İnsan-Merkezli Yaklaşım
İnsan merkezli yaklasım, yaklaşık iki bin beş yüzyıl önce Yunan filozof Protagoras'ın, "insan her seyin ölçüsüdür," sözleriyle tanındı.
Sayfa 4
Reklam
Pisagor insanın, her şeyin ölçüsü olduğunu söyler. Algıladığı şey vardır algılamadığı ise yoktur.
BÜTÜN FELSEFE "TESİR" ve "TESHİR"DEN İBARETAkademya Yazıları
(...) İnançsızdı Protagoras. Bir eserinde Allah inancıyla alay etmeye kalkınca Atina’dan koğuldu. Ondan sonra meydan Siraküzalı Gorgias’a kaldı.
O da hakikat diye bir şey olmadığını, en büyük hakikatin muhatabını iknâ etmek olduğunu savunuyordu. Bu yönüyle retorik, siyasîlerin ve avukatların çok ilgisini çekiyor, Gorgias da siyasîlere yazdığı parlak hitabeler, avukatlara yazdığı yaldızlı müdafaalar sayesinde bol bol para kazanıyordu. Büyük bir sofistti; bütün felsefeyi “tesir” ve “teshir” diye iki kelimeye indirivermişti.
İnsanları bir fikre inandırmak, isterse o fikir yalanların en büyüğü olsun, “biricik hakikat”ti. Bu uğurda yüzlerce yeni kelime uydurduğu, bu uydurduğu kelimelerden bazılarının -meselâ “antitez”- günlük kullanıma intikal ettiği ve Batı’da bu yüzden kelime uyduruculuğa “Gorgianic” denildiği söylenir… Tabiî Eflatun, onun adına da bir eser kaleme aldı ve onun ipliğini de pazara çıkardı.
Selim Gürselgil, (I. Dönem, Nisan 1997), Eski Yunan Medeniyeti -II-, Nesir ve Mantık. (NOT: 22 Kasım 1996 tarihinde Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi’nde verilen “Yunanlılar” isimli konferans metnidir…)
PROTAGORAS: "İNSAN HER ŞEYİN ÖLÇÜSÜDÜR!"Akademya Yazıları
(...) Belâgat da dediğimiz retorik’in üstadının, sofistlerin en büyüklerinden olan Protagoras olduğu söylenir. Eflatun’un adına bir eserle yerdiği bu adam, Nietzsche’den sonraki felsefe tarihçilerine göre, en az Sokrat ve Eflatun kadar saygıdeğer bir kimsedir. Muallimlik ve avukatlık yapmıştır. Hükümdar Perikles’in yakın dostluğuna kadar yükselmiş, ama onun ölümünden sonra trajik bir ömür geçirmiştir. Kendisi kadar meşhur sözü, “İnsan her şeyin ölçüsüdür”. Yâni, insana hakikat gelen ne ise, hakikat odur; hakikat üzerinde bundan başka mütalaâ gerekmez. Mücerred ve müstakil bir ahlâk olmayıp, ahlâk, her durum karşısında uygun tavrı takınabilmektir… Bugünkü filozofların hayranlıkla karşıladığı bu anlayışla, Sokrat şiddetle mücadele etmiş, hakikat ve ahlâkın herkese göre değişen değerler olamayacağını savunmuştur. Eflatun da bu adamın ele gelmeyen lâfazanlığını, ikiyüzlü mantığını, gençlere güyâ hikmet öğretirken onlardan ücret taleb etmesini yerden yere vurur.
Selim Gürselgil, (I. Dönem, Nisan 1997), Eski Yunan Medeniyeti -II-, Nesir ve Mantık. (NOT: 22 Kasım 1996 tarihinde Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi’nde verilen “Yunanlılar” isimli konferans metnidir…)
Her bir şey bana nasıl görünürse benim için böyledir, sana nasıl görünürse senin için de öyle!..
(Protagoras)
Reklam
Reklam