Biz öz həyatımızın, taleyimizin müstəqil memarıyıq, yoxsa hər addımı əvvəlcədən ən xırda detalına qədər yazılmış bir ssenarinin icraçıları? Çox vaxt elə hesab edirik ki, həyatda verdiyimiz hər bir anlıq qərar gələcəyimizi formalaşdıran azad iradəmizin məhsuludur. Amma elə ekran əsərləri olur ki, insanın bu köklü inancını dərindən sarsıdır və onu öz varlığı ilə amansız bir toqquşmaya məhkum edir. Elmi-fantastika janrının ən pik nöqtələrindən biri olan bu möhtəşəm ekran əsəri, Robert Haynlaynın "Hamınız zombisiniz" (All You Zombies) adlı məşhur qısa hekayəsi əsasında ekranlaşdırılmışdır. Bu şah əsər bizə zamanın sadəcə keçib gedən bir məfhum olmadığını, onun əslində içindən çıxılması qeyri-mümkün olan bir həbsxana olduğunu göstərir.
İlk baxışda bu mənzərə Stephen King'in məşhur "11/22/63" romanındakı zamanın keçmişi dəyişdirməyə çalışan insana qarşı göstərdiyi o amansız müqaviməti - "keçmiş inadkardır, dəyişmək istəmir" prinsipini xatırladır. Lakin bu film bəhs edilən ideyanı daha dağıdıcı bir nöqtəyə daşıyır. "11/22/63"-də keçmişi dəyişmək üçün göstərilən hər cəhd dünyanı fərqli bir apokalipsisə və xaosa sürükləyirsə, burada keçmişi dəyişmək üçün atılan hər bir addım elə dəyişdirilmək istənilən keçmişin özünü, o qaçılmaz taleyi doğurur. Hekayə zamanda səyahət edən, zaman çarxları arasında sıxılıb qalmış insan ruhundan, şəxsiyyət bütövlüyündən və tənhalıqdan bəhs edir. Əgər siz də hər addımı təxmin edilən bəsit süjetlərdən yorulmusunuzsa, bu dumanlı və qaranlıq labirintin pərdəarxasına keçib hər detala gizlədilmiş dərin mənaları kəşf etmək sizə tamamilə fərqli bir həyəcan bəxş edəcək.
Rejissor bizi ilk saniyələrdən etibarən dumanlı bir barın küncünə, keçmişin kimsəsiz yetimxanalarının soyuq dəhlizlərinə və gələcəyin boz, hissiz bürokratik mərkəzlərinə aparır, lakin bu
Həqiqətin səssizliyi və dərketmənin sərhədləri mövzusu, bəşər tarixinin ən güclü intellektual təcrübələrindən biridir. İnsan çox vaxt elə hesab edir ki, əgər əlində yetərli sübut, məntiq və aydınlıq varsa, qarşısındakı hər kəsi gerçəyə inandıra bilər. Lakin fəlsəfə bizə öyrədir ki, idrak və anlama insanın ruhən və zehnən o həqiqəti qəbul etməyə hazır olması halında baş verə bilər. Bu hazırlıq yoxdursa, ən parlaq işıq belə kor gözlər üçün qaranlıqdan fərqlənmir. Platonun məşhur mağara təmsilində təsvir etdiyi kimi, ömrü boyu kölgələri gerçəklik sanan birinə mağaranın xaricindəki günəşi izah etməyə çalışmaq nəinki mənasızdır, həm də təhlükəlidir. Çünki o insan üçün kölgələr onun dünyasıdır və bu dünyanı sarsıdan hər kəs onun düşməninə çevrilir. Bu nöqtədə dərketmə səviyyələri arasındakı keçilməz divarlar epistemoloji bir elitizm kimi deyil, təbiətin bir qanunu kimi qarşımıza çıxır. Həqiqət hər zaman eynidir, lakin hər zehin onu öz həcmi qədər qəbul edir.
Tarix boyunca bəzi müdriklər insanın həqiqətlə münasibətindəki bu faciəli məsafəni müxtəlif formalarda ifadə etməyə çalışmışdılar. Məsələn, antik dövrün kinik filosofu Diogenin gündüz vaxtı əlində çıraqla "adam axtarması" əslində cəmiyyətin mənəvi korluğuna qarşı səssiz bir üsyan idi. Diogen yaxşı bilirdi ki, görmək istəməyən birinə işıq tutmaq sadəcə çırağın yağını hədər etməkdir. Bu düşüncə modern dövrdə Nitsşenin fəlsəfəsində daha kəskin bir forma alır. Nitsşe hesab edirdi ki, bəzi həqiqətlər hər kəsin çiyinlərinə qoyulacaq qədər yüngül deyil. Onun "Zərdüşt belə deyirdi" əsərindəki "mənim dağlardakı həqiqətlərim üçün aşağıdakıların qulaqları yoxdur" ifadəsi, həqiqətin həm də bir ağırlıq və məsuliyyət daşıdığını xatırladır. İnsanların çoxu həqiqəti deyil, onları rahatladan illüziyaları seçir, çünki gerçək hər zaman
Reklam
Həyatımızda bəzən elə anlar olur ki, baş verən hadisənin sadəcə "təsadüf" olduğuna inanmaq çətin görünür. Məsələn, illərdir görmədiyiniz, bəlkə də adını belə unutmağa başladığınız birini yuxuda görürsünüz və səhəri gün küçədə həmin adamla üz-üzə gəlirsiniz. Bu, təsadüfmüdür, yoxsa kainatın bizə verdiyi gizli bir mesaj? Analitik psixologiyanın banisi Carl Gustav Jung bu vəziyyəti bir kəlmə ilə adlandırırdı: Sinxronluq.
Biz dünyanı adətən "səbəb-nəticə" (causality) qanunu ilə dərk edirik. Məsələn, bir əşyanın hərəkət etməsi üçün onu kimsə itələməlidir. Lakin Jung iddia edirdi ki, dünyada hadisələr arasındakı yeganə əlaqə mexaniki olmur. Sinxronluq, fiziki bir səbəb olmadan, daxili aləmimizdəki (şüuraltımızdakı) bir vəziyyətin xarici dünyada bir hadisə ilə eyni anda və mənalı şəkildə kəsişməsidir. Jung bu nəzəriyyə üzərində işləyərkən kvant fizikasının pionerlərindən olan Volfqanq Pauli ilə məsləhətləşirdi. Onlar hesab edirdilər ki, maddə və ruh (psixika) əslində eyni medalın iki fərqli üzüdür.
Jungun bu konsepsiyanı tam formalaşdırmasına səbəb olan ən məşhur hadisə, onun bir pasiyenti ilə yaşadığı "Qızıl Böcək" vaqiəsidir. Pasiyent həddindən artıq intellektual, hər şeyi məntiqlə izah etməyə çalışan və bu rasionallığı ucbatından terapiyada irəliləyiş əldə edə bilməyən bir qadın idi. Bir seans zamanı qadın yuxusunda ona qızıl skarabey (Misir böcəyi - Misir mifologiyasında yenidən doğuşun simvolu) hədiyyə edildiyini danışırdı. Tam o anda Jung arxasında pəncərədə bir tıqqıltı eşidir. Pəncərəni açanda içəri parıldayan qızılı rəngə çalan bir böcək daxil olur. Jung onu tutur və qadına uzadaraq deyir: "Budur sənin skarabeyin." Bu qeyri-adi təsadüf qadının rasionallıq divarını yıxır və onun terapiyasında irəliləyiş yaranır.
Sizin də başınıza gəlmiş ola bilər: Bir dostunuzu
“Allah hər şeyi mükəmməl yaratmışdır” ifadəsi estetik mükəmməlliyi deyil, sistem mükəmməlliyini bildirir.
Yəni Allahın yaratdığı kainat bütöv bir sistemdir — səbəb-nəticə qanunları, fiziki və biyoloji mexanizmlər, irsiyyət, maddi aləmin öz qanunauyğunluqları. Bu sistem daxilində baş verən hər bir hadisə həmin qanunauyğunluqlara tabedir.
Bioloji və Psixoloji NatamamlıqPsikoloji
İnsan bədəni biologiya baxımından müəyyən qanunauyğunluqlarla qurulmuşdur. Sağlam bir insanda ürək qanı dövr etdirir, böyrəklər qanı süzür, ağciyərlər oksigenlə təmin edir. Heç kim deyə bilməz ki, "məndə ürək qan dövranı yerinə başqa bir vəzifəni yerinə yetirir" – bu mümkün deyil. Bu baxımdan, fiziki baxımdan sağlam olan bütün insanlar arasında müəyyən bir oxşarlıq, bir “standart sistem” vardır.
Ancaq bəzi insanlar doğuşdan və ya sonradan qazanılmış fiziki əskikliklərlə yaşamalı olurlar – məsələn, görmə qüsuru, hərəkət məhdudluğu, müəyyən orqan funksiyalarının itməsi və s. Bu hallarda insanın bədənindəki "tamlıq" anlayışı klassik anatomiya modelindən uzaqlaşır. Bu, insanın dəyərini azaltmaz, amma bədən strukturunda fərqli bir vəziyyətin mövcudluğunu göstərir.
Bu bənzətməni duyğulara və hisslərə də tətbiq etmək mümkündür. Sevmək, kədərlənmək, qorxmaq, əsəbləşmək, kövrəlmək, empati qurmaq – bütün bu hisslər insan təbiətinə xasdır. Beləliklə, fiziki funksiyalar kimi, duyğusal funksiyalar da ümumi insani xüsusiyyətlər sırasına daxildir.
Ancaq bəzən bir insanla qarşılıqlı münasibətdə olarkən içimizdə belə bir sual yaranır: “Bu insanda necə ola bilər ki, heç bir duyğu yoxdur? Niyə empati qurmur?” Cavab bəzən düşündüyümüz qədər sadə deyil. Fiziki baxımdan bir orqan necə ki, bəzən zəif işləyə və ya görünməyə bilərsə, duyğular da elədir – hər zaman üzə çıxmaz, hər kəs tərəfindən hiss edilməz. Bəzən insanın içində olan hisslər sadəcə üzə çıxmaq üçün doğru mühit və şərait tapmayıb.
Bu baxımdan mən deyərdim ki, mənəvi natamamlıq da fiziki natamamlıq kimi bir reallıqdır. Əgər fiziki bir üzvün olmaması necə ki, müəyyən funksiyaların itməsinə səbəb olursa, travmalar, qorxu, uşaq yaşda alınan yanlış mesajlar və ya mühitin təsiri də hisslərin qarşısını ala və ya onların ifadə
Sarvan Aslanov’un “Nə satmaq necə satmaq” kitabından qeydlər..
Satış menecerləri bunları unutmasın :)
1. Müştərinin yerinə qərar vermə!
2. İnanmaq işin yarısıdır.
3. Satış emosional peşədir.
4. Daim hərəkət, inkişafda ol.
5. Ortada BİZ anlayışı olsun. Müştəri və sən.
6. Dəyərlərinə zidd olan müştəriyə zaman ayırma.
7. İşçi belə olsan “Qartal” vəzifəsini yerinə yetir.
8. Verəcəyiniz cavab nəticə dəyişmir, amma onu necə, nə vaxt, hansı tərzdə demək nəticəyə çox ciddi təsir göstərir.
9. Etiraz edən müştərini dəstəklə.
10. Müştəriyə yox deməyi bacar.
11. Reaksiyalar həllə emosional, cavablar isə rasional münasibətdir.
12. Zaman hər şeyin dərmanıdır.
13. Kimlərdənsə mədət ummaqdansa, öz özünüzdən mədət umun, səbəb-nəticə qanununu özünüz müəyyənləşdirin.
14. Həyatımızın hər sahəsində səbirli olub, sona qədər düzgün şəkildə, davamlı fəaliyyət göstərmək mütləq ki, bir nəticəyə gətirib çıxaracaq.
15.
Reklam
Reklam