Hani kanlı, sıcak ağustos günleri
Bir bulut belirir ya gökte,
Serinlik verir, gölge verir ya;
Tıpkı öyle, öylesine,
Sıkıntılı, acı günlerimde
Serinletirsin yüreğimi.
Hani karanlık korkunç gecelerde
Bir ışık belirir ya uzaklardan,
Bir yıldız çavar ya gökten,
Uzar, uzar, uzar
Düşer gibi olur ya toprağa
Arkasından ışıltılı bir iz bırakarak;
Sevindirir, ümit verir ya
Yolunu kaybeden yolculara;
Tıpkı öyle, öylesine
Nur serpersin, aydınlık olursun
Karanlık düşüncelerime...
...
Mehmed Kemal
İdam mahkumunun biri ölümünden bir saat önce, yüksek bir dağın tepesinde, ancak iki ayağının sığabileceği kadar daracık bir yerde yaşaması gerekse, çevresindeyse uçurumlar, okyanuslar, sonsuz karanlıklar, fırtınalar ve sonsuz bir yalnızlık olsa, yine de o bir avuç yerde ömrü boyunca, binlerce yıl, sonsuza dek yaşamanın, o anda ölmeye yeğleneceğini söylemiş. Yeter ki yaşasın! Yalnızca yaşasın!
Biz insanlara özgü olan dünyevi sevgi her zaman nefrete dönebilir, ama kutsal aşk asla nefrete dönemez. Hiçbir şey, hatta ölüm bile onu yok edemez. O, ruhun asıl doğasıdır, özüdür. Oysa hayatımda ne kadar çok kimseye karşı nefret duydum. Ama hiç kimseyi "o"ndan daha çok sevmemiş ve hiç kimseden de "o"ndan nefret ettiğim kadar nefret etmemişimdir."
Nataşa'yı düşündü. Onu gözünün önünde canlandırdı. Ama bu kez, her zaman yaptığı gibi, ona çekici gelen güzelliğiyle değil, ama ruhunun derinlikleriyle hayal etti. Genç kızın duygularını, çektiği acıları, utancını, pişmanlığını anladı. İlk defa olarak, onu terk etmek ve reddetmekle ne kadar kötü hareket ettiğinin farkına varıyordu.
"Eğer bir kere daha onu görmem mümkün olsaydı... Bir kez daha o gözlere bakma fırsatını bulabilseydim ve deseydim ki..."
Piti-piti-piti iti-ti, ipiti-piti- Paat! Sinek yüzüne çarpmıştı... Birden dikkati dağıldı ve gerçekle ilgisi yokmuş gibi görünüyorsa da, tamamen hayale benzeyen fakat yine de olağanüstü bir dünyaya daldı. ...
Hayır, Rodeon Romanoviç, bu cinayetle Nikolay’ın hiçbir ilgisi yok... Burada çağımızın karanlık bir olayı ile karşı karşıyayız. Burada “bütün hayat konfordan ibarettir” sözlerinin propaganda edildiği, insanların yüreğine şaşkınlık yayıldığı bir çağda yaşıyoruz. ...