“STEPANÇİKOVO KÖYÜ” ~ DOSTOYEVSKİ
Stepançikovo Köyü, 
Fyodor Dostoyevski’nin kurşuna dizilmek üzereyken, cezası sürgün ve zorunlu askerliğe çevrildiği dönemde 1859 yılında Sibirya’da kaleme aldığı eser. Dostoyevski’nin bilinen dev eserleri arasında alkış sırası kendisine pek gelmeyen bir romanı. Kronolojik olarak bakarsak, daha o kalın klasiklerin yazılmadığı, yıllar sonra yazacağı o başyapıtların habercisi diyebiliriz. Yazarın kendi tarzını anca oturtmaya başladığı zamanların kitabı. Daha sonra Dosto mektuplarında, bu kitabı isteksiz ve aslında borçlarını ödemek için mecbur kalarak yazdığını söyler. Yazar o yıllarda sansür korkusu yaşasa da, yine de eserlerinin alt metinlerinde gerçekçi yönünü yansıtmaktan geri durmamış.
Ama öncelikle kısa kısa notlarımla Dostoyevski;
*çocukluğunu ayyaş bir baba ve hasta bir anne arasında geçirmiş olmasaydı,
*on altı yaşındayken annesini veremden kaybetmiş olmasaydı,
*babasının ölüm haberini aldığında mutlu olabilecek derecede kin duymasaydı,
*yirmi sekiz yaşında altı ay hapis yattıktan sonra tam idam edilecekken bir Rus çarı tarafından son anda affedilmeseydi,
*annesi gibi veremli bir kadınla evlenip, onu da kaybetmemiş olsaydı,
*kumar borçlarını ödeyebilme uğruna normal bir insanın bir haftada okuyacağı kitabı üç günde yazmak zorunda kalmasaydı,
*epilepsi hastası olmayıp, her an bir sara krizi geçirme ihtimalinin sırtına yüklediği yükten doğan stresle yaşamak zorunda kalmasaydı,
Ne o Dostoyevski olabilecekti, ne de o kitapları yazacaktı. Dostoyevski’yi olduğu kişi yapan şeyler, bence bu geçmişi ve yaşadıklarıdır..
Kitaba geçince; her şeyden önce kitabı almamda büyük etken bu köyü merak etmemdi. Zaten Slav kökenli diller de hep hoşuma gitmiştir. Yalnız ‘Stepançikovo’ belirli bir gerçek köyü temsil etmiyormuş (kurgusal), fakat Rusya’da ‘Stepanchikovo’ adlı birkaç yerleşim yeri
Stepançikovo Köyü, Fyodor Dostoyevski’nin kurşuna dizilmek üzereyken, cezası sürgün ve zorunlu askerliğe çevrildiği dönemde 1859 yılında Sibirya’da kaleme aldığı eser. Dostoyevski’nin bilinen dev eserleri arasında alkış sırası kendisine pek gelmeyen bir romanı. Kronolojik olarak bakarsak, daha o kalın klasiklerin yazılmadığı, yıllar sonra yazacağı o başyapıtların habercisi diyebiliriz. Yazarın kendi tarzını anca oturtmaya başladığı zamanların kitabı. Daha sonra Dosto mektuplarında, bu kitabı isteksiz ve aslında borçlarını ödemek için mecbur kalarak yazdığını söyler. Yazar o yıllarda sansür korkusu yaşasa da, yine de eserlerinin alt metinlerinde gerçekçi yönünü yansıtmaktan geri durmamış.
Ama öncelikle kısa kısa notlarımla Dostoyevski;
*çocukluğunu ayyaş bir baba ve hasta bir anne arasında geçirmiş olmasaydı,
*on altı yaşındayken annesini veremden kaybetmiş olmasaydı,
*babasının ölüm haberini aldığında mutlu olabilecek derecede kin duymasaydı,
*yirmi sekiz yaşında altı ay hapis yattıktan sonra tam idam edilecekken bir Rus çarı tarafından son anda affedilmeseydi,
*annesi gibi veremli bir kadınla evlenip, onu da kaybetmemiş olsaydı,
*kumar borçlarını ödeyebilme uğruna normal bir insanın bir haftada okuyacağı kitabı üç günde yazmak zorunda kalmasaydı,
*epilepsi hastası olmayıp, her an bir sara krizi geçirme ihtimalinin sırtına yüklediği yükten doğan stresle yaşamak zorunda kalmasaydı,
Ne o Dostoyevski olabilecekti, ne de o kitapları yazacaktı. Dostoyevski’yi olduğu kişi yapan şeyler, bence bu geçmişi ve yaşadıklarıdır..
Kitaba geçince; her şeyden önce kitabı almamda büyük etken bu köyü merak etmemdi. Zaten Slav kökenli diller de hep hoşuma gitmiştir. Yalnız ‘Stepançikovo’ belirli bir gerçek köyü temsil etmiyormuş (kurgusal), fakat Rusya’da ‘Stepanchikovo’ adlı birkaç yerleşim yeriKapağına göre alınan kitabın sonuEdebiyat
Yazar 1940 ve 1990 yılları arasında yaşıyor. Bir bavul alarak Rusya'dan ABD'ye gidiyor ve aslında taşıyacak bir eşyası olmadığını fark ediyor. Hikaye böyle başlarken, Rusya'da geçen anılarını anlatmaya başlıyor.
Açıkçası beğenmedim, anıları anlatılacak ya da okunması gerekecek kadar bir şey ifade ediyor mu ki? Rusya'dan kaçıp Amerika'ya gitmesi o dönem içinde yazarı popüler yapmış diye düşünüyorum. Sıkıcıydı, ama yazarın bir kitabını daha okuyacağım, anıları olmadığını umarak ...
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Şahane bir kitap okudum. Neşeli mi neşeli... Esprili hiciv dolu Stepançikovo köyü sakinleri. Okurken onlarla birlikte güldüm neşelendim, eğlendim. Kitapta karakterler biraz fazla gibi ama birbirine karışmıyor. Roman, Sergey adlı üniversiteli bir gencin zengin dayısı Albay Yegor İlyiç' in köydeki malikanesine gitmesiyle başlıyor. Entrikacı, narsist karakter Foma ise romanın baş kahramanı diyebiliriz ama tâbi ki manipülasyonlarıyla. Fyodor Dostoyevski yine bu eserinde de insan psikolojisi, dalkavukluk, otorite, köle ruhlu olma durumlarını mizahî ve eleştirel bir dille okuyucuya sunmayı başarmış. Benden bu kadar keyifle okunsun.
Fyodor Dostoyevski yine bu eserinde de insan psikolojisi, dalkavukluk, otorite, köle ruhlu olma durumlarını mizahî ve eleştirel bir dille okuyucuya sunmayı başarmış. Benden bu kadar keyifle okunsun.
Stepançikovo Köyü kitabı, harikaydı !
İncelemeleri okuduğumda sevmeyeni de seveni kadar çok olduğunu fark ettim ama ben seven kısımdayım
Karakterlerin özellikleri harika işlenmiş, okurken bazı karakterlere sempati bazılarına empati bazılarına ise antipatik yaklaşıyorsun
Anlatıcının olaya dış göz olarak bakıp yorumlaması ve yer yer düşüncelerini katması ayrı bir hava katmış.
Kısaca özetlemek gerekirse;
Genç bir adam olan Sergey, dayısının köyüne (Stepançikovo) gider. Dayısı aslında iyi niyetli ama oldukça saf biridir. Köydeki herkesin hayatını ise tuhaf bir adam olan Foma Fomiç yönetmektedir. Foma, kendini çok bilgili ve ahlaklı biri gibi gösterir ama aslında kibirli, baskıcı ve inanılmaz manipülatif biridir.
Zamanla Sergey, Foma’nın herkesi nasıl etkisi altına aldığını ve özellikle dayısının nasıl yönlendirdiğini fark eder. Köydeki düzen tamamen Foma’nın kaprislerine göre şekillenmiştir. Hikâye ilerledikçe bu saçma düzen, komik ama bir o kadar da düşündürücü olaylarla çözülmeye başlar.
Rus edebiyatının büyük ustalarından #AntonPavloviçÇehov ‘un #ÜçYıl adlı novellasında (Novella, uzunluk ve kapsam açısından kısa öykü ile roman arasında yer alan bir edebiyat türüdür.), evlilik kurumunu masaya yatırıyor. Zaman içinde duyguların dönüşümünü, yıllar içinde paylaşılan deneyimleri, birlikte göğüslenen felaketlerin ‘aşksız’ başlayan evliliklerin bile ufkunda olgun sevgilerin belirmesine yol açabileceğine işaret eder.
Kitabın en basit özeti arka kapaktan;
“Moskovalı bir tüccar taşrada tanışıp, ilk görüşte aşık olduğu genç Yulia'ya evlenme teklif eder. Genç kız, çekicilikten nasibini almamış bu adamı önce reddetse de, başka bir damat adayı çıkmaz korkusuyla evlenmeye razı olur. Ancak bu tek taraflı aşk, nikahtan sonra Moskova'da yeni hayatlarına başlayan çifti katlanılmaz acılara sürükleyecektir.”
Hadi biraz detaylandıralım..
Yulia Sergeyevna, Doktor Sergey Borisıç’ın tek evladı, kızıdır. Yaşlı, aksi bir adamla, üstelik taşrada 21 yaşında genç bir kızın yaşaması artık zordu. Ama Yulia’nın çok aman aman bir güzelliği ve bir talibi de yoktu. Hasta Nina’yı ziyarete gider, kilisede ayinlere katılır, sürekli tanrıya dua ederdi.
Moskovalı tüccar aileden gelen Laptev (Aleksey Fyodorıç, Alyoşa) kısa boylu, al yanaklı, saçları seyrelmiş kısacası çirkin bir adamdı. Kadınların arasında münasebetsiz davranır, fazla konuşur ve hareketleri yapmacık kaçardı. Üniversite bitirmiş, Fransızca konuşuyordu. Gençliğinin neredeyse tamamı aşksız geçmiş, gerçek anlamda ilk kez şimdi- 34 yaşında aşık olmuştu (Yulia’ya. Ama ilk görüş, içinde kıpırdanan duygular yüzeysel kalmış). Ablası Nina Fyodorovna’nın vücudundan kanserli bir parça alınmıştı ama insanlar ölmesini bekliyordu. Bir erkek kardeşleri daha vardı. Fyodor Laptev ve Oğulları adlı ünlü Moskova şirketinin varisleriydiler
Dovlatov, ülkeyi birkaç bavul ile terk etmek ister fakat sadece bir tanesine izin vardır. O da eleme yaparak eşyalarını bir bavula indirir. Sonra aslında ona bile ihtiyacı olmadığını fark eder çünkü evine yerleştiğinde bavulu bir kenara atmış, uzunca bir süre de elini sürmemiştir. Kızının fark etmesiyle birlikte bir bavulu olduğunu anımsar ve içindekilerin hikayesini anlatmaya başlar.
Epizodik bir anlatımı var kitabın. Öykü bile diyebiliriz aslında. Keten gömlek, bilmem kimin ceketi, siyah ayakkabı falan gibi başlıklar var. Hepsinde de bahsi geçen eşyanın hikayesi anlatılıyor. Rahat okunan bir kitap. Dovlatov'un mizahi dili de yardımcı oluyor. Şimdi bu hikaye bu eşyaya nasıl bağlanacak gibi bir merak duygusuyla okudum tüm bölümleri.
Hepimiz ülkeyi terk edecek olsak bavula koyacağımız şeylerin hikayesini yazabiliriz sanki.
Sergey Dovlatov
Sergey Dovlatov