zor olmuştur. Herhangi bir zaferini onuruyla kazanmış, bu bile muhtemeldir, karakterlerin gölgesinde hep bir pislik beraberinde gelir. Evli bir başkanın omuzları üzerinde gezinen hayat kadınlarının elleri, küçük bir çocuğun anne babasından gizlice çevirdiği müstehcen davranışlar veya adalet anlayışını gözden geçirmesi gereken papazlar. Her birinin sefil yaşamlarında, ya o anda ya da ilerleyen zamanlarda berbat bir değişim yaşanacağı bellidir. Daha ilk sayfalarından itibaren bir şeylerin ters gideceğini sezdiren yazar, samimi olmaktan çok kaygısız ve açıktır okuyucusuna karşı. Hiçbir ahlaki yasayı düşünmez, yanlış ya da onursuzluk her neyse olduğu gibi açıklanır. Gerekirse koca bir kasaba yanıp kül olmalıdır bu onursuzluk için; yine de bilinmezliğe kesinlikle karşı çıkar. Sonlar ise genellikle iyilerin de günahkârların da feci ölümleriyle çizilir. Bu açıdan ele alındığında yazarın okuyucuya mesajı nettir: Ölümün geçeceği yollarda iyi ya da kötünün bir önemi yoktur. Herkes için en büyük eşitlik, onun geçtiği yolda durduğumuz gerçeğinde yatar.
Diğer bir önemli noktaya değinecek olursak Marquez kesinlikle bir koku uzmanıdır. Romanlarının her birinde çeşit çeşit kokunun yer aldığını ve bunun eserlere müthiş bir canlılık kattığını söylemeden geçmek kesinlikle yanlış bir adım olur. Bir hayat kadının sigara kokan parmakları, günlerdir yıkanmamış çamaşırlar, fırtına sonrası kasabanın dört bir yanına yayılan çamur, tezek, bir dolu hayvan leşinin keskin kokusu... Yazar tüm bunları ve daha fazlasını romanına inceden inceye yayar. Sayfalar arasında dolaşırken çürümüşlüğün kokusunu almamak mümkün değildir. Kendi ülkesinden de izler taşıyan bu tahammül edilemeyecek koku yelpazesi, insanı okudukça huzursuzluğa iter,
Ancak o zamanİnceleme
Çocukken, yaşamı hiçbir haliyle ciddiye almadan, en kestirme yanlarından geçebilecek yollarını bularak görmeye yatkın bir yaratılışta bulunuruz. Bu saf halimiz, çoğu yetişkin için birer mucize hali, Tanrı'nın en paha biçilmez sanat eserlerinden biri olarak nitelendirilir. Hiçbir diken batmamıştır henüz parmağımıza; nereden geldiği bilinmeyen sarsıcı bir yel, henüz görüşümüzü bulandırmamıştır. Yalnızca yemeye, koşmaya, doyasıya gülüp etrafımızda olan bitene karşı kayıtsızca sorular sormaya çalışırız. Bu da gerçekleri apaçık gören çoğu yetişkin için, yaşanması oldukça imrendirici bulunan manevi telaşlardır.
Salome'un dünyasında doğanın sunduğu güzellikler bizi karşılarken her ayrıntı üzerinde durmaya özellikle sizi davet etmek isterim. Canlı bir tablo misali sunduğu nehir, bu nehre büyük bir coşkunlukla akseden ayın berrak ışığı, birbirine kenetlenmişçesine sallanan ağaçlar, okyanusun göğsünü yaracakmışçasına oldukça sakin; kendinden emin bir gücün buyruğu altındaymışçasına ilerleyen gemi... Tüm bunların üzerinde birazcık durup beklemenizi, hayal etmenizi bekler Salome. Düşünmenizi ve yaşamda kendine bir yer edinmeye çalışan -özellikle genç, kendine has incelikleri bulunan insanlardır bunlar- insanlar için kendinizi onların yerine koymanızı ister. Elbette okuduğunuzda yapacağınız ilk şey, özyaşamınızla müthiş bir kıyaslamadır. Çünkü aynı hayatı vadetmeyen bir dünyada bulunduğunuz gerçeği, hep yanı başınızdadır. Aynı yollardan geçtiğini direten kimi bilgelerin dahi geçtiği yol, gördüğü manzara bambaşka bir göze sahiptir; baktığı pencere ya oldukça kirli ya da günü gününe temizlenmiştir. Bu yüzden sözlerimin arasına şunu eklemek isterim ki, büyüklerin bir konu hakkında konuştuğunu duyduğunuz an, her zaman iki ucundan düşünmeye çalışmalısınız. Birinin doğru olarak gördüğü
Kamelyasında Beş Aklı Kadınİnceleme
Bu incelemede değinmek istediğim nokta, bir fahişeyi fahişe olmaya zorlayan etmenler dışında, onu bu yolda ilerlerken insanların, toplumun nasıl bir pencereden baktığı olacaktır. Herhangi bir ahlakî öğretiden, inançtan yoksun biri değilim ancak bakmakla görmek arasındaki sınıra hakim olmak gerektiğini kavramış yaştayım. Ve içinde yaşadığımız dönemi de baz alacak olursam pek çoğumuzun bakmaktan öte görmeye ihtiyacı olduğu kanısındayım.
Marguerite yalnızca locaların en çok davet edilen kadını olmamakla birlikte, tüm gözlerin üzerinde gezinmesini sağlayan kendine has büyüleyiciliğiyle de tanınmış genç bir kadındır. Dünyaya nasıl geldiği, kiminle mutlu mutsuz bir çocukluk ya da ilk gençlik yıllarını geçirdiği düşünülmeksizin, herkesin dilinde benzer sözlerle yaftalanır; genç bir yosma. Elbette her dönem gibi o devir için de fahişelik soysuzca bir davranıştan öte görülmez ve fahişeliğin dahi kendine özgü sorumlulukları bulunduğunu her kesim bilir. Bir fahişenin yanından geçerken istavroz çıkarılması alışılmış bir refleks haline gelir. Onunla aynı muhitte görülmenin insanı tedirgin eden yanları bulunur. İster bir din adamı isterse kendini insan yaşamına adamış bir doktor olsun, bu gerçek hiç değişmez.
Sonu felaketle bitecek bütün aşkların ortak yanları bulunur. Bir rastlantıyla, tanışmayla ya da ilk görüşte olması bu neticeyi değiştirmez. Yaşanması gereken yaşanır ve bunun önüne setler çekilmesi, durumun şiddetini artırmaktan öteye geçemez. Armand'ın durumu da diğerlerinden farklı değildir. Toyluğu, yüzünden okunabilecek her insan gibi; gençliğinin yakıcı arzularında yüzmeye istekli, bir o kadar tedirgin ve yaşamaya meraklı; ailesinden gördüğü ölçülü terbiye ile sınırlarını korumakta gayret eden bir erkektir. Tiyatrolara gider, yakın arkadaşları ile yaptığı sohbetlerden