Ksenophanes
doğa filozofları içerisinde ksenophanes'in apayrı bir yeri olduğunu düşünüyorum. bu incelememde filozofun öğretilerinden ziyade bıraktığı etkilerden bahsetmek istiyorum;
bilindiği gibi ksenophanes, elea okulu'nun öncüsü kabul edilir. parmenides'le birlikte şekillenen bu okulun temel savunusu: varlığa monist (tekçi) bir yaklaşımla bakması ve tüm oluşları reddetmesidir. buradan da anlaşılacağı üzere bir herakleitos reddiyesi de mevcuttur. peki ksenophanes'in tüm bu ontolojik ve metafizik bağlamda önemi nedir?
ksenophanes'in en etkili felsefi düşüncelerinden birisi: antropomorfizmi reddetmesidir. antropomorfizmin reddi de etik anlamda çığır açan bir düşüncedir. örneğin; protagoras'ın şu meşhur sözü "insan her şeyin ölçütüdür" aslında bir ksenophanes öğretisidir çünkü filozof; insanı ölçüt alarak insanbiçimciliği reddetmiştir.
ksenophanes'in teolojik alanda önemi nedir?
bilindiği gibi ksenophanes yunan politeizmini de reddetmiştir ve tek tanrı fikrini savunmuştur. buradan da anlaşılacağı üzere ksenophanes'in tevhid'i savunan ilk filozoflardan birisi olduğunu görürüz. yunan felsefesinde tevhid ve iman ilişkisini her ne kadar sokrates'le birlikte görsekte kökleri ksenophanes'e kadar gitmektedir. bundan dolayı filozof; teolojinin (ilahiyat) kurucusu olarak da kabul edilir.
Platon’un, Sokrates ve Protagoras arasında geçen bu diyalogu, erdemin öğretilip öğretilemeyeceğine dair bir tartışmayı barındırır. Sokrates, başta erdemin öğretilemeyeceğini savunur; ona göre erdemin edinilebilmesi için bireyin kendi çabası gereklidir. Protagoras ise başta bunun tam tersini savunur, ona göre erdem öğretilebilirdir. Eğitim veya din kurumları gelişmiş bir toplumsal yapıya sahip olan etnisitelerde erdemli insanların olduğunu görebiliriz. Bu kurumlar, erdemi öğretebilir ve bu kurumların gelişmiş olduğu yerlerde erdemli insanları görmemiz bir tesadüf değil, beklenen bir sonuçtur. Diyalogun sonunda ise Sokrates, erdemin bilgi olduğunu yani öğretilebilir olduğunu; Protagoras ise erdemin öğretilemeyeceğini savunmaya başlar.
Ayrıca diyalogun içerisinde Sokrates’in de eleştirdiği gibi retorik, güzel konuşma ile ilgili bir sanattır. Oysa bu sanat, edinilebilecek değil ortaya çıkabilecek bir şeydir. Mesela bir doktor, tıp ile ilgili güzel konuşabilir. Keza bir devlet adamı da siyaset ile ilgili güzel konuşabilir. Bu duruma bakıldığında, Sokrates’in getirdiği eleştiri şudur: Retorik, amaç değil araçtır. Hedefe gidilen yolda lazım olan bir katalizördür.
Erdemin öğretilebilirliği üzerine olan bu diyalogda ise asıl amaç bence bundan daha ötesini kapsar. Tartışma sürerken Sokrates, Protagoras’ın retoriğine karşın Sokratik ironi barındıran bir tutum takınır. Simonides’in Pittakos’u eleştirdiği şiirleri üzerinden yani retoriğin en önemli araçlarından biri olan tanık göstermeye başvurarak kendini haklı gösterir. Ancak bunu haklı çıkmak için değil, retoriğin epistemolojik olarak aslında yetersiz olduğunu çünkü; aklı değil, duyguyu ön plana almasını, suistimallere açık olmasını eleştirir. İkili tartışmaya diyalektik düzlemde devam eder. Eserin sonunda aslında kazanan ne
Reklam
Antik çağ felsefesiFelsefe
Felsefe tarihine giriş seviyesi niteliğinde okuması kolay. 3 cilt halinde ilk cilt antik çağ felsefesini anlatıyor.
Bütün kesin bilgilerin felsefeye ait olduğu bunun dışındaki tüm bilgilerin dogmatik olduğu ve teolojiye ait olduğu, felsefenin bu ikisinin arasında olduğunu söyleyerek başlıyor kitap. Yunan uygarlığının yükselişi bilimin ve felsefenin 
Thales ile başladığı arkasından 
Anaksimandros ile devam ettiği ve bu süreci anlatırken dönemi anlatan tarihi bilgiler de yer alıyor. Giritteki uygarlığın minos ve Yunanistan uygarlığındaki mykenai uygarlıkları ile birlikte buralarda kurulan okulları. Ateş şu toprak hava olayının nereden geldiği:) ilk çağ tanrılarının bereket kültleri olduğu güneş erkek, toprak kadın olarak tasvir edilmesi bu nedenle batı asyada büyük anaya çeşitli isimlerle tanılması yunanlılar bir tapınak keşfedip buna artemis adını vermişler daha sonra buna diana ve daha sonra hıristiyanlar bunu bakire Meryem e çevrilişini anlatıyor. Tarihteki ilk sistematik dini 
Pythagoras kurmuş gibi gözüküyor hatta baklagiller yasakmış ve baklagil severler tarafından yıkılmış günümüzde kadın özgürlüğünü kısıtlayan İslam teolojisini İran'da özgürlük sever kadınların yıkmaya çalıştığı gibi.
İlk çağ da Anaksimandros öne çıkıyor çünkü zamanında düşündüğü her şey günümüzde bile tutarlı ve hayranlık verici düzeyde. Dünyanın sağ sola gitmek için bir nedeninin olmaması ya da öküz boynuzu gibi bir şeyin onu tutmasına bir sebep olmaması. Evrenin kendi söylemiyle apeiron yani sonsuzdan gelip sonsuza giden bir şey olduğu. Güneşin 20-28 kat dünyadan büyük olması gerektiği, töz'ün ateş su gibi şeylerin olamayacağı çünkü karşıt şeylerin birbirini zamanla yok edeceği ve tözün saf bir şey olması gerektiği gibi düşünceleri inanılmaz. Hatta ilk evrim teorisini ortaya atan kişidir. İlk canlının
Thales ile başladığı arkasından Anaksimandros ile devam ettiği ve bu süreci anlatırken dönemi anlatan tarihi bilgiler de yer alıyor. Giritteki uygarlığın minos ve Yunanistan uygarlığındaki mykenai uygarlıkları ile birlikte buralarda kurulan okulları. Ateş şu toprak hava olayının nereden geldiği:) ilk çağ tanrılarının bereket kültleri olduğu güneş erkek, toprak kadın olarak tasvir edilmesi bu nedenle batı asyada büyük anaya çeşitli isimlerle tanılması yunanlılar bir tapınak keşfedip buna artemis adını vermişler daha sonra buna diana ve daha sonra hıristiyanlar bunu bakire Meryem e çevrilişini anlatıyor. Tarihteki ilk sistematik dini Pythagoras kurmuş gibi gözüküyor hatta baklagiller yasakmış ve baklagil severler tarafından yıkılmış günümüzde kadın özgürlüğünü kısıtlayan İslam teolojisini İran'da özgürlük sever kadınların yıkmaya çalıştığı gibi.
İlk çağ da Anaksimandros öne çıkıyor çünkü zamanında düşündüğü her şey günümüzde bile tutarlı ve hayranlık verici düzeyde. Dünyanın sağ sola gitmek için bir nedeninin olmaması ya da öküz boynuzu gibi bir şeyin onu tutmasına bir sebep olmaması. Evrenin kendi söylemiyle apeiron yani sonsuzdan gelip sonsuza giden bir şey olduğu. Güneşin 20-28 kat dünyadan büyük olması gerektiği, töz'ün ateş su gibi şeylerin olamayacağı çünkü karşıt şeylerin birbirini zamanla yok edeceği ve tözün saf bir şey olması gerektiği gibi düşünceleri inanılmaz. Hatta ilk evrim teorisini ortaya atan kişidir. İlk canlınınProtagoras - Platon
Platon (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından 
Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası 
Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. #285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.
Platon (Eflatun)'un erken dönem diyaloglarındandır. Platon'un ağzından Sokrates, dönemin en ünlü sofisti Protagoras ve tıbbın babası Hippokrates arasında Erdem konusu tartışılıyor. Erdemin öğretilebilir bir şey mi yoksa Tanısal kaynaklı mı olduğunu uzunca süre tartıştıktan sonra, Erdemin öğretilebilir bir şey olduğuna ve dolayısıyla beşeri olduğuna karar verirler.
Protagoras, Sokrates ve Hippokrates arasında geçen diyaloglar sanki bir satranç maçı gibiydi. Tartışma daha çok Protagoras ve Sokrates arasındaydı. Sokrates'in soru cevap yoluyla Protagoras'ı adeta bir boksör gibi sürekli köşeye sıkıştırması heyecan vericiydi :)
Bizler 86 milyonluk %99'u Müslüman olan bir ülkede yaşıyoruz. Dünyada 60 tane Müslüman devlet var. Tarafsız bir gözle baktığımızda dünyada Ahlak ve daha bir çok konuda en geri kalmış ülkeler maalesef ki İslam ülkeleridir. "Din olmadan Ahlak olmaz" ve "Kusursuz olan İslam'dır, Müslümanlar değil!" diyen ciddi bir kitlemiz var. Eğer bu argüman doğru ise 1400 yıl boyunca neden hiç bir İslam ülkesi ne ahlak konusunda ne de başka bir insani değer konusunda ilerleyemedi. İnancı veya hayat görüşü ne olursa olsun bence 86 milyon olarak şapkamızı alıp önümüze koymazsak maalesef ki daha bir çok asır karanlıkta kalacağız.
Kitabın en önemli pasajının içinde yer aldığı alıntıyı da ekleyeyim dileyenler okuyabilirler. #285662814
Eseri felsefeye ilgi duyan herkese tavsiye ediyorum.
Kitaba 8.5/10 puan veriyorum.“Ustaların Çarpışması”Felsefe-Düşünce
Bu diyalog, aklın pazara çıkmasıyla vicdanın buna karşı duruşunun hikayesidir.
Platon’un Protagoras diyalogu, bilginin ne olduğu kadar erdemin nasıl yaşanacağı sorusunu da açar.
Bir yanda “insan her şeyin ölçüsüdür” diyen Protagoras, yani sofistlerin parlayan yıldızı öte yanda “kendini bil” diyen Sokrates, yani hakikatin kölesi değil, hizmetkarıdır.
Diyalog, bir gencin merakıyla başlar: Hippokrates, Protagoras’tan ders almak ister. Sokrates hemen sorar:
“Peki ondan ne öğreneceksin? Erdem mi, retorik mi, yoksa sadece güzel konuşmak mı?”
İşte Platon’un kalemi burada keskinleşir ; Bilgi, gösteri için mi vardır, dönüşüm için mi?
Protagoras der ki, “Erdem öğretilebilir; çünkü herkes şehirde yaşamayı öğrenir.”
Sokrates karşı çıkar: “Hayır, erdem bilgiyle birdir; kim bilir, zaten iyidir.”
Bu söz, Platon’un etik felsefesinin temelidir. Kötülük, bilinçsizlikten doğar. Kim gerçekten bilirse, yanlış yapmaz.
Protagoras ise aklı insanın hizmetine verir; hakikat kişiye göredir.
Ama Platon bunu tehlikeli bir oyun olarak görür. Çünkü eğer herkesin doğrusu kendineyse, ortak bir hakikat yoktur.
Ve hakikat yoksa, toplum çöker.
Sokrates’in soruları Protagoras’ın söz sanatını bir ağ gibi sarar.
Sonunda büyük sofist, kendi argümanlarının içinde boğulur.
Söz ustası yenilir; çünkü akıl, süsü değil özü sever.
Protagoras sadece bir felsefi diyalog değil, bir zihin savaşıdır.
Sokrates’in sükuneti, Protagoras’ın ihtişamını yıkar.
Platon bize sessiz bir ders bırakır;
Gerçek bilgelik, öğretmekte değil, ruhu uyandırmaktadır.
Bugün hala geçerlidir bu tartışma.
Bilgiyi gösteri yapan dünyada Sokrates’in sesi uzaktan duyulur;
“Bilmek, hatırlamaktır. Hakikat modaya göre değişmez.”
Protagoras bitti. Böylece Platon’dan 4. kitabımı da okumuş oldum.
Platon, herkesin bildiği gibi yazılı eser vermeyen hocası Sokrates’in görüşlerini gelecek nesillere ulaştırmak için eserler kaleme almıştır. Kitaplarını, hocasının başkalarıyla olan ve “diyalog” adı verilen konuşmalarından oluşacak şekilde tasarlamıştır. İlk başta hocasının görüşlerini aktarırken zaman içinde kendi de hocasından aşağı kalmayan bir filozof olan Platon, bir kitabı hariç tüm kitaplarında Sokrates adında bir karakter üzerinden görüşlerini aktardığı için hangi kitabında kendi görüşlerini hangi kitabında hocasının görüşlerini aktardığı büyük bir muammadır. Bunu belirlemek de araştırmacıların konusudur ama ben bu kitabın Platon’dan çok Sokrates’in görüşlerini içerdiğini düşünüyorum.
Sokrates, insanlara doğrudan bir bilgi vermek yerine onlara soru sorarak insanları kendi görüşlerini kabul ettiren ve bu kitapta da yer alan özel bir konuşma yöntemiyle derslerini yürütürmüş. Soruları ve cevapları zaman zaman takip etmek güçleşse de karşısındakini konuşturması oldukça keyif vericidir. Diğer okuduğum kitaplarında karşısındakilerden çok daha üstün durumda olduğu için bunu daha rahat yaparken bu kitaptaki rakibi Sokrates’in yaşadığı dönemdeki en büyük sofist olan Protagoras’tır ve aralarındaki felsefi tartışma hemen hemen eşit durumdadır.
Kitabı genel olarak beğendim ama ilk okuma olarak Sokrates’in Savunması veya Şölen’i öneririm. Bu kitabı ileri okumalar yapmak isteyenlere tavsiye ederim.
Reklam
Reklam