Aydınlanma'nın Türkiye'deki gür sesi Server Tanilli, devrimin akışını değiştiren liderleri, sadece biyografik olarak değil, temsil ettikleri sınıf çıkarlarıyla ele alıyor. Mirabeau'dan Danton'a, Marat'tan Saint-Just'e kadar her portre, devrimin farklı bir aşamasını ve çelişkisini simgeliyor. Tanilli Hoca, tarihi "büyük adamların" yaptığını değil, ama büyük adamların tarihin kırılma anlarında nasıl rol oynadığını, o akıcı ve öğretici üslubuyla anlatıyor. Devrim tarihini sıkıcı bir kronoloji olmaktan çıkarıp, yaşayan bir insanlık dramına dönüştürüyor.
Maria Antoinette(Vasat Bir Karakterin Portresi)Tarih
Maria Antoinette, Avusturya İmparatoriçesi Maria Theresia’nın kızıdır.
Saraya 15 yaşında gelin gelmiş, annesi tarafından iyi eğitim verilmesine rağmen kitap okumayı, kendinden büyük ve deneyimli kişiler ve rehberlerinin sözlerini ve uyarılarını dikkate almayan,önemli olabilecek olaylara ve önemli mektup ile belgeleri incelemeyen uçarı-havai bir yapısı vardır. Kolayca da kandırılabilmektedir. Bilinçsizce yaptığı hatalar, insanları tanıyamaması, olayları sorgulamaması ve de göze batan müsrifliği açlıkla mücadele eden halkın gözünde günah keçisi olmasını sağlamıştır.
Versailles’da özellikle Trianon adı verilen, büyük masraflar yapılan yerleşkede zaman geçirmesi halk tarafından sık sık eleştirilmiştir. Saray çevresinde en yakın dostlarından biri görünen Kontes Polignac, kraliçenin güvenini kötüye kullanarak büyük servet edinmiş; kraliçenin nüfuzunu kullanıp rüşvet karşılığında makam ve arpalıklar dağıtarak etkisini artırmıştır. Kraliçenin kardeşi İmparator II. Joseph onu birçok kez uyarmış olsa da Maria Antoinette çoğu zaman bu uyarıları dikkate almamıştır.
Bu dönemde ortaya çıkan en yıpratıcı olaylardan biri Kolye Skandalıdır. Skandalın merkezindeki Jeanne de la Motte, sorunlu bir aileden gelen ve Boulainvilliers Markizi tarafından himaye edilen bir kadındır. Jeanne ve kocası La Motte, Kardinal Rohan’ın safça güvenini kullanarak onu kandırmış, kraliçe istemiş gibi göstererek değerli bir kolyenin parasını ona ödetmişlerdir. Bu dolandırıcılıkta kraliçenin adı haksız yere kullanılmış, olay Maria Antoinette’in itibarını ciddi şekilde zedelemiştir. Kraliçenin Habsburg gururu, çoğu zaman kendini savunmasını ve siyasi olarak doğru adımlar atmasını engellemiştir.
Kraliçenin hayatındaki önemli kişilerden Hans Axel von Fersen, ona derin bir sevgi ve sadakatle bağlı olmuş;
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Fransız DevrimiTarih
TANRILAR SUSAMIŞLARDI ANATOLE FRANCE
Okuduğum en karmaşık yapıdaki eser bu kitaptı. Çok fazla isim ve Fransızca kelimeler geçtiği için çoğu zaman anlamadığım boş okuduğum yerleri de oldu. İleride tekrar okuyabilirim belki. Ama az çok yine kitabın içeriğini çıkarabildiğimi düşünüyorum. Bu arada kafam karıştığı için aklımda kalan tüm olayları aktarmaya çalışacağım inşAllah anlayabilirsiniz.
Kitap 1789 Fransız Devrimini ele alıyor. Fransanın mutlak Monarşi yönetimini yıkıp yerine Cumhuriyeti kurması Katolik Kiliselerini ciddi bir reforma götürmesiyle ve bu noktada da Devrimci Jacobinlerin bu reformla astığım astık kestiğim kestik kafasıyla Terreur( Terör) dönemine geçişlerini anlatıyor.
Aslında kitabın yazarı Anatole da bu devrimi savunanlardan olmasına rağmen dönemin yaşanılmış tüm absürtlüklerini eleştirel şekilde kitabında aktarmış bize. Olayların başlama sebebi ise tahtı ele geçirmek isteyen soyluların Kiliseyi kullanarak harekete geçmesi ve Britanyadan yardım istemesiyle başlıyor. Bu durumı Devrimi yıkmaya çalışıyorlar olarak algılayan Jacobenler mahkemelerde Devrim cumhuriyetinin korunması için aşırı sert kurallarını ortaya koymaya başlarlar. Bu süreçte de birçok masum insan giyotinle idama çarptırılır. Jacobinlerin devrim yıkılacak diye sokaktaki her masum insandan belki geçmişi aristokrat veya papaz olan veya herhangi başka bir meslek suçsuz sebepsiz herkesi giyotine gönderirler. En sonunda ise bu katı yargılayıcıların sonu da giyotinle biter.
Bu devrimin en baş Jacobinleri Robespierre, Mirabeau, Marat, Saint-Just ve Dantondur. Bu olay örgüsünde asıl mesleği ressam olan Evaristé Gamelin daha sonra bu Jacobenlere katılıp mahkemede jüri üyesi olur. Annesi her zaman Gamelinin küçükken ne kadar saf adaletli, merhametli bir evlat oluşuyla övünç duyarken bu yeni
"1789 FRANSIZ DEVRİMİ"
Fransız Devrimi veya Fransız İhtilâli (1789-1799), Fransa'daki mutlak monarşinin devrilip yerine cumhuriyetin kurulması ve Katolik Kilisesi'nin ciddi reformlara gitmeye zorlanmasıdır. Milliyetçilik akımını ve yakın çağ'ı başlatmasıyla Avrupa ve dünya tarihinde büyük bir dönüm noktası olmuştur.
"Toplumun alt katmanlarının devrimdeki rolü, uzun süre göz ardı edilmiştir."
Yazar bu sözüyle, devrim tarihinin soylular ve burjuvazi üzerinden anlatılmasını eleştirmiş, oysa ona göre asıl devrimci enerji, köylülerden ve kentli yoksullardan gelmekte. Böylelikle Fransız Devrimi’ni sıradan insanın bakışıyla görmemizi sağlıyor. Fransız Devrimi’ni yukarıdan değil, halkın içinden, aşağıdan yukarıya bir bakışla inceleyen yazar, bu yönüyle “aşağıdan tarih” (history from below) akımının öncülerinden biridir. Eserde, devrim tarihine yalnızca siyasi açıdan değil, sosyolojik ve ekonomik açılardan da yaklaşılmış.
Fransız Devrimi üzerine yapılmış en kapsamlı ve detaylı çalışmalardan biri olan kitapta, devrimin kökenlerinden başlayarak, olayların gelişimini, farklı toplumsal sınıfların rolünü ve devrimin sonuçlarına vurgu yapıyor.
Aristokrasi, burjuvazi, köylüler ve kent yoksulları gibi farklı toplumsal grupların devrimdeki rollerine değinilip köylülerin feodalizme karşı direnişi, toprak talepleri ve devrim sürecindeki eylemleri detaylı bir şekilde anlatmış. Devrimin başlangıcından (1789) itibaren önemli olayları kronolojik bir sırayla ele alıyor. Bastille Baskını, İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi, Kadınların Versailles Yürüyüşü, Kralın Kaçışı, Terör Dönemi ve Direktuvar dönemi gibi kilit olaylar, nedenleri, gelişmeleri ve sonuçlarını tüm detayına öğreniyoruz.
Mirabeau, Robespierre, Danton gibi liderlerin devrim sürecindeki etkileri, farklı siyasi gruplar arasındaki
Fransız şair ,yazar ,eleştirmen,sanat teorisyeni,Kübizm ve Orfizm’i benimseyen “Guillaume Apollinaire”olarak tanıdığımız Guillaume Albert Vladimir Alexandre Apollinaire de Kostrowitzky’in yaşamında en çok ilgimi çeken: 1911 yılında #monolisa tablosunu çaldığı şüphesiyle bir hafta gözaltında tutulmuş.Suçsuz olduğu anlaşılınca serbest bırakılmış.
Boşuna suçlanmak ne kadar üzücü bir durum değil mi?Özellikle bu şekilde hafızalarımızda yer alacak olması…
Ayrıca birçok şarkı uyarlamasına konu olan ‘Zone’,La Chanson su mal-aime,Le Pont Mirabeau gibi şiirlerin yazarı Apollinaire, eskiyi ve toplumu yadsımasının ikilemini her zaman yaşadığını itiraf ettiği,en sevdiğim şiir derlenmesi “Calligrammes”Gerçeküstücülük’ün ilk örneği olmuştur.
Ardından I. Dünya Savaşı’nda gönüllü olarak piyade subayı olan Apollinaire, şarapnel parçası kafatasına saplanmış ve ağır yaralanmış. Uzun süren tedavi sürecinde İspanyol gribine yakalanıp hayatını kaybetmiştir.
“insanlar hiçbir şeyden keder duymaksızın ayrılmaz, kendilerini en çok mutsuz eden yerleri, şeyleri, insanları bile acı çekmeksizin bırakmazlar.”
Apollinaire,İçindeki buruklukla cümlelerine başladığı #ikikıyınınavaresi eseri iki bölümden oluşmaktadır.İlk bölümde Paris’in caddelerini,sokaklarını,mekanlarını ve kütüphanelerini edebiyat ve sanat dünyasından yakın dostaları olan Balzac, Hugo, Oscar Wilde, Stendhal, Édouard Manet, Pierre MacOrlan, Ricciotto Canudo, Jean Lorrain, Pablo Picasso, Paul Cézanne …ile yaşadığı anlarını en ince ayrıntısına kadar anlatıyor.
İkinci bölümde de ‘Pitoresk Çağdaşlar’ başlığıyla yine yakın arkadaşlarıyla arasında geçen konuşmalarını(anekdotları)özel notlarını ve dergi yazılarını aktarıyor. Kısacası biyografilerinden oluşan bir eser.
Sizlerde yazarın iç dünyasına konuk olmak istiyorsanız şimdiden
Felsefenin aykırı filozoflarından Spinoza, 17.yüzyılda yaşarken, görüşleriyle ortalığı şendirmişti. Onun felsefi görüşleri o zamana dek bakılmamış, düşünülmemiş alanın içindeydi. O bir devrimciydi.
18.yüzyıla gelindiğinde, Fransa'da devrimden hemen önceki yıllar ile devrimden sonraki yıllarda; demokrasi, düşünce özgürlüğü, dinsel hoşgörü, ifade özgürlüğü, hakların savunulması ve özellikle de ırk ve cinsiyet eşitliği üzerine tartışmalar başlar. Bu tartışmalar aydınlanma üzerinden Radikal Aydınlanmacılar ile Ilımlı Aydınlanmacılar arasındadır. Radikal Aydınlanmacılar; Spinoza temelli olarak, d'Holbach, Diderot, Mirabeau, Concordet ve adı burada geçmeyen arkadaşları iken, bunlara karşı, geleneği savunan, krallığı, dini, toplumun yoz kalması için çabalayan ama bir yandan da adlarını Fransız İhtilali'nden tanıdığımız ünlü Voltaire ile Rousseau'yu görürüz. Büyük Voltaire ve Rousseau, Spinoza felsefesini alt edemezler bir türlü. Onlara göre yüce bir el tarafından kontrol esilen evren sisteminde aklın yeri olmamalıdır.
Diderot ve d'Holbach öncülüğünde Spinoza savunuculuğu, Zihin Devrimini gerçekleştirir. Bu bize 18.yüzyıl devrimlerinşn ve ihtilalin kapısını aralar.
Bugün bile özellikle inançsızlığı ve felsefedeki aykırı görüşleri ile özgürlük yollarının temel taşlarını döşediği inkar edilemez olan Spinoza'nın eleştirisi yapılmaktadır. Bu uğurda özel çalışmalar yürüten düşünürlerin eli boş kalmış iken bakalım ne kadar ileriye gidebileceklerdir bu kişiler.
Radikal Aydınlanma ve Modern Demokrasinin KökenleriJonathan Israel · Vakıfbank Kültür Yayınları · 201822 okunma