Yeni bir rejim, inşa etmeden duramaz. İnşa enerjinin fışkırışıdır. İnşa ve umran durduğu zaman, ruhlarda ve kafalarda bir ateşin sönmüş olduğuna inanmak lâzımgelir.
Yurttaşlarım, arkadaşlarım!
İyilikler ve yenilikler yolunda durmadan ileri giden ulusal varlık, Cumhuriyet Halk Partisi, yarın IV. Büyük Kurultayı'nı açıyor. Kurultay, geçen dört yıllık çalışmaların biriktirdiği görgülerin ve tecrübelerin sonuçlarını göz önünde tutarak, gelecek dört yılın hükümet için ve Parti için temel olarak yeni çalışma yollarını tespit edecektir.
Kurultay'a sunulan yeni parti programı taslağı; sosyal, siyasal ve ekonomik yaşantımızın derinliklerinde diriltici sarsıntılar yapan Türk İnkılâbı'nın bütün şiarlarına bağlılığımızı yeniden perçinliyor.
İleri giderken, yurda bakışla ve evrene bakışla en doğru amaçlara, en kestirme ve en uygun yollardan yürümek ananesi Parti'nin yeni programında da değişmez bir şiar olarak kalacaktır. Programımızın yeni şekli, Parti prensiplerinin daha iyi anlaşılır hâle koyacak ve Türk ulusunun taze hayat içindeki yolunu ve yerini daha ziyade açacak ve aydınlatacaktır.
Amme haklarında anarşiyi besleyen, ekonomide ulusal çalışmaları yıpratan ve ulus yığınını istismar eden liberalizme karşı cephemizi daha sıklaştırıyoruz. Haklarda hürriyetin sınırını, devlet varlığının otorite sınırı içine alıyoruz. Teklerin ve hususi toplulukların faaliyetini genel menfaatlere aykırı olmamak kaydıyla bağlıyoruz. Artık her yerde son nefesini vermekte olan liberal devlet tipinin kucağında beslenip büyüyen çatışmalar zincirini kırıyor, sınıf kavgası yollarını sımsıkı kapatıyoruz.
Türkiye'de işverenle işçi arasındaki dâvâlar aralarında uyuş mayla ve bu olmazsa devletin aralayıp barıştırıcı eliyle halledilecektir. Grev ve lokavt yasak olacaktır.
Bu çığırı yanlış anlayarak bizim kooperatif akışa kapıldığımız hükmünü çıkarmamak lâzımdır. Bizim Ulusçuluk ve Halkçılık anlayışımızda sınıfçılığa karşı olduğu kadar bir müstahsiller
Sosyal demokrat diye bir parti tipi, bilhassa Orta Avrupa'da göze çarpar. Sosyal demokrat partiler, sosyalizm, kuvvetlendirmek, onun propagandalarını serbest hava içinde kolay ve geniş olarak yapmak ve sosyalistleri iktidar mevkiine getirmek isteyenlerin, demokrasinin serbest çalışma zemininden istifade için, bir taktik olarak, tatbik ettikleri bir siyasal parti tipidir. Sosyal demokrat kombinezonu içinde sosyalizm bakımından, bir sınıfın ötekilere tahakküm etmesi telâkkisiyle, demokrasi bakımından hürriyet ihtilâlinin getirdiği herkes için serbestlik telâkkisi vardır. Birbirine zıt olan bu iki cereyanın bir arada bulunmasına dikkatle bakmak gerektir; çünkü bu iki cereyan yan yana yürüyemez. Sosyal demokrat tertibinde sosyalizm mi demokrasiyi, demokrasi mi sosyalizmi içinde eritmiştir, diye insan merak eder. Sizi uzun uzadıya işgal etmeden neticeyi söyleyeyim; bu kombinezon sosyalizmin, demokrasiden istifadeyi güden bir tertibinden başka bir şey değildir. Sosyal demokratlarda ana duygu, sosyalist duygusudur; sosyal demokratlıkta sosyalizm, demokrasiyi avlamıştır. Eğer müspet, menfi, terakkiperver, mürteci her cereyana açık olan demokrasi telâkkisi uzun bir zaman devam etmeseydi; sosyalizm kısa zamanda hedefine varmak için proletarya diktatörlüğü üzerine devlet kuracak kadar genişleyemezdi.
Binaenaleyh sosyal demokratlar deyince, burada demokrasinin mahiyeti kaybolmuş olduğunu, sosyalizm cereyanlarının demokrasiyi kendi maksatlarında kullanmak için ellerine almış olduklarını göz önünde tutacağız. Almanya'da Hitler'e karşı son seçimden önce yapılan harekette komünistlerle sosyal demokratlar el ele vermişlerdi.
Avusturya'da son yıllar içinde bazı iç çarpışmaları olmuş ve bu arada Viyana adliye sarayının yıkılmasıyla neticelenen sokak ayaklanmaları esnasında, orada da