Mert
@rorschachv1
824 okur puanı
Haziran 2017 tarihinde katıldı
... Toplum, "kolektif hareketlerin birliği sayesinde yaşar. Bu birlik, hayatı, işi, ferdî ve kolektif şuuru, aklı ve adaleti şart koşar".¹
"Toplumda Düzenin Kurulması"nda da, kolektif güçleri, aletlerin gelişmesine ve işin teşkilatlanmasına bağlar Proudhon. Atölye bu teşkilatın merkezidir. Kolektif emekçi, sosyal hareketin mihveridir. Sosyal harekette, maddi üretimle manevi üretim iç içedir, girift bir diyalektik münasebet arz ederler. Onun için de Proudhon, sosyal bilimin, hem örfleri, faziletleri, suçları ve çılgınlıklarıyla insani; hem de iktisadi determinizmleri bozmaya muktedir yaratıcı devrim gücüyle, grupları, sınıfları, toplumları ele almasını ister. Sosyal bilim, yalnız maddi üretim güçlerini incelemekle yetinmemelidir.¹
Ne var ki, şimdiye kadar tanımlandığı şekliyle, terakki, "hürriyetimizin bir göstergesi değil, köleliğimizin bir belirtisi olmuştur. Peki o zaman terakki bir vehim midir?"¹
... Uçlar giderek birbirine dokunmaktadır: Ferdiyetçilikle devletçilik giderek aynı sonuca varmaktadır. Devletçiler, sosyal bütünleri, büyütülmüş bir fert olarak düşünür, devletin iradesi tek sosyal bağ olduğundan, devletçilik aşırı bir ferdiyetçiliktir. (...)
Hegel'de tezle antitez, sentezin içinde erir. Oysa Proudhon'a göre bir sentez söz konusu olamaz, tezle antitez ancak bir dengeye varabilir. Bir denge de başka dengelerle karşılaşarak yeni dengelere yol açabilir. "Bir elektrik pilinin pozitif ve negatif kutupları nasıl birbirlerini yok etmezlerse, tezle antitez de birbirinin içinde erimezler. Mesele onları kaynaştırmak değil aralarında bir denge kurmak, daima değişen bir denge... Hegel'in formülü yanlıştır, üç terim yoktur, iki terim vardır ve antinomi çözümlenemez, ya sallantıda kalır ya da dengeye elverişli bir antagonizma meydana getirir."¹