İlaç mı, Psikoterapi mi? Belki de Yanlış Soruyu SoruyoruzBibliyosmia
Depresyon söz konusu olduğunda tartışma çoğu zaman “ilaç mı, psikoterapi mi?” ikilemine sıkışıyor. Oysa sorun bundan daha karmaşık görünüyor.
Depresyonun ne olduğu, hangi alt tiplerden oluştuğu ve hangi biyolojik ya da psikososyal mekanizmalarla ortaya çıktığı konusunda hâlâ önemli belirsizlikler bulunuyor. Tanı süreçlerindeki güçlükler ve yüksek plasebo yanıtları da bu tabloyu daha karmaşık hale getiriyor.
Bu nedenle “depresyon tamamen biyolojiktir” ya da “depresyon tamamen yaşam koşullarının ürünüdür” gibi kesin ifadeler mevcut verilerin desteklediğinden daha iddialı görünüyor. Aynı şekilde, ilaçların her şeyi çözeceğini veya psikoterapinin tek başına yeterli olacağını söylemek de gerçekliğin karmaşıklığını gözden kaçırabiliyor.
Belki de bugün için daha doğru soru, “İlaç mı, psikoterapi mi?” değil; “Hangi hasta, hangi koşulda, hangi yaklaşımdan daha fazla fayda görüyor?” sorusudur.
– Çağrı ÖZPOLAT, Bibliyosmia, 15.06.2026
ÖZGÜRLÜĞÜN SINIRI: İSTEMENİN KÖKENİ, BEDENİN HÜKMÜ VE FARKINDALIĞIN İMKÂNI
I. İnsan Gerçekten Özgür Müdür?
Modern insan kendisini özgür bir varlık olarak düşünmeye eğilimlidir.
Karar verdiğine inanır.
Seçtiğine inanır.
İstediğine inanır.
Hayatına yön verdiğine inanır.
Bu nedenle insanın kendisi hakkındaki en temel varsayımlarından biri şudur:
«"Hayatımın sahibi benim."»
Fakat insan davranışlarına daha yakından bakıldığında bu varsayımın sandığımız kadar sağlam olmadığı görülür.
İnsan birçok şeyi seçebilir.
Fakat seçmeden önce istemek zorundadır.
Ve tam burada özgürlük probleminin merkezi ortaya çıkar.
Çünkü insan yaptığı şeyi nasıl yapacağını seçebilir.
Ama yaptığı şeyi istemeyi seçemez.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Mütebessim
Tebessüm etmek, sadece bir duygunun dışa vurumu olmaktan öte beyni manipüle eden biyolojik bir mekanizmadır. Yapılan deneylerde, deneklerin ağızlarına yatay bir kalem yerleştirilerek zoraki gülümsemeleri sağlandığında bile beyindeki ödül merkezlerinin hızla aktifleştiği gözlemlenmiştir. Bu hareket, vücudun doğal iyi hissetme kimyasalları olan dopamin, endorfin ve serotonin salgılanmasını dogrudan tetikler. Stres altındaki bireyler üzerınde yurutulen gözlemler, tebessüm edenlerin kalp atış hızının normale dönme süresinin diğerlerine oranla belirgin şekilde kısa olduğunu göstermiştir. Sosyal psikoloji odaklı çalışmalar ise gülümseyen kişilerin çevreleri tarafından daha güvenilir, yetkin ve cana yakın algılandığını çarpıcı şekilde ortaya koymaktadır.
Tebessüm, toplumsal etkileşimlerde bulaşıcı bir etki yaratarak kolektif bir kaygı azalmasına hizmet eder.
SıradanHayata Dair
Şu ara vücudumda Serotonin kıtlığı var. Birde çok yalnız hissediyorum tam olarak ne yaparsam düzelir?
Aşk Gelince Dopamin Kortizolu Yer, Gidince Kortizol Dopamini Yer
İçimde koptuğunu hissettiğim bu fırtına, göğsüme bir taş gibi oturan bu amansız sızı, meğer yalnızca kalbimin yakarışı değilmiş.
Her bir hücremin tuttuğu uzun bir yasın sesiymiş.
Şimdi daha iyi anlıyorum.
Bir insanın hayatımdaki varlığı, sadece güzel anıların toplamı değilmiş.
O, ruhuma üflenmiş kimyasal bir cennetmiş.
Sesini duyduğumda içimde açılan o ferahlık, yanında yürürken omuzlarımdan sessizce inen yükler, gecenin en karanlık saatlerinde bile içimi kaplayan o güven duygusu...
Meğer bütün bunlar beynimin bana sunduğu görünmez armağanlarmış.
Varlığıyla içimde öyle bir ev kurmuş ki, korku o kapıdan içeri giremezmiş.
Her gün sessizce akan serotonin, dünyayı biraz daha yaşanır kılarmış.
Dopamin, yarının hala güzel bir ihtimal olduğuna inandırırmış.
Şefkatin ve yakınlığın dokunduğu yerde salgılanan o görünmez iksirler, ruhuma sürekli aynı cümleyi fısıldarmış.
Güvendesin.
Ait olduğun yerdesin.
Ve insan bazen en büyük zenginliğini, onu kaybetmeden önce fark edemezmiş.
Sonra bir gün biri gider.
Güne kahveyle başlayan ve dopamin salgılayan kişilerin yanında ben, güne Aslan'ı (miyavım) öpücüklere boğarak ve serotonin salgılayarak başlıyorum. Sonra okula gidip cikciklerimin çiçek gibi yüzleri, ışıl ışıl gülüşleri ile hep bir ağızdan GÜNAAYDIN ÖÖĞRETMENİİİM deyişini de duyunca sabah serotonin dozu tam porsiyon alınıyor. Pazartesi gelsin, cikciklerimi özledim.