Uğur Mumcu kim bilirsiniz zaten. Cumhuriyet gazetesinin o meşhur araştırmacı gazetecisi, 1993'te evinin önünde bombalı araçla katledilen adam. Kitabı okuyunca şunu anladım: bu adam öldürülmeden çok önce de zaten her şeyini ortaya koymuştu. Askerliğini yapmadan önce, bir yazısında kullandığı "ordu uyanık olmalı" sözleriyle "orduya hakaret etmek" suçunu işlediği iddiasıyla gözaltına alındı.
Mamak Askeri Cezaevinde pek çok aydınla birlikte bir yıla yakın kaldı, bu davadan 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Yedi yıl. "Ordu uyanık olmalı" dediği için. Ve cezaevinde kimler var: profesörler, doçentler, gazeteciler, hukukçular. Aynı şimdiki gibi.
Adam bütün bu zulmü, bu saçmalığı, bu hukuksuzluğu mizahla anlatıyor. Öyle bir mizah ki, hem kahkaha atıyorsun hem boğazın düğümleniyor. Kitabın ruhunu en iyi özetleyen söz zaten Mumcu'nun kendi ağzından çıkıyor: "Güler misin, ağlar mısın."
Yargıtay kararı bozup serbest bıraktıktan sonra Mumcu askerliğini 1972-1974 yılları arasında Ağrı'nın Patnos ilçesinde "sakıncalı piyade eri" olarak tamamladı. Yani yedek subay olarak gidecek adam, "sakıncalı" damgası yüzünden ağır işlere sürüldü. Patnos'ta, kışın, kazma kürek. Üstelik zaten uzun zamandır var olan ülseri yüzünden mide kanaması geçirdi.
Bütün bunlar gerçek. Uydurma değil. Belge. Ve Mumcu bunu öyle sade, öyle doğrudan, öyle da yerinde bir mizahla anlatıyor ki Aziz Nesin bile önsözde dayanamayıp şunu yazmış: "Kendi yazdıklarıma gülemem. Ama senin yazdıklarını gülerek okudum. Acı acı güldüm."
1960-70'leri kapsayan bu anılar hiç eskimemiş. İnsanlar değişiyor, yöntemler modernleşiyor ama temelde mantık ya da mantıksızlık aynı. Tek fark isimler. Ben bunu okurken birçok kez "bu dün mü olmuş, bugün mü?" diye düşündüm.
Uğur Mumcu'nun "Sakıncalı Piyade" kitabı, Türk edebiyatında ve gazeteciliğinde efsaneleşmiş, otobiyografik nitelikte en bilinen eserlerinden biridir. Mizahla karışık trajikomik bir anlatımla, 12 Mart 1971 Muhtırası dönemindeki baskı ve hukuksuzlukları ele alır.
İlk baskı 1977 de, 47 kez basılmış ve 184.000 adet satılmış (o dönem için çok yüksek rakam). "Sakıncalı Piyade" ifadesi, devlet gücünü kötüye kullananlara karşı duranlar için bir unvan haline gelmiştir.
Kitap iki ana bölüme ayrılır:
12 Mart dönemi hukuksuzlukları ve tutukluluk süreci
Mumcu, Yeni Ortam gazetesinde yazdığı bir yazıda kullandığı "Ordu uyanık olmalı" ifadesi nedeniyle "orduya hakaret" ve "sosyal bir sınıfın diğer sınıflar üzerinde tahakküm kurması" suçlamasıyla gözaltına alındı. Mamak Askeri Cezaevi'nde yaklaşık bir yıl kaldı (Prof. Uğur Alacakaptan'la aynı koğuşta). 7 yıl hapis cezası aldı ama Yargıtay kararı bozdu ve serbest bırakıldı.
Askerlik anıları
Yedek subay olması gerekirken "sakıncalı piyade eri" sıfatıyla er olarak Ağrı-Patnos'ta 1972-1974 arası askerlik yaptı. En ağır işlerde çalıştırıldı, ülseri nedeniyle mide kanaması geçirdi. Kitabın en eğlenceli ve acımasız mizahlı kısmı burası: Kışla absürtlükleri, komutanların tutumları, "sakıncalı" muamelesi, dönemin siyasi baskısı trajikomik bir dille anlatılıyor.
Kitap genel olarak:
Mizah ağırlıklı ama altında derin bir eleştiri var.
Absürt durumlar üzerinden 12 Mart'ın aydınlara yönelik baskısını, yargı bağımsızlığı eksikliğini, asker-sivil ilişkilerini ifşa ediyor.
Okurken hem gülüyorsun hem öfkeleniyorsun; "acı gülme" hissi çok güçlü.
Temalar: Siyasi baskı, hukuksuzluk, aydınların yalnızlığı, devletin "sakıncalı" gördüğü bireylere muamelesi, mizahla direniş.
Üslup: Sade, akıcı, gazeteci diliyle yazılmış. Kısa cümleler, diyaloglar bol.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Psikolojiniz BozulmasınPsikoloji
Freud'un "Bir puro sadece bir purodur" sözünü hiç söylemediğini, yeni doğan bebeklerin dilleriyle "görüyor" olabileceklerini, Almanya'da mide ülseri hastalarının plasebo etkisine Brezilya'dakilere kıyasla yaklaşık 10 kat fazla cevap verdiğini ya da psikolojik açıdan sağlıklı insanlar kendilerini gıdıklayamzakren, şizofrenlerin gıdıklayabildiklerini biliyormuydunuz?
Psixologiya ilə maraqlanan, psixoloji kitab oxumağı sevən, elmi kitabları deyildə qısa, maraqlı kitab oxumaq isdəyənlər üçün bir kitabdır Psikolojiniz bozulmasın. Həm yeni məlumatlar əldə edəcəyiniz həm də sizi düşündürən bir kitab olacağdır. Xoş oxumalar.
Senİnceleme
selviatici nın kaleminden nemesiskitap nın baskısından bizlere ulaşan #sen kitabının yorumu ile geldim.
Süheyla ve Demir.
Ah ah bu ikili beni öyle güldürdü ama aynı zaman da düşündürdü ki anlatamam. Tamamen zıt kutuplar ve çelişen huyların harmanı gibiler. Yazarımız Süheyla karakterini öyle bir kaleme almış ki hayran olmamak elde değil. Güçlü, işini yarım bırakmayan, sevdiği herkes için en ağır şeyleri göze alan ve sinir bozucu bir soğukluğu üzerine geçirmiş kadın.
İzmir de yaşarken yaşadığı çok kötü bir olay sonucu soluğu İstanbul da alırken karşısına çıkacak her zorluğa ve engele kendini hazırlamıştı. Tek amacı vardı. İNTİKAM.
Gel gör ki engelden kastı Demir Mızrak değildi. Adam tüm acılarına ve geçmişindeki yıkıma rağmen tam bir baş belasıydı ve Süheyla onunla oldukça sıkıntı yaşayacaktı.
Yeri geldi matruşka oldu. Demir için Süheyla bir matruşka bebeğiydi. Bir de isminin uzun olduğu kanaatine varınca sadece Sü diyordu. Ah o kadın göz devirirken benzer duyguları onunla hissetmek ayrı zevkliydi. Sivri dilli hazır cevap ve apaçık ortada olan tavrı ile Sü adamı deli etmeye yeminli gibiydi. Herkeste mide ülseri etkisi yaratırken Demir onu ölesiye sevmişti. Aşk ve intikam çarpışınca kalanlar yıkıntı olmaz mı?
Yazarımızında dediği gibi gerçekten de BİR İNTİKAM BİR YEMİN BİR AŞK.
Ben bu üçlüyü okumayı çok sevdim. Süheyla'nın dövüş sahnelerini, Demir'in deli hallerini ve ikisinin kapışmasını yüzümde gülümseme ile okudum. Bu eser için yazarımıza teşekkür ederim.
Tahmin edilebilir sadelikte bir kitap ama Ensar okurken öyle heyecanlı heyecanlı bu kalp hiç akıllanmıyor dedi ki okumadan geçmek istemedim. Karikatürlerle anlatmış bazı şeyleri, güzel olmuş. Kitabın amacı mizah yaparak kalp ve beyin şahsında diğer organların görevini anlatabilmek. Sadece kalp ve beyin ilişkisi değil örneğin dil ve mide ikilisini de okuyoruz. Safra kesesi, böbrek ya da. En büyük görevli kimine göre kalp kimine göre beyin vücutta. İkisi ayrılmaz ikili olduğu halde zaman zaman çok keskin ayrılıklar yaşarlar. Burada bir de ruh faktörü var onu anlatan yok. Hayatta alınan hiç bir kararın tek suçlusu olarak bu iki organı göremeyiz. Kalpte olan bir olayda neden midede kelebekler uçuşur yoksa değil mi? Çünkü bazı şeyler mide meselesi. Mesela insanların kalbe ettiği eziyet yüzünden kalp kanseri olmuyorsak da mide ülseri olabiliyoruz ? Herkes bu hayattan anlıyor kendince bir şeyler. Ben kendim için iflah olmaz bir şekilde duygusal derdim eskiden. Belki de değilimdir ya. Belki de ben de akıllanırım diye diye akıllandım kim bilir? Aklım yani buraya göre beynim çok eziyet çekmiş gibi hissediyorum ama kalbim bana çok sağlam geliyor hâlâ. Mesela insanların her şeyi yapabileceklerini bilerek yaşıyorum artık. Ben eğer böyle yaşayabiliyorsam duygusal diyemem kendime. Mantık abidesiyim belki de. Zor zamanlar yaşıyorum inkar etmiyorum. Paylaşacak bir şey yok. Anlatacak bir şey yok. Anlayacak kimse yok. Ne olduğunu bilmeden zorlanmak diye bir şey var sadece. Ama bundan önce geçip giden her şeye bakarak bu günlerin de geçeceğine inanıyorum. Hem de mucize beklemeden. Sadece inanıyorum. Herkesin bir bug'ı vardır hayatta. Benimki bende kalsın. Kucaklayıp affedemiyorum belki ama kin tutmak hamurumda yok. İnsanlara dünyaya... Bunun nedeni ister kalbim ister beynim olsun.
Nasıl bu zamana kadar tanıyamamış ve bu hazineden mahrum kalmışım diye üzüldüğüm bir yazar. Fatma Bayram hocanın kitabından listeme eklemiş,iyiki de öncelik vermişim. Bu toplumun kültürünü çok iyi incelemiş,insanını çok iyi tanımış bir psikiatrın meslekî tecrübelerini herkesin kolaylıkla anlayabileceği bir dille akıcı bir üslupla anlatımı.. Neler mi var? Değersizlik duygusu, kaygı, sorumluluktan kaçış, öfke ve düşmanlık üzerine tam da yaşadığımız; "evet ya, böyle birsey benim geçmişimde de var" diyebileceğimiz sıradanlıkta olayların bizi ne kadar derinden etkileyebileceğini anlatmış yazar.
Bugünkü biz oluşumuza sebep geçmisimiz yani... Bunu yaparken de alışılagelmiş biçimde sürekli ebeveynleri suçlamıyor üstelik... Çok yerinde tesbitlerle, "dünün çocukları suçu kendinde ararken bugünün nesli bütün kabahati ebeveynlere yükleyebiliyor" diyor. Dikkatimi çeken birkaç cümleyi buraya aktarmak istiyorum.
* "Mide ülseri, bağırsak spazmı, hipertansiyon, astım, bazı deri hastalikları gibi birçok bedensel bozukluğun gerisinde doğrudan yaşanmayan duygular bulunur." Bu hastalıkların toplumumuzda bu kadar yaygın olmasına bir de bu nazardan bakılsa...
* " Eğer bir insan, abartılmış bazı davranışlar gösteriyorsa gerçekte o davranışların tam karşıtı duygular yaşamakta olduğunu da düşünmek gerekir." Bu cümle aklıma sosyal medyadaki mükemmel aile ve yaşantıları getirdi hemen...
*" ..ihtiyaçlarin aşırı karşılanması kadar, gereğince karşılanmaması da çocuğa verilen hasar yönünden benzer sonuçlar doğurur." Bu cümle bana dünün yokluğuyla büyüyen neslinin varlıkla imtihan ettiği yeni nesli hatırlatıyor, z kuşağı deyip bazen eleştirebildiğimiz gençlerin imtihanı varlıkla..
*"..İnsan haklı olduğunu kolayca kabul eder, ama yanılmış olduğunu kabul etmek benliğe indirilmiş bir darbe olarak
