"Para ölümü zehirlerse ölümden bir tek öfke çıkar" – məhz fransız naturalizminin atası Émile Zola-nın "Nasıl Ölünür" (Comment on meurt) kitabının ana ideyasını, ruhunu əks etdirir.
Zola bu qısa, amma sarsıdıb insanı silkələyən əsərində olduqca çılpaq bir sual verir: Ölüm hamını bərabərləşdirirmi?
Müəllif bu suala "Xeyr" cavabını verir. O, cəmiyyətin 5 fərqli təbəqəsindən (aristokrat, burjuva, xırda dükançı/esnaf, fəhlə və kəndli) olan insanların son nəfəslərini və sonrasını 5 qısa hekayədə təsvir edir. Zola göstərir ki, insan necə yaşayırsa, elə də ölür; sosial siniflər, kapital, pul və status insanın yalnız həyatını yox, onun ölüm döşəyini, tabutunu və arxasından tökülən göz yaşlarını da formalaşdırır.
Kitabdakı 5 fərqli ölüm portreti təxminən belədir:
1. Aristokratın Ölümü (Qraf de Çalye): Ölüm tam bir teatr səhnəsidir. Hər şey protokollara, "soyadın şərəfinə" uyğun idarə olunur. Əsl kədər yoxdur, sadəcə cəmiyyətə nümayiş etdirilməli olan "alicənab bir yas" rolu var.
2. Burjuvanın Ölümü (Madam Guérard): Həyatı boyu rahatlıq və lüks içində yaşamış bu təbəqə üçün ölüm böyük bir qorxu, qəbul edilə bilməyən bir təhdiddir. Həkimlər, dərmanlar və pul tökərək ölümdən qaçmağa çalışırlar, lakin qaçış yoxdur.
3. Xırda Dükançının Ölümü (Madam Rousseau): Pul qazanmaq hər şeydən üstündür. Qadın yuxarıda can çəkəndə belə, həyat yoldaşı müştərilərə mal satmaq, qəpik-quruş hesablamaq məcburiyyətindədir. Çünki dükkanı bircə saatlıq bağlamaq maddi itki deməkdir. Ölüm yatağında belə pulun zəhəri var.
4. Fəhlə Ailəsinin Ölümü (Kiçik uşaq - Charlot): Yoxsulluq içində yaşayan fəhlə ailəsində ölüm bəzən "boğazın birinin azalması" kimi acı bir rahatlıqla qarşılanır. Çarəsizlik, tibbi yardıma çata bilməmək və ölümün gətirdiyi o soyuq, kimsəsiz reallıq bura hakimdir.
5.
Kəndlinin Ölümü
Lev Tolstoyun İvan İliçin Ölümü əsəri məni çox düşündürdü. Əsərdə İvan İliç adlı bir insanın həyatının son dövrləri təsvir olunur. O, ömrü boyu cəmiyyətdə yaxşı mövqe qazanmağa, insanların gözündə hörmətli görünməyə çalışır. Amma xəstələnib ölümə yaxınlaşdıqca anlayır ki, həyatını həqiqətən xoşbəxt və mənalı yaşaya bilməyib.
Məncə, əsərin əsas ideyası odur ki, insan yalnız başqalarının fikrinə görə yaşamamalıdır. Həyatda vəzifə, pul və ya şöhrət vacib olsa da, sevgi, səmimiyyət və vicdan daha önəmlidir. İvan İliç ölüm qarşısında bunları gec başa düşür və bu, əsəri daha təsirli edir.
Kitabı oxuyarkən bəzi hissələr mənə kədərli gəldi. Xüsusilə İvan İliçin ətrafındakı insanların onun vəziyyətinə biganə yanaşması diqqətimi çəkdi. Bu əsər mənə həyatın nə qədər dəyərli olduğunu və hər anın qədrini bilməyin vacibliyini xatırlatdı.
Ümumiyyətlə, əsəri maraqlı və düşündürücü hesab edirəm. Oxuduqdan sonra insan öz həyatına və seçimlərinə fərqli gözlə baxmağa başlayır. Bu səbəbdən əsəri bəyəndim və başqalarına da oxumağı tövsiyə edərdim.
Reklam
Siddhartha: Həqiqət olmaqDüşünce
Həqiqəti axtarmaq yoxsa həqiqət olmaq? Həqiqət necə tapılır? 
Hermann Hesse 
Siddhartha adlı əsərində Siddhartha obrazı və onun daxili monoloqları üzərindən bu suallara cavab verir, mən isə sadəcə kitabları və analizi sevən mexaniki yönümlü IT tələbəsi kimi bu kitaba dair görüşümü bölüşürəm.
Siddhartha. Brahman. Doğuşdan dini ayinlər içində, tanrılara sunaqlar verən, ibadət edən, meditasiya ilə məşğul olan ata ilə böyümüşdü. Buna görə də günahlardan uzaq, dünyəvi zövqlərin arxasınca düşüb özünü itirməmişdi. Bütün bunlara baxmayaraq, axtardığını tapabilməmişdi.
Zaman keçdikcə daxilindəki suallar və şübhələr artmağa başladı, çünki nədən qaçdığını, özünü nədən qoruduğunu bilmirdi. Məqsəd "Nirvanaya" çatmaq idi, halbuki əgər atası, müəllimləri və digər Brahmanlar düzgün yolda idilərsə, niyə hələ də məqsədə çatmamışdılar? Niyə illərlə eyni rutinin daxilində ilişib qalmışdılar?
Öz həqiqətini tapmaq istəyi ilə atası razı olmasada atasından ayrılır, öz iç səsini dinləyərək Samanalara qoşulur, axtardığı şeyi orada tapacağını umur. Qaçmalı və qamçılamalı olduğu şeyin dünyəvi zövqlər və istəklər olduğunu düşünür, dostu Govindanı da bu yolda özünə qoşur. Govinda – Siddharthanın daim dəstəkçisi, yaxın dosdu.
Samanalar oruc tutur, yuxusuz qalır, dilənir, cırıq paltarla yaşayırlar və özlərinə əziyyət verirlər. Siddhartha da bu yolu seçir. Lakin zaman keçdikcə özünü hər şeydən məhrum etməklə fərqli bir eqo qazanır. Çünki artıq özünü günahlardan təmizlənmiş, nəfsinə hakim olmuş biri hesab edir. Digər insanları "uşaq insanlar" görür, çünki onlar maddiyyat uğrunda çalışıb-vuruşurlar, dünyəvi zövqlərin əsiridirlər, sevirlər, insanlara bağlanırlar və hissləri üzündən hərəkətlərini idarə edə bilmirlər. Bu, asketizmin gizli paradoksudur: özünü hər şeydən məhrum etmək eqonu öldürmür, yalnız ona yeni
Hermann Hesse Siddhartha adlı əsərində Siddhartha obrazı və onun daxili monoloqları üzərindən bu suallara cavab verir, mən isə sadəcə kitabları və analizi sevən mexaniki yönümlü IT tələbəsi kimi bu kitaba dair görüşümü bölüşürəm.
Siddhartha. Brahman. Doğuşdan dini ayinlər içində, tanrılara sunaqlar verən, ibadət edən, meditasiya ilə məşğul olan ata ilə böyümüşdü. Buna görə də günahlardan uzaq, dünyəvi zövqlərin arxasınca düşüb özünü itirməmişdi. Bütün bunlara baxmayaraq, axtardığını tapabilməmişdi.
Zaman keçdikcə daxilindəki suallar və şübhələr artmağa başladı, çünki nədən qaçdığını, özünü nədən qoruduğunu bilmirdi. Məqsəd "Nirvanaya" çatmaq idi, halbuki əgər atası, müəllimləri və digər Brahmanlar düzgün yolda idilərsə, niyə hələ də məqsədə çatmamışdılar? Niyə illərlə eyni rutinin daxilində ilişib qalmışdılar?
Öz həqiqətini tapmaq istəyi ilə atası razı olmasada atasından ayrılır, öz iç səsini dinləyərək Samanalara qoşulur, axtardığı şeyi orada tapacağını umur. Qaçmalı və qamçılamalı olduğu şeyin dünyəvi zövqlər və istəklər olduğunu düşünür, dostu Govindanı da bu yolda özünə qoşur. Govinda – Siddharthanın daim dəstəkçisi, yaxın dosdu.
Samanalar oruc tutur, yuxusuz qalır, dilənir, cırıq paltarla yaşayırlar və özlərinə əziyyət verirlər. Siddhartha da bu yolu seçir. Lakin zaman keçdikcə özünü hər şeydən məhrum etməklə fərqli bir eqo qazanır. Çünki artıq özünü günahlardan təmizlənmiş, nəfsinə hakim olmuş biri hesab edir. Digər insanları "uşaq insanlar" görür, çünki onlar maddiyyat uğrunda çalışıb-vuruşurlar, dünyəvi zövqlərin əsiridirlər, sevirlər, insanlara bağlanırlar və hissləri üzündən hərəkətlərini idarə edə bilmirlər. Bu, asketizmin gizli paradoksudur: özünü hər şeydən məhrum etmək eqonu öldürmür, yalnız ona yeni
Elbette birine zarar verme,para,pul,otoriterinin kötüye kullanılması asla savunulacak birşey değildir.Ancak bu hikayede ki tek kötünün de Ata olduğunu düşünmüyorum.Aslında kurbanın maddi gücü için tercih ettiğini birinin,birgün o güç ile onun sonunu hazırladığını görüyoruz.İlişkilerde bitişin tek taraflı olmadığını,sağlıksız her ilişkinin sonunda her iki tarafın da ağır bedellerle kaybettiğini görüyoruz.Sadakat denilen şeyin çok küçümsenecek birşey olmadığını,kültürel yozlaşmanın aile kavramını nasıl erittiğini görüyoruz.Ve bu eski kavramların aslında eğitimden,entelektüellikten,maddiyattan ziyade herkesin içindeki ilkel,temel ihtiyaçlar olduğunu anlıyoruz.
10/10
2025 143. kitabı
Tam da aşk şiirlerini kendimden uzak tutmaya çalıştığım bir dönemde okuyorum seni. Ne yazık ki sen aşk şairlerinin en sultanısın. Acı, dramatik ve tutkulu bir aşkın/hayatın/şiirin içinden seslendiğinde, bu sesi işitmemek imkansız. İmkansızın şarkısını en güzel terennüm eden şiirlerinden sırtımı dönemedim. Bir kez daha açtığın çukura düştüm.
Klasik edebiyatla dünya şiirine yön veren İran edebiyatının, modern şiirde de etkili olabileceğini gösteren ilk şairlerinden... Çalkantılı bir hayatıyla (erken evlilik, boşanma, oğlunun elinden alınması, yalnız yaşama, evli adama aşk), tutkulu bir aşkla (İranlı evli bir sinemacıya gönlünü kaptırmış, dışlanmış, yalnızlaştırılmış, içe kapanmış, kara sevdalı bir yürek) ve erken ölümüyle (trafik kazasıyla 32 yaşında vefat etmiş) gündeme gelse de Füruğ, modern şiirin önde gelen şairlerinden. Onu okumaktan çok keyif almadım maalesef beni mecnun etti :( Duygusal dengemi bozdu. O kadar etkili o kadar etkili bir şair. Her şiirinde üzerinde saatlerdir durulacak dizeleri var. Günlerce tekrar edilecek, uzun süre etkisinden sizi çıkarmayacak etkili dizeleri... Defalarca okuduğum şiirlerinin yanı sıra şiirlerinin tamamını ikinci kez okudum, yeniden çarpıldım.
Ne var şiirinde? Arzu var, tutku var, heves var, yalnızlık var, isyan var, aşk var, şiir poetikasıyla isyan var (klasik divan edebiyatı sınırlarına isyan, kafiyeli yazıma isyan), yerleşik kültürel düzene isyan var, Hafıza, Ömer Hayyam'a selam var, duvarı aşma girişimi var, pencerelerden bakma çocuksuluğu var, içsel dram var....
Yeniden Doğuş'a kadar şiirleri daha ziyade bireysel dramı var (aşk, tutku, heves dolu şiirler). Bu kitabıyla, daha farklı konuları da şiirine taşımış.
En sevdiğim şiirleri yazılış sırasına göre şunlardır: Gece ve Heves, Rüya, Hercai, Tutsak, Günah, Hasret,
Puan vermedi
Asəf Hüseynov - “İNEFFABLE”
Kitab məşhur bir biznesmenin – Mənsur Əfəndiyevin bağ evində öldürülmüş vəziyyətdə tapılması ilə başlayır. Bu müəmmalı cinayətin üstünü açmaq üçün iş müstəntiq Aslan bəyə tapşırılır. Və ona bu çətin araşdırmada iki yaxın dostu - köməkçisi Qəmzə xanım və Yusif bəy kömək edir. Bu üç nəfər birlikdə cinayətin izinə düşürlər. Mərhumun çox qeyri-adi bir üsulla və fərqli bir silahla öldürülməsi hekayəyə xüsusi bir maraq qatır və oxucunu kitaba bağlayır.
İlk növbədə onu demək istəyirəm ki, kitabın bəzi yerlərində cümlələr çox mürəkkəb və qarışıq idi. Əsər zatən detektiv janrdadır, onsuz da axtarış içindəyəm. Bunun üstünə bir də yazıçının vergüllərdən istifadə edərək cümləni dayanmadan uzatması, eyni cümlə içində bir fikirdən digərinə keçməsi oxumağı daha da yorucu edirdi. Hətta kitabın ortalarında bir cümləni yoxlamaq üçün saydım və bir cümlənin içində tam 113 söz var idi. Bir cümlə üçün bu həddindən artıq çox deyilmi? Bu qədər uzun və qəliz cümləyə nə gərək var? Dəfələrlə məni yenidən əvvələ qayıdıb eyni yeri təzədən oxumağa məcbur edirdi. Təbii ki, bu, bütün kitab boyu belə deyildi, sadəcə müəyyən yerlərdə qarşıma çıxırdı. Bəlkə də sadəcə mənə mürəkkəb gəldi, bəlkə də başqa oxucular üçün kifayət qədər sadə və anlaşıqlı olub-olacaq, bilmirəm.
Kitabın içində təqdirəlayiq və alqışlanacaq mövzulara toxunulub. Xüsusilə nəşriyyatlar, kitab satışı və mütaliə ilə bağlı yazılanlar. Müəllif bəzi nəşriyyatların gənc yazarlara şərait yaratmamasından, daha çox pul gətirən məşhur kitablara üz tutmasından danışır ki, bu da günümüzün reallığıdır. Əslində hər bir insan gördüyü işdən pul qazanmaq istəyir, buna söz yox. Amma maddi qazancla yanaşı, cəmiyyəti maarifləndirmək və istedadlı gəncləri üzə çıxarmaq üçün də nəsə etsələr, çox gözəl olar. Yazıçının kitabda
Reklam
Reklam