Bu kitap, alıştığımız tarih anlatılarının dışına çıkan, okuru sorgulamaya zorlayan ve zaman zaman da rahatsız eden bir çalışma oldu benim için. Erdoğan Aydın, Anadolu'nun ve Türklerin İslamlaşma sürecini resmi tarih söyleminin ötesine geçerek ele alıyor. Yazarın amacı kimsenin inancını sorgulamak ya da küçümsemek değil; tarihsel süreçte yaşananları farklı kaynaklar ışığında incelemek ve okuru düşünmeye davet etmek.
Kitabı okurken en çok dikkatimi çeken şey, birçok konuda bugüne kadar doğru bildiğim bazı bilgilerin farklı yönlerinin de olabileceğini görmek oldu. Elbette yazarın ortaya koyduğu her görüşe katılmak zorunda değilsiniz. Hatta bazı bölümlerde itiraz edeceğiniz, araştırma ihtiyacı hissedeceğiniz noktalar da olabilir. Ancak zaten kitabın en önemli yanı da bu; okuru pasif bir şekilde bilgi almaya değil, sorgulamaya ve araştırmaya yönlendirmesi.
Yazar, İslam'ın Türkler arasında yayılış sürecini siyasi, sosyal ve kültürel boyutlarıyla inceliyor. Fetihler, devlet politikaları, ekonomik nedenler ve toplumsal dönüşümler üzerinden ilerleyen anlatım, olaylara tek bir pencereden bakmıyor. Bu yüzden kitap zaman zaman akademik bir çalışma hissi verse de dili genel okuyucunun takip edebileceği kadar akıcı.
Okurken bazı bölümlerde şaşırdım, bazı bölümlerde ise tarihin ne kadar karmaşık olduğunu bir kez daha fark ettim. Özellikle tarih boyunca anlatılan olayların, dönemin siyasi koşullarından bağımsız değerlendirilemeyeceğini görmek oldukça düşündürücüydü. Kitap, kesin hükümler vermekten çok farklı sorular ortaya atıyor ve cevapları bulma görevini de okuyucuya bırakıyor.
Şunu söyleyebilirim ki, eğer tarihe ilgi duyuyorsanız ve farklı görüşleri okumaktan çekinmiyorsanız bu kitap size çok şey katabilir. Ancak kendi düşüncelerinin dışında hiçbir fikre tahammül edemeyenler için
SPOİLER İÇERİR!
Birinci kural: Kurallara uy.
Üçüncü kural: Babagoo her zaman haklıdır.
Dördüncü kural: Sadece Babagoo'ya inan.
Beşinci kural: Korkunç kulak ver.
Altıncı kural: Hiçbir işaretin olmaması bir işaret olabilir
Yedinci kural: Asla dolaba dokunma.
Sekizinci kural: Binlerce gün Dışarda'n gelmesem bile beni aramaya gelme.
Dokuzuncu kural: Açgöz gelince saklan.
Onuncu kural: Ortalıkta başıboş dolaşma.
On birinci kural: Şişen hayvanlardan uzak dur.
On ikinci kural: Asla duvarın üzerine çıkma.
On dördüncü kural: Günlük işleri tamamlamak gerekiyor.
On beşinci kural: İçeri'yi onun bizi koruduğu gibi koru.
On altıncı kural: Bıçağını unutma.
Yirmi birinci kural: İçerideki hayvanlara asla zarar verme.
Yirmi ikinci kural: Geceleri Yuva'dan çıkmak yok.
Yirmi dördüncü kural: Yükseklere çıkma.
Yirmi altıncı kural: Tuzakların görünmediğinden emin ol.
Yirmi yedinci kural: Kakaları bırak ama onları aynı yere yığma.
Yirmi sekizinci kural: Eğer bir Dışarılı seni görürse İçeri'den uzaklaş ve güvende olana kadar saklan.
Yirmi dokuzuncu kural: Bir Dışarılı seni yakalarsa boğazını kes, üzerini çöplerle ört. Sonra mümkün olduğu kadar hızlı ve dikkatli bir şekilde İçeri'ye dön.
Otuzuncu kural: Buzdolabının kapısını her zaman kapalı tut.
Babagoo, Landfill’i Dışarı'daki tehlikelerinden korumak için sert kurallar koyuyor ve ona dışarısı hakkında korkutucu hikayeler anlatıyor. Ancak Landfill büyüdükçe, her çocuk gibi sınırların ötesini merak etmeye, Babagoo’nun otoritesini ve "İçeri'yi ve bizi korumak için söylenen yalanları" sorgulamaya başlıyor.
...
Modern dünya bize sürekli tüketmeyi ve eskiyen her şeyi arkamıza bakmadan fırlatıp atmayı öğretiyor. Peki, bizim "çöp" deyip geçtiğimiz o atıklar, bir başkasının tüm evreni olsaydı? Darren Simpson, Çöpçüler romanında tam olarak bu sorunun
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Antik Yunan mitlerini yıllar içinde sağdan soldan duyarak, okuyarak öğrenmiş, bilinçsizce takip etmiş, o iyi-kötü hoşa giden kurgularıyla önce ilgisini çekmiş sonra ise incelemelerini biraz derinleştirerek, bu sefer bilinçli olarak, simgelerle yüklü bu anlatıların acaba arkasında yatan daha derin anlamları olup olmadığını sorgulamak istemiş ve işin uzmanı olmamasına karşın ve buna rağmen vakit ayırmış meraklı ve biraz da kurtlu okurların sahip olmaktan mutlu olacakları ağır bir kitap.
Kitabın dili, eğer mitler uzmanlık alanınıza girmiyor ve sürekli bu tarz eserlere göz atmıyorsanız bir hayli terminolojik gelebilir. Buna rağmen anlamak için harcanan vakte, çok az bile olsa değdiği söylenebilir zira söz konusu koca bir küllüyat ki Antik Yunan bağlamında ilk izlekleri Mikenlerde, m.ö. 13 yy'da görülen, sonra Hesiodos, Homeros, Pindaros gibi sözlü olanı yazınsal hayata geçirmiş şairlerce günümüze ulaşan, ilk bakışta saçma ya da kurgusal gibi görünen ama Aristoteles'in de safsata kısmının ayırdına vararak düşünsel bir ayrıştırma ile ön plana çıkardığı o mitlerdeki temel fikri yani "ilk tözlerin tanrılar olabileceği" düşüncesinin, toplumların ve ardıllarının geleneklerine işaret ettiği, tümüyle arkaik düşünceler ve hatta zamanında kabul gören yegane evrensel hakikatler bütünü üzerine yazılmış bir hayli kapsamlı bir eser.
Kitap, konudan bir hayli uzak ve bağdaşmaz gibi görünen (evlilik - savaş, çiftçilik - güzel kokulu bitkiler, temiz - kirli vb) olguların antropolojik, anlambilimsel, filolojik ve düzgülerin sınıflandırılması gibi incelemeler neticesinde nasıl bağlaşık olduğunu ve sonra tekrar nasıl birbirlerinden uzaklaştıklarını, farklı ekolleri de oyuna katarak ortaya koyuyor. Bunu da, tıpkı bir merdivenle çıktığınız yüksekliğin, merdivenin uçları birleştiği için
Henry James'in 1902'de kaleme aldığı ve bir başyapıt niteliği taşıyan Güvercinin Kanatları, sadece bir dönem romanı değil; aynı zamanda arzunun, çıkarın, masumiyetin ve vicdan azabının karmaşık bir dansıdır. Roman, dış dünyanın parlak salonlarından ziyade, karakterlerin zihinlerinin en tenha köşelerinde geçer.
Kitapta dikkatimi en çok çeken, karakterlerin kendi iç dünyalarıyla olan bu derin bağıydı: "Hayatın kaçınılmaz gürültüsünden olabildiğince uzak durmaya çalışıyor, sırf bu sesi işitebilmek için sessizliğin peşinden koşuyordu." James, Milly Thaele ve çevresindeki karakterleri anlatırken adeta onların zihinlerini bir cerrah titizliğiyle açıp inceliyor. "Bir zihin ancak bu kadar dolu ve içini dolduran şeylerle ancak bu kadar bütünleşmiş olabilirdi" cümlesi, yazarın karakter derinliğindeki ustalığını özetliyor. Milly Thaele karakteri, romanın tam merkezinde, adeta bir ışık kaynağı gibi duruyor. Onun için yapılan "gerçekten de bir güvercindi" benzetmesi, sadece saflığını değil, aynı zamanda bu saflığın dünyevi hırslar karşısındaki savunmasızlığını da temsil ediyor. Ancak bu masumiyet, diğer karakterlerin kurguladığı "kusursuz planların" önündeki en büyük engel haline geliyor.
James, insanların birbirini anlama çabasındaki yetersizliği şu keskin tespitle vuruyor: "Önyargılar iki kişinin arasında oluşabilecek gerçek bağlardan önce devreye giriyor ve onların yerini alıyordu." Bu durum, ilişkilerin neden sıradanlaştığını ve ruhsuzlaştığını çok çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor. Özellikle kadın ve erkek dünyası arasındaki o aşılmaz duvarı, "Bazı incelikler vardır! ... Ama hayır, siz erkekler hiç anlamıyorsunuz" sitemiyle dile getirmesi, romanın sadece bir dönem draması değil, günümüze de seslenen bir insan ilişkileri çözümlemesi olduğunu gösteriyor.
Roman,
Bu kitap, yüzeyde bakıldığında yapay zekâ sonrası bir dünyada geçen bir bilimkurgu romanı gibi görünse de, aslında çok daha derin bir yerde duruyor. Çünkü anlatılan şey yalnızca makinelerle insanlar arasındaki mücadele değil; insanlığın kendi yarattığı sistemler karşısında nasıl savrulduğu, kurtuluşu ararken nasıl tekrar tekrar aynı hatalara düştüğü ve en önemlisi de insan olmanın özünü kaybetme tehlikesi.
Romanın olay örgüsüne derinlemesine bakıldığında dünya büyük bir kırılmanın ardından karşımıza çıkıyor. Yapay zekânın kontrolden çıkmasıyla devletler, şehirler ve medeniyet düzeni çökmüş; insanlar küçük kolonilere, sığınaklara ve yeni yaşam alanlarına çekilmek zorunda kalmış. Ancak yazar burada kıyamet sonrası bir dünyanın harabelerini anlatmaktan çok, bu harabelerin içinde yeniden anlam arayan insanları anlatıyor. Andre ve Kate’in çöllerde başlayan yolculuğu, terk edilmiş şehirler, yağmalanmış müzeler ve unutulmuş madenler arasında ilerlerken aslında insanlığın geçmişinin izlerini sürüyor. Bu yolculuk sadece fiziksel değil; aynı zamanda insan türünün kökenine ve geleceğine yapılan bir yolculuk.
Müzedeki Neandertal kafataslarının keşfiyle birlikte romanın yönü değişiyor. O andan itibaren hikâye yalnızca hayatta kalma mücadelesi olmaktan çıkıyor ve büyük bir gizemin peşine düşüyor. Kafataslarının içindeki kuantum çipleri, geçmişten gelen bir mesajın anahtarı hâline geliyor. İşte burada yazarın en dikkat çekici başarısı ortaya çıkıyor: Bilimkurgu unsurlarını sadece heyecan yaratmak için kullanmıyor; onları insanlığın kaderini sorgulamak için bir araç hâline getiriyor.
Romanın merkezindeki GANE kavramı da tam burada önem kazanıyor. Başlangıçta bir sistem, bir öğreti ya da bir topluluk gibi görünen GANE, aslında insanın kendisini yeniden tanımlama çabasıdır. Karakterler
Zamanı Durdurmanın YollarıDüşünce
"Kaç ömür gerek, yaşamayı öğrenmek için?" sorusunun peşinden giden roman, akıcı dili ve felsefi altyapısıyla benim için harika bir deneyimdi. Matt Haig, melankoliyi umutla harmanlamayı çok iyi biliyor. Eğer hem sürükleyici bir hikaye okumak hem de hayatı, zamanı ve sevmeyi yeniden sorgulamak istiyorsanız mutlaka listenize ekleyin.