Son Ada, her şeyden uzak, doğayla uyum içinde ve barışçıl bir hayat süren bir topluluğun, emekli bir diktatörün adaya yerleşmesiyle birlikte uğradığı yıkıcı dönüşümü anlatır. Zülfü Livaneli, otoriter zihniyetin gücü ele geçirdiğinde insan ilişkilerini, toplumsal yapıyı ve doğal ekosistemi nasıl acımasızca yok edebileceğini distopik ve alegorik bir dille gözler önüne serer.
Ah be Yusuf’um , Ah be Muazzez’imHayata Dair
Bazı kitapları okurken güzel vakit geçirirsin, bazı kitaplar ise bitince bir süre ne hissedeceğini bilemezsin. Kuyucaklı Yusuf benim için kesinlikle ikinci gruptaydı. Kitabı bitirdiğimde gerçekten bir boşluğa düştüm. Sonunu böyle beklemiyordum ve son sayfalar beni tahmin ettiğimden çok daha fazla etkiledi.
Bu kitabı değerli yapan şey sadece anlattığı hikâye değil. Aradan neredeyse yüz yıl geçmiş olmasına rağmen anlattığı duygular hâlâ çok tanıdık geliyor. Adaletsizlik, yalnızlık, çaresizlik, sevgi ve insanın hayatta kendine bir yer bulma çabası bugün de aynı şekilde varlığını sürdürüyor. Bu yüzden okurken sadece bir dönemi değil, insanı okuyormuş gibi hissediyorsunuz.
Sabahattin Ali’nin dili de kitabın en güçlü yanlarından biri. Ne gereksiz süslü ne de yorucu. Sayfalar ilerledikçe kendinizi hikâyenin içinde buluyorsunuz. Özellikle son bölümlerde kitabı elinizden bırakmak istemiyorsunuz.
Bence Kuyucaklı Yusuf’un okunması gereken bir eser olmasının en önemli nedeni, okuyucuda gerçek bir iz bırakabilmesi. Birçok kitabın olaylarını zamanla unutursunuz ama bazı kitaplar hissettirdikleriyle aklınızda kalır. Bu kitap da onlardan biri. Bitirdikten sonra uzun süre düşündüren, bazı sahneleri tekrar tekrar hatırlatan ve insanın içinde bir burukluk bırakan eserlerden.
Benim için yalnızca güzel bir roman değil, aynı zamanda okuduktan sonra etkisini günlerce taşıdığım bir kitaptı. Bu yüzden gönül rahatlığıyla 10/10 veriyorum. Türk edebiyatında mutlaka okunması gereken eserlerden biri olduğunu düşünüyorum. Çünkü bazı kitaplar okunur, Kuyucaklı Yusuf ise gerçekten hissedilir.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Ermiş, El Mustafa adlı bir bilge adamın, on iki yıl boyunca kaldığı Orphalese şehrinden ayrılıp memleketine dönmek üzere gemisini beklerken halkla yaptığı son sohbetleri anlatıyor. Halil Cibran, aşk, evlilik, suç, ceza, özgürlük ve ölüm gibi insana ve yaşama dair yirmi altı farklı kavramı zamansız birer vaaza dönüştürüyor. Şiirsel ve mistik bir dille kaleme alınan bu eser, insanın kendi içindeki tanrısal özü keşfetmesine ve hayatın derin hakikatleriyle bağ kurmasına rehberlik eden edebi bir kılavuz niteliği taşıyor.
Kardeşimin Hikayesi, Karadeniz'in sakin bir köyünde işlenen bir cinayet üzerinden, yalnızlığı seçmiş Ahmet ile genç bir gazetecinin yollarını kesiştiriyor. Zülfü Livaneli, aşkın ve travmaların insanı nasıl başkalaştırabileceğini, son ana kadar gizemini koruyan sarsıcı bir kurguyla aktarıyor.
Kendi sınıfının sığlığından kurtulmak, aşık olduğu burjuva kadının dünyasına kabul edilmek ve zihnindeki o muazzam entelektüel potansiyeli gerçekleştirmek için kelimenin tam anlamıyla canını dişine takan bir işçinin, bir denizcinin o devasa varoluş mücadelesi. Martin’in açlıkla, uykusuzlukla ve toplumun her kesiminden yükselen o aşağılayıcı duvarlarla tek başına savaşarak zirveye tırmanışını okurken, azmin ve iradenin sınırlarına hayran kalıyorsunuz.
Ancak Jack London, asıl sarsıcı darbeyi o çok arzulanan zirveye ulaşıldığında vuruyor. Martin Eden, idealleştirdiği o burjuva dünyasının aslında ne kadar boş, iki yüzlü, sanattan ve gerçek düşünceden uzak olduğunu anladığında; eski sınıfına da artık ait olamadığını fark ediyor. İki dünya arasında, o mutlak ve uçsuz bucaksız yalnızlığın ortasında kalmanın, başarının getirdiği o soğuk ve anlamsız şöhretin trajedisi bu.
Kitabın o kaçınılmaz ve derin bir sessizliğe gömülen son sayfalarını kapattığınızda; insanı ayakta tutan şeyin hedefin kendisi değil, o hedefe giden yoldaki tutku ve inanç olduğunu, o inanç bittiğinde dünyanın en parlak zirvesinin bile karanlık bir okyanustan farksız kaldığını içiniz sızlayarak anlıyorsunuz.
Annesinin ölümüne, toplumun kutsal saydığı değerlere ve hayatın akışına karşı sergilediği o mutlak kayıtsızlıkla Meursault, modern insanın anlam arayışındaki en sarsıcı yabancılaşmayı simgeliyor. Hikaye boyunca onun hissizliğinden ziyade, toplumun kendi kurduğu o iki yüzlü ahlak ve mantık düzenine uymayan, "cenazede ağlamadı" diye bir insanı idama mahkûm edebilen o kolektif yapaylığı izliyorsunuz. Albert Camus, absürd (saçma) felsefesinin temelini attığı bu kısa ama devasa romanda, hayatın anlamsızlığı karşısında dürüst kalmanın ve sisteme boyun eğmemenin o ağır bedelini gözler önüne seriyor. Son sahnede, giyotine doğru yürürken evrenin o şefkatli kayıtsızlığıyla bütünleşen Meursault’yu okuduğunuzda; özgürlüğün, asıl toplumun bizden beklediği rolleri oynamayı reddettiğimiz an başladığını çok çarpıcı bir netlikle anlıyorsunuz.
