Kitabı oxuyub bitirdim, çox bəyəndim və bu haqda fikirlərimi yazmaq istədim; çalışdım ki, bacardığım qədər qısa tutum. Prometheus filmində eşitdiyim "Cəhənnəmdə hökm sürmək, cənnətdə xidmət etməkdən yaxşıdır" sözü, məni Con Miltonun İtirilmiş Cənnət əsərinə aparan ilk addım oldu. Kitab oxumaq öncələri sıxıcı olsa da, daha sonra çox daha axıcı oldu. Əsəri bitirdiyimdə məni ən çox düşündürən mövzu, insan təbiətinin o böyük çıxmazı oldu: Məcburi bir bağlılıq, yoxsa azad iradə?
Əsərdə Şeytanın azad iradəyə yanaşması, sərhədləri öncədən çəkilmiş bir mükafat-cəza oyununa şərik olmaq deyil, o oyunun qaydalarını kökündən rədd etməkdir. Tanrı tərəfi, hər şeyin yaxşı qalması üçün mütləq bir nizamı və tabeçiliyi tələb edərkən; Şeytan, Cənnətin gətirdiyi o hazır rahatlıqdan imtina edir və başqasının yazdığı ssenaridə iradəsiz bir varlıq olmağı qəbul etmir. Bu baxımdan, kitabda təsvir olunan Şeytan obrazını Yevgeni Zamyatinin "Biz" əsərindəki I-330 xarakterinə çox bənzədirəm; hər ikisi mütləq və məcburi bir nizamın gətirdiyi "xoşbəxtlikdən" imtina edərək, fərdi azadlığın xaosunu seçən üsyankarlardır.
Adəm üzərindən qurulan azad iradə anlayışı isə tam bir ziddiyyətdir. Tanrı insana ağıl və məntiq verib onu seçimlərində sərbəst buraxdığını söyləyir; ancaq nəyin yaxşı, nəyin pis olduğuna öncədən yenə özü qərar verir. Əgər bir seçimin sonunda ağır cəzalar gözləyirsə, orada gerçək bir azadlıqdan bəhs etmək çətindir. Üstəlik, Başmələk Mikayılın Adəmə gələcəkdə nəslinin çəkəcəyi acıları göstərdiyi hissədə bu ədalətsizlik daha da dözülməz bir hal alır. Bir nəfərin səhvini hələ doğulmamış məsum nəsillərin ödəməsi hansı ədalət sisteminə uyğundur? Günahın irsi olduğu bir nizam quran güc gerçəkdən "ədalətli" sayıla bilərmi?
Miltonun bu əsəri tamamilə Xristianlığın "İlk Günah" (Original Sin)
Təsadüfdən daha artığı...Duygu ve Düşünce
Bəzən bir kitab oxuyarsan və sanki müəllif illərdir sənin içində toplaşan amma adını qoya bilmədiyin o hissləri sətirlərə tökər. Hakan Mengüçün bu əsəri mənim üçün sadəcə bir kitab deyil, həyatımın bu mərhələsində qarşıma çıxan ən zərif bələdçi oldu.
Kitabın adı bir hökm kimi qəlbimə toxundu: "Heç bir qarşılaşma təsadüf deyil." Həqiqətən də, həyatımıza daxil olan hər insan, oxuduğumuz hər sətir, gözlədiyimiz hər işarət əslində böyük bir naxışın hissəsidir. Bu kitabı oxuyarkən anladım ki, biz bəzən "niyə?" deyə özümüzü yorduğumuz anlarda, tale arxa fonda bizim üçün ən xeyirli olanı hazırlayır. Hakan bəyin sufi müdrikliyi ilə yoğurduğu o səmimi dili, mənə "təslimiyyət"in zəiflik deyil, əslində ən böyük güc olduğunu xatırlatdı.
Mən bu sətirlərdə özümü tapdım. İtirdiklərimin əslində məndən alınmadığını, sadəcə daha yaxşısına yer açıldığını, qəlbimdəki o saf arzuların, sevginin, hüzurun, zənginliyin əslində mənə doğru gələn bir yolun daşları olduğunu hiss etdim. Kitab mənə öyrətdi ki, mən öz dəyərimi bildikdə və kainatın o gizli harmoniyasına güvəndikdə, "doğru olan" gəlib məni mütləq tapacaq. Sanki ruhumun dərinliklərində gizlənən o incə mənaları, o zərif işarətləri artıq daha aydın görürəm.
Kitabdan ruhuma həkk olunan, hər kəsin öz həyatında bir yerə asmalı olduğu o möhtəşəm cümlə:
"Sən qəlbinin qapılarını təmiz saxla; sənə aid olan, sən istəməsən belə, gəlib səni tapacaqdır. Çünki heç bir dua qarşılıqsız, heç bir axtarış nəticəsiz qalmır."
Bu əsər mənə "səbir" etməyi deyil, "gözləməyin gözəlliyini" öyrətdi. İndi həyata daha fərqli bir gözlə baxıram. Bilirəm ki, qarşılaşdığım hər sima, toxunduğum hər hekayə mənə məni anladır.
Əgər siz də həyatın xaosu içində ruhunuzun darıxdığını hiss edirsinizsə, bu kitabın qəlbinizə toxunmasına icazə verin. Ola bilsin ki, bu rəyi
Reklam
Heyvanıstan ilk baxışda sadə bir hekayə kimi görünür: fermadakı heyvanlar üsyan edib sahiblərindən qurtulurlar. Əslində bu sadə hekayənin altında XX əsrin ən böyük siyasi dramlarından biri gizlənir. Heyvanıstana rəhbərlik edən donuz Napoleon təsadüfi obraz deyil. Onun simasında Joseph Stalin ümumiləşdirilmiş şəkildə canlandırılır. Hakimiyyətə münasibəti sadə və sərtdir: qorxu yaratmaq, gücü əlində toplamaq və həqiqəti dəyişdirmək. Əsərdə Napoleonun əsas rəqibi digər lider donuz Snoubolldur və o, Leon Trotsky obrazının alleqoriyasıdır. Üsyan zamanı Snouboll daha fəaldır, daha enerjilidir. Gözəl natiqdir, intellektualdır və Napoleondan fərqli olaraq daha ziyalı, daha demokrat təsiri bağışlayır. İnqilabın gələcəyi haqqında təsəvvürü də fərqlidir. Lakin tarixdə tez-tez gördüyümüz bir qanun burada da işləyir: ideyalar çox vaxt güc qarşısında məğlub olur. Necə ki, Joseph Stalin Trotskini Sovet İttifaqından qovmuşdu, Napoleon da Snoubollu fermadan - Heyvanıstandan didərgin salır. Bundan sonra bütün repressiyalar onun tərəfdarlarına qarşı yönəlir. Napoleonun hakimiyyətini qoruyan əsas mexanizm isə təbliğatdır. Bu təbliğatın siması Çığırğandır. Bu obraz həm Vyacheslav Molotov fiqurunu, həm də sovet təbliğatının əsas ruporu olan Pravda qəzetini təcəssüm etdirir. Çığırğan həqiqəti dəyişdirmir, sadəcə yenidən izah edir. O, dili elə manipulyasiya edir ki, prinsiplərin dəyişməsini heyvanlar hiss etmir. Beləcə onların düşüncəsini idarə edir. Bir tərəfdən də qoyunlara baxsaq, onların öz düşüncələrinin olmaması bir qırağa dursun, həm də onlara təlqin olunan şüarları təkrarlamaqla düşünə bilən heyvanları da susdururlar. Bu da kütlə psixologiyasının təhlükəsini göstərir. Göstərir ki, avtoritar rejimlərin hakimiyyətini qoruyub saxlamasında ən əsas istifadə etdikləri düşünməyən
Gözləmək və ümid etmək diləyiylə...
Sizlərə iki aydı əlimdən düşməyən və ən azı kitab oxumağı mənə sevdirən "Səfillər"in illərdi özümə tək qəhrəman seçdiyim obrazı Jan Valjan qədər qəlbimdə yer tutacaq Edmond Dantes-imdən yazacam. Hər cür xəyanətlərə məruz qalaraq,bunlardan yoğrulmuş Edmonddan. Qısacası illərin dəyişdiyi yeni bir adla doğulan Monte Cristo Kontu'dan! Hansı ki, iki cildlik bu kitabın hər səhifəsində gözləriniz yalnız onu axtaracaq,eyniylə bu yazıq qəlbi qucaqlamaq,başına sığal çəkmək istəyəcəksiniz. Niyə desəniz,çünki ona bunları edəcək heç kim yox idi.
Bir adam düşünün. Gəncliyinə yeni addım atmış,19 yaşında,karyerasına yüksəlişin tam astanasında,hə bir də sevdiyi qızla nişanlanır. Ondan xoşbəxti yoxdu hə? Səncə qəribə deyil?Həyat bu qədər yolunda gedə biləcək qədər bəsitmi?Yox əlbəttə. O bu qədər ədalətli deyil ki. Dayan,bunları da düşün,itib,batıb-getmiş on dörd ili,yarım qalmış gəncliyi,geriyə qalan kini,nifrəti və iyirmi dörd ili alan intiqamı... Həm də necə intiqamı,zərif-zərif,ilmək-ilmək toxunulmuş... İntiqam!Sən də olmasan o yazıq ürək necə təsəlli tapardı?!
Zirvədəsən hə?Xoşbəxtsən hə? Üstəlik yuxuda da deyilsən. Nə gözəl.Dayan,yerə çırpılmağına az qalıb. Bəs sonra? Ya boyun əyəcək,ya qarşı çıxacaqsan,ya gözləyəcək ya da bütün bunlara son verəcəksən. Sən hansını istəyərdin? Gec olsa da,illər itirsən də,bir gənclik versən də sonda hesablaşmaq istəməzsən?Kim istəməz ki? Ən adi hadisələrin belə kinini qəlbində daşıyan insan beyni əlindən oğurlanan 14 ili necə unuda bilər?Əlindən alınan gəncliyi ya necə? Ya gənclik sevgisini?
Edmond Dantes,həyatın sınağından hələ keçməmiş,xoşbəxt,19 yaşlı bir gənc idi. Dost bildiyi,güvəndiyi insanların xəyanətlərinə məruz qalmadan,günahsızkən,illərlə bilməyəcəyi səbəbdən həbsxanada 14 il qalmadan,on ildən sonra ortaya çıxıb Monte Cristo
Monte Cristo Kontu (2 Cilt Takım)Alexandre Dumas · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202037,1bin okunma
Umberto Ekonun “Gülün Adı” əsəri adi detektiv roman deyil — o, oxucunu həm orta əsrlərin siyasi-ideoloji toqquşmalarına, həm də insan zehninin qaranlıq labirintlərinə salan zəhmətli, amma cazibəli bir intellektual macəradır. Oxucu üçünsə romanın ən böyük dəyəri ondadır ki, o, yalnız hadisəni izlətdirmir; bir fikri, bir problemi “yaşadır”.
Romanın mərkəzində duran kitabxana sadəcə kitabların toplandığı yer deyil; bilginin necə qadağaya, qadağanın necə gücə, gücün isə necə faciəyə çevrildiyinin simvoludur. Eko bunu o qədər ustalıqla qurur ki, kitabxananın qaranlıq dəhlizlərində itənlərin təkcə personajlar olmadığını görürsən: insan ağlının da orada itib batdığının şahidi olursan.
Əsərin ən uğurlu cəhətlərindən biri məhz bu metafizik atmosferdir. Lakin etiraf etmək lazımdır: Eco bəzən elə bir alim ehtirası ilə yazır ki, roman ritmi enir, süjet qatı akademik müzakirələrin içində yorulur. Oxucu detektivi izləmək istəyərkən birdən-birə skolastik fəlsəfənin uzun koridorlarında addımlamalı olur. Bu, bəziləri üçün heyrətamiz zənginlikdir, amma digərləri üçün “əsərin gərəksiz dərəcədə ağırlaşması” təsiri yarada bilər.
Buna baxmayaraq, “Gülün Adı”nın ən böyük gücü budur: roman həm ağlı, həm duyğunu, həm də simvol düşüncəsini eyni anda işə salır. Giyomun ironiyası, Adsonun saf müşahidə mədəniyyəti və kitabxananın gizlinləri hamısı birlikdə insanlığın həqiqət axtarışını bir daha müzakirəyə açır.
Eko deyir ki, gülün adının qalması kifayətdir, çünki özü çoxdan solub. Amma əsər göstərir ki, bəzən həqiqətin özü yox, onun izi daha təhlükəlidir. “Gülün Adı” da məhz bu izlə oxucunu illər boyu təqib edən nadir kitablardandır.
Bu romanı oxuyarkən yalnız hadisəni izləmirsən, həmçinin düşünmək məcburiyyətində qalırsan. Və məhz buna görə “Gülün Adı” həm heyranlıq, həm də yüngül narahatlıq
Puan vermedi
“Hooked”, Emily McIntire’ın “Never After” serisinin ilk kitabıdır və klassik “Peter Pan” nağılından ilhamlanaraq müasir bir şəkildə yenidən təqdim edilmişdir. Bu kitabda, nağılın tanınmış pis obrazı olan Kanca (James Hook), çox daha qarışıq, qaranlıq və dərin bir şəxsiyyət olaraq təqdim edilir.
Kitabda, Kanca, nağılın əvvəlki pis və soyuq obrazından fərqli olaraq, çox daha mürəkkəb və insanəvi bir xarakterə çevrilir. Kanca, həm keçmişindəki travmalarla, həm də daxili mübarizələri ilə üzləşir. Bu, kitabı sadəcə bir romantik hekayə olmaqdan çıxarıb, xarakterin inkişafını dərinləşdirir. Kitabın digər baş qəhrəmanı isə Wendy-dir. Wendy, nağıldakı saf və masum obrazdan fərqli olaraq, burada güclü, müstəqil və emosional cəhətdən mürəkkəb bir şəxsiyyətə sahibdir.
“Hooked”, əsasən romantik gerilimdir, amma eyni zamanda xarakterlərin keçmişlərini, daxili dünyalarını və aralarındakı əlaqəni araşdıran bir əsərdir. McIntire, romantizmlə qaranlıq mövzuları ustalıqla birləşdirərək, oxucunu həm emosional, həm də psixoloji baxımdan dərin bir səyahətə aparır.
Kitabda, sevgi, intiqam, güc və sağalma kimi ümumi mövzular işlənərkən, eyni zamanda qaranlıq xarakterlərin və əlaqələrinin də təsirli bir şəkildə təhlili təqdim edilir. Əgər nağılların qaranlıq, müasir təfsirlərini sevirsinizsə və xarakter dərinliyi axtarırsınızsa, “Hooked” mütləq oxumağa dəyər bir kitabdır. Həm aksiyon dolu, həm də emosional baxımdan güclü bir hekayə təqdim edir.
Reklam
Reklam