19 Mayıs'ın Bayram Olma Nedeni
Bunlardan ilki ve belki de en önemlisi, 19 Mayıs gününün, Atatürk'ün Samsuna çıkıp Milli Mücadeleyi buradan başlatmasının onuruna, bugünün unutulmaması için Samsun halkı tarafından “Gazi Günü” olarak 1926 yılından itibaren mahalli bir gün olarak kutlanmış olmasıdır. Samsunlular her yıl belirli bir program çerçevesinde bu günü kutlamış ve uzun yıllar bu günün resmi bir bayram olarak kabul edilmesi için çalışmışlardır.
Sayfa 236
Hani yirmi beş gün evvel kendime verdiğim söz? Hani bu masanın kenarına yazdığım program?
Bu gece kendi kendimden nefret ediyorum.
Sayfa 70
Reklam
Hülasa hükümetin ilk program nutku, oldukça sert bir çıkış oldu. Bu çıkış, ilk günler ümit edilen yumuşak ve dostça iktidar-muhalefet münasebetleri bahsinde, bilhassa aydın çevrelerde şüpheler yarattı.
İnsanlara yardım etmeyi amaçlayan çok sayıda çare mevcut; ne kadar yitik veya şaşkın halde olursanız olun, mutlu veya zengin veya başarılı veya ne istiyorsanız onu olmanız için çareler sunuluyor. Bunaltıcı sayıda ve çeşitlilikte psikolojik terapi, işle ilgili çözüm ve siyasi program zaten var. Dolayısıyla istediğinizi almanızı sağlayabilecek yeni bir formüle ihtiyaç yok. Ayrıca çoğu insan istediğine ulaşamıyor. Birçok kişi de ne istediğini bilmiyor. Bazı insanlar ise eğer varlığından haberdar olsalardı bütünüyle farklı hazlar peşinde koşarlardı belki de.
Yahudi cemaati liderlerinden Marsel Franko, Yahudilerin çoğunluğunun çocuklarını zaten Yahudi okulları yerine devlet okuluna gönderdiği için Yahudi okullarının kapatılması fikrine katılacaklarını ifade etmiştir. Avram Galanti, Vatandaş Türkçe Konuş adlı kitabında azınlık okulları meselesine değinmiştir. Galanti, Yahudilerin Türkleşmesi için hükümetin bütün tedrisatı Türkçe yapması önerisini getirmiştir. Bununla birlikte azınlıkların çoğunluk olduğu yerlerde okulların açılması ve azınlık okullarına kaliteli öğretmenlerin atanmasının önemine dikkat çekmiştir. Musevi vatandaşların kurduğu Türk Kültür Birliğinin Başkanı Tekin Alp (Moiz Kohen), teşkilatın yirmi maddelik bir program yayınladığını belirtmiştir. Bu programda Türkçe hususunda ilerleme göstermek için Yahudi okullarının kapatılması ve Yahudi çocukların devlet okullarında eğitim alması önerisinin bulunduğunu dile getirmiştir. Bu fikrin doğrultusunda gerçekleşen hamlelerden biri İzmir Yahudi Bene Brith Cemiyetinin Karataş Yahudi İlkokulunu kapatması olmuştur. Ayrıca Yahudi okullarında İbranice eğitim tamamen kaldırılmış ve eğitim tamamıyla Türkçe verilmeye başlanmıştır. Fransızcanın bir ilave lisan olarak okutulmasına müsaade edilmiştir.
Kurtuluş fikrî Türk Milliyetçiliğinde;
Hayatının 39. yılına bastığı ayda, General M. Kemal Türkiye'yi kurtarma ve yeni bir Devlet kurma devrine girmiştir. Samsun'a
çıktıktan üç gün sonra İstanbul'da Sadaret makamına yazdığı rapor, Milli kurtuluş hareketimizin ilk fikri hazırlığının belgesidir. 22 Mayıs 1919 tarihli bu raporda "Türklüğün yabancı idaresine tahammülü olmadığını, İzmir'in Türklerce önemli vilayetlerden biri oldugu, hiç bir yabancının memleketimizi işgaline razz olmayacağımızı, askeri kuvvetle yapılan bu işgalin geçici olduğunu", ifade ettikten sonra şu program cümleyi yazıyor:
"Millet birlik (Yekvücut) olup, hakimiyet esasını ve Türk duygusunu hedef tutmuştur".
M. Kemal bu resmi belgede Osmanlı hükumetine çok açık bir ifade ile kurtuluş hareketinin birliğe, milli egemenlige ve Turk milliyetçiliği fikrine dayanacanı bildiriyordu.
Reklam
Reklam