ZİMANÊ HEVPARKurdî
HİKAYETA TERZÎYEKÎ û ÇEND TİŞTÊN DİN- Rizgar Elegez
“Spasî û qedirzanîn ji bo xwendin û pêşnîyarên wan nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend: Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem (nota nivîskar)”
Ji bo ev berhem ji alîyê 4 edîtorên nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend ve (Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem) hatîye xwendin, kontrolkirin, mirov hêvî dike li metneke birêkûpêk û edebî rast were.
Li sînemaya tirkî her tim karekterekî cê heye, yê bi devokekê dipeyive. Carinan ew karekter Laz e, hin caran Kurd e, carcaran Ermenî, an Rom, an Roman e… Ew kes bi zimanê hevpar napeyive, bi devoka herema xwe dipeyive. Bi vî awayî hem filîmê/rêzefilîmê zengîn û rengîn dikin hem jî îronî û mîzahê jî dixine nav mijarê û filîmî balkêştir dikin. Ji bo edebîyata kurdî bi piranî bi devokekê ye an jî bi kombînasyona devok û zaravayan e, “zimanekî civakî yê hevpar” pêk nehatîye û wisa dixwîye naye jî.
Li hûnera musîkê “mahalli sanatçî” hene. Ew hûnera musîkê bi awayekî heremî dikin, bi devok û folklora heremê li dawet û şahîyên heremê civakê mest dikin. Hin ji wan “mahalli sanatçî”yan xwe bi heremê nagirin û terza xwe digûherînin dibine hûnermendên civakî. Ev rewş bitenê li musîkê heye, li hûnerên din nola şano, sînema, resim û hwd nîne. Bi teybetî li edebîyatê “nivîskarên heremî” li dilê mirov xweş nayê.
Heremîbûna edebîyata kurdî, ne bi tenê bi karekteran sînordar e, bi awayeke kesayî ye û tişta herî mûhîm jî “heremîbûna vegotinê” ya bi “felsefeyeke heremî” ye. Ji bo ferhenga nivîskaran bi tenê têra gund û xwezayê dike an jî zimanê wan bi gundînîyê sînordar e li berhemên edebî giranîya pastoralîyê xwe darîçav dike. Bi teybetî jî li helbestkar û zimanê devokî û heremî û pastoralîzm ji bo nivîskarên Serhedî
NİHAL ATSIZ DELİ KURT AYRINTILI TAKRİZEdebiyat & Roman
Puan vermedi
Karlı bir gece kağnılarıyla yol alan ve kağnı arabasında bir kadın bulunan iki kişi gecenin karanlığı içerisinde yol alıyorlardı. Kağnıyı süren kişi uykusuz ve yorgun olmasına rağmen dikkatini korumaya çalışıyor arada bir arkasına doğru bakıp tehlikeye karşı temkinli olmaya çalışıyordu.
***
Osmanlı padişahlarından Yıldırım Bayazıt Ankara savaşında esir düşüp canına kıyınca gelenek olduğu üzere oğulları beylik davasına düşmüşlerdi. Büyük şehzade Süleyman Bey Edirne’de, ortanca şehzade İsa Bey ise Bursa’daydı. Osmanlı Devletinin başına geçmek için iki kardeş savaşmak zorundaydı. Nitekim öyle de oldu. İsa Bey’in sipahileri az olduğu için çarpışma yenilgiyle bitti. İsa Bey kaçmak zorunda kalmıştı. Fakat o kaçmaktan çok karısı Bala Hatun ve birkaç ay sonra doğacak çocuğunu korumak istiyordu. Biliyordu ki çocuğu doğar doğmaz öldürülecekti.
***
İsa Bey, karısını güvenli bir yere saklayacak birine ihtiyacı vardı. Aklında tek bir isim vardı; Çakır. Çakır girdiği bütün savaşlarda cesurca çarpışmış, İsa Bey’i defalarca ölümden kurtarmıştı. Bu zor işi de ancak Çakır başarırdı. Durumu Çakır’a anlattıktan sonra Çakır’ın emaneti müdafaası başlamıştı. Bala Hatun’u anasının köyüne götürecekti. Yola koyuldu. Fakat uzun yollar tekin değildi. Çakır ve İsa Bey’in ölüm fermanı çoktan yazılmıştı. Mehmet Bey’in sipahileri Çakır’ın yolunu çevirdiler. Kanlı çarpışmadan sonra Çakır derviş kılığındaki bu adamları öldürdü. Ölenlerin üstünü arayınca Çapanoğlu Çakır adındaki sipahinin koynunda bir mektup buldu. Bu mektupta Mehmet Bey tarafından Çapanoğlu Çakır’a her türlü yetkiyi verdiği yazıyordu. Çakır bu mektubu işine yarar düşüncesiyle yanına aldı ve yola koyuldu.
***
10 yıl sonra
İsa Bey ölmüş, Çakır da Mehmet Bey’in birliğine katılmıştı. Çok hengâmeler atlatmasına rağmen evlenmiş Fatma
Reklam
Değişim. Modern NBA nasıl değişti? Basketbol Amerika topraklarının dışına da çıkıp tüm dünyada nasıl ilgi gördü?
Bu iki temel sorunun cevabı kitapta ayrıntılarıyla anlatılıyor. Magic-Bird ekseninde oluşturulan PR ve bu iki ismin üniversite yıllarından beri süregelen muazzam rekabetini okudukça; tarihe tanıklık ediyorsunuz.
Kitabı okumaya başladığım andan itibaren bitirmek istemedim. Daha önce Jordan, Phil Jackson’ın kitapları, Derrick Rose, Kobe Bryant gibi hatırı sayılır basketbol kitaplarını okudum. En akıcı olanını, en keyif alınanı soracak olursanız ilk sıraya kesinlikle bu kitabı koyarım. Detayların işlenişi benim gözümde bu kitabın diğerlerinden bir kaç adım daha önde olmasının başlıca sebebi.
Kitap Bird ve Magic üzerinden ilerliyor elbette ama sahneye diğer yan karakterlerin girmesiyle (Lakers’ın efsane sahibi Dr. Jerry Buss, dönemin Boston ve Lakers emektar basketbolcuları, Pat Riley, Michael Jordan, Isiah Thomas ve unutulmaz ‘Bad boys’ lakaplı Detroit takımı ve daha pek çok isim) oldukça heyecanlı bir NBA yolculuğuna çıkıyorsunuz. Yaşım itibariyle (30) 80’li dönemi hatta 90’lı Jordan’lı yılları kaçırdığım için tekrar hayıflanmama sebep olan bu esere yine de teşekkürler :)
Keyifli okumalar…
KYBELE’NİN VARİSLERİ
✏ Eseri okumaya başladığım gibi yazarımızın ilgisini hissetmek güzeldi. Eserde farklı hikâyelere yer verilmiş, bazıları çok kısa idi ve ilk başta olanlara, ya kendimi veremedim ya da bana hitap etmedi. Diğer hikâyelerde etkilenip beğendiklerim oldu. Güllü hanım hikâyesinin sonunda gülümseyerek ondan sonra kitap ile bağ kurabildim. (Abe gülümsetti beni bee… )
✏ Kesişen yollar; hikâyesinde Esme’nin haline çok üzüldüm. Hiçbir kadın onun yaşadıklarını hak etmiyor. Klasik bir Almanya onların deyimiyle Alamanya hikâyesi… Erkeğin dış ülkeye gittiğinde yabancı kadınlara olan tutkusu ve memleketine dönmemesi. Eşini onlar ile kıyaslayıp onca emeğini unutup bir kenara koyarak vazgeçmiş olması… Bu kısmı okurken Türkan Şoray ve Kadir İnanır’ın filmi geldi aklıma…
✏ Uzat Elini Anne; hikâyesinde giriş kısmı çok etkileyiciydi ve o yüreğime dokunan satırları seslendireceğim. Emine sultan ve kızları Merih ve Zühre…
Bir babanın, aile reisinin göçüp gitmesi sonrası ailede de önceliklerin değişmesi, bayramlarda bile bu önceliklerin değişip bir tatil sevdasının oluşması, büyüklerin ziyaret edilmediği ve ailenin birbirinden kopukluğu günümüzde birçok ailede yaşadığımız acı gerçekler… Bu hikâyeyi okudukça o etkileyici satırlar beni derinden sarstı. Ben de geçmişe anılarıma gittim ve gözlerim dolu dolu oldu…
✏ Ruhlar Arası Göç; hikayesinde Seval ve Gülriz hatun sohbetine ben de katıldım, anlatılanlarda Cevza (İrfan) nın hikayesi de ilginçmiş. O şekilde bir şeyler yaşanıyor mu bilemiyorum ama yaradanın işine akıl sır ermez, o ne derse, o nasıl isterse o olur. Bizim akıl mantığımıza karşı olabilir, bu durum inanılacak gibi olmayabilir ancak dediğim gibi Allah’ın işine karışamaz kimse…
✏ Savrulan Hayatlar; Yanık Elife’nin hikâyesi acı kader, insanın kaderine bile bile
“Her sağlıklı insan bir engelli adayıdır. Bunu hiçbir zaman unutmamamız gerekir.”
“Garip bir öyküdür hayat.”
“Kadın vardır gittiği yeri günlük gülistanlık eden, kadın vardır gittiği yeri darmadağın eden.”
“Yitik hayatın güçlüsü ol ki; kendi gibi yitik yapamasın. İnsanların karşısında güçlü dur çünkü insanlar güçsüzü ezmeyi sever.”
“Hayat herkes için zorunlu bir maratondur.”
*SİZ HİÇ İSİMSİZ ANILDINIZ MI?* Hikâye
“Adınız yabancılaştı hiç?
Mesela ‘Şu hasta kız mı?’ ya da ‘Hasta çocuğun annesi?’ dediler mi evinizi tarif ederken…” :’(
*ZOR BİR KARAR* Hikâye
“Mutluydu genç adam. ‘Kanserden kurtuldum diye mırıldandı’. Koşar adım uzaklaştı hastane önünden. ‘Bundan sonra gelmeyeceğim hastaneye. Hatta ve hatta önünden bile geçmeyeceğim.’ Diye kendi kendine söyleniyordu.”
(Genç adamın eşinin onun hastalık döneminde aldığı karar ve sonrası yaşadıkları… İlahi adalet… İnsan her zaman ne oldum değil ne olacağım demeli… bana göre… Şu anda sağlıklı isen daha sonra hasta veya engelli olabilir insan… Asla unutmayın…)
*FINDIK FARELERİNİN İSYANI* Skeç Anne Baba fındık fareleri Trakya ağzı ile konuşurlar.
“Anne: Evladım bunlar fındık kadarsa neden cesaret hapı içmiş gibi önüme çıkıp beni korkutuyorlar? Der ağlamaklı ses tonuyla.
Çocuk: Anne önce şunu bir anlayalım. Sen mi korkuyorsun? Yoksa onlar mı seni korkutmak için uğraşıyorlar? Diye sorar.
Anne kinayeli kinayeli oğluna bakar.
Anne: Tabi ya ben canım istedikçe fareleri yanıma çağırıp kendimi korkutuyorum. Köşe kapmaca oyununa bayıldığım için sen okulda olduğun zamanlar onlarla birlikte köşe kapmaca oynuyoruz. Der alaysı bir tavırla.
……..
Anne: Hadi git bak şu fareye ölmüş mü?
Çocuk: Ne yapacaksın anne başsağlığına mı gideceksin?
Vaktiyle bir Atsız varmış. Var olsun!Edebiyat
Kimilerinin yere göğe sığdıramadığı, kimilerinin ise tek kitabını bile okumadan yerden yere vurduğu Atsız klasiği ile merhaba diyorum.
Yusuf Atılgan gibi sıradışı üsluba sahip; duru, destansı anlatımıyla insanı hapseden, dünyayla bağları kopartan, sanki kitabı okumuyor da yaşıyormuş hissi uyandıran, büyüleyici ruhuyla beni benden alan bir okuma serüveni oldu. Bu serüvende; bir bakmışsınız 1403 yıllarında Osmanlı beylikler döneminin hüküm sürdüğü, fetret devrinin yaşandığı bir çağda gözlerinizi açıyorsunuz. Koltuk uğruna oluk oluk kanların akıtıldığı, kardeşin kardeşe kırıldığı hayat sahnesinin tam ortasındasınız. Biricik evladım katledilmesin diye saklayan, şehzade çocuğu olan, Yıldırım Beyazıd'ın torunu, yani İsa beğ'in evladı, yetim ve öksüz büyüyen Murat'ın destansı yolculuğuna tanık oluyorsunuz. Bu yolculuktaki gerçekleştirmek istediği hayallerini, azmini, mücadelesini, yenilgisini, kazancını, hayata tutunma çabasını; o eşsiz, insanı baymayan, gizemli, garip aşkını görüyorsunuz. Arkaik unsurlarda; oba hayatının zorluğunu, yemelerini- içmelerini, evlilik anlayışlarını, toplumun sahip olduğu din algısını, kısacası Türk milletinin kültürüne ait birçok unsur bulunuyor. O dönemlere zamanda yolculuk yapmak istiyorsanız bundan iyi fırsat yok.
Reklam