C-Şatahat/Şathiyat
Şatahat ya da şathiyat denilen ve eğlence, oyun mahiyetinde olan hikayelerle birtakım boş sözleri zikir olarak değerlendirme ve devam ettirme konusuna gelince, biz bunu, tasavvuf erbabından/sofilerin ortaya koyduğu iki tür/sınıf insanı ve bunlara ait konuşmaları kasdetmekteyiz. Burada da bu ikisini ele alacağız. Şöyle ki:
Birincisi: Allah aşkı adıyla sözde uzun ve geniş ifadeler dolu batıl ve anlamsız sözler. Zahiri amellerden uzak kavuşma özlemleri... Hatta bu gruptan kimileri Allah ile görüştüğünü söylemiş ve aradan tüm perdelerin kalktığından söz edecek kadar işi ileriye vardırmıştır. Allah ile yüzyüze geldiklerini ve Allah ile yüzyüze sözlü olarak konuştuklarını bile söylemişlerdir. Hatta Allah ile aralarında geçen konuşmalar konusunda da şöyle demişlerdir:
"Bize şöyle dendi, biz de şöyle dedik."
Bunlar bu türden sözler söyleyerek, daha önceden de benzer ifadeler kullanan Hallac-ı Mansur`a kendilerini benzetmeye kalkışırlar. Oysa ki o tür sözler yüzünden Hallac-ı Mansur idam edilmiştir. Bu tip insanlar, Hallac-ı Mansur`un "Enel-Hak/Ben Hakk`ım-İlahım" gibi ifadelerini de kendilerini için birer gerekçe gibi gösteriyorlar.
Bir de kendilerine tanık olarak Ebu Yezid-i Bistami`yi/Bayezid-i Bistami`yi örnek gösteriyorlar. Çünkü o da: "Sübhani, Sübhanı/Kendimi takdis ve tenzih ederim, Kendimi herşeyden beri kılarım" demişti.
Doğrusu bu tür sözler oldukça ağıza alınmayacak türden sözlerdir ki, bunun sıradan halka büyük zararlar getirdiğini unutmamak gerekir. Hatta felah erbabından bir cemaat felahlarını/ya da çift çubuk sahibi bir grup, çiftini çubuğunu bırakarak bu tür anlamsız davalara ve iddialara kalkıştılar. Gerçi bu tür ifadelerden aslında nefis hoşlanır. Çünkü bu tür davranışlar sergileyerek, nefisini temize çıkardığını belirterek, üstün
"Yazık sizin ilminize.."
"...."
"Her şeyi biliyoruz"sanan bu "Horasani"kavuklu başlar uğradıkları hakaretin altında hafifçe sallandılar.Onlar her şeyi kabul edebilirlerdi.Lakin cahilliği?asla....
Sakın ha sakın gençler! Siz siz olun kulaklarınızı tıkayın. Hem tembel bir nesil hem de ilimlerinde ve amellerinde aciz bir topluluk ortaya çıkarmaktan başka bir şeye yaramayan sözleri asla dinlemeyin! İyi bilin ki her ne kadar siz bugün bir topluluğun içinde yaşça küçük olsanız da yarın başka bir topluluğun içindeki büyüklerden olacak ve bu yolda devam ettiğiniz takdirde de ileride insanlar sizin ilminize ihtiyaç duyacaktır. Yola koyulan Allah'ın yardımı ile hedefine varacaktır.
Ey hoca kızlarımız! Allah sizin içlerinizi ilimle doldurdu. Bu sizin en büyük süsünüzdür. Siz kendinizi bir takım yamalarla süslemeye çalışıyorsunuz. Sizi gören sizin ilminize, ilminiz ile amel etmenize hayran olsun.