Bireyci ve anarşist dervişlerTarih
Bu kitapta Kalenderilik, Haydarilik ve Camiler gibi birçok derviş ve sufi hareketleri incelenmektedir. Kitapta özellikle Kalenderilik dikkat çekici. Kalenderilik marjinal ve radikal bir sufilik hareketidir. Kalender kelimesi Sanksritçe kökenlidir ve bohem yaşayan, düzen tanımayan anarşist ruhlu kimse demektir. Kalenderi olan sufiler son derece bireyci ve anarşist kimlikleriyle tanınmaktadırlar. Kalenderi sufiler asla ev sahibi olmazlar, sokakta yaşarlar, evlenmezler, çalışmazlar ve sokakta dilenerek geçimlerini sağlarlar. Bu Kalenderi dervişler sürekli cinsel perhizin içindedirler. Kalenderiler “çardarb” dedikleri bir usul uygularlar kendilerine; bu usule göre Kalenderiler saçlarını, sakallarını, bıyıklarını ve kaşlarını tıraş ederler. Bu Budizm’deki Sangha kültürüne benzemektedir. Diğer yandan Kalenderi dervişler üzerlerine sadece kuzu postu veya keçe giyinirler, yarıçıplak dolanırlar. Bu yönleriyle Hindistan’daki Jainistlere benzemektedirler, Balkanlar’dak gnostik Bogomillik hareketi de Kalenderiliğe benzemektedir. Kinik olan Diyojen de bir Kalenderi’ye benzemektedir. Bu kitapta Haydarilerden tutun Cami dervişlerine kadar Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki Anadolu ve Ortadoğu derviş hareketlerinden kısaca bahsedilmektedir. İyi okumalar dilerim.
Bu inceleme kitaptan alıntılar içerecek yazarın bahsettiği önemli bulunan konular aktarılacaktır. Daha faydalı olması için bölümlere ayırdım:
1)Kısaca nedir? Neden okunmalı?
2)Sunuşa Dair
3)Hikayeye Dair
4)Çevirmene Dair
1) Bu eserin özünde İbn Tufeyl, insan sadece akılla hakikate ulaşabilir mi? Sorusunu cevaplamaya çalışmıştır. Bu çabasında felsefî soyut kavramların daha kolay anlaşılabilmesi için uygulanan hikayeleştirme metodunu kullandığını görürüz. İslam felsefesi literatüründe bu metodu İbn Sina başlatmıştır.(DİA) İbn Tufeyl, İbn Sîna’nın bir sembolik hikayesinin kahramanlarının isimlerini almış fakat farklı bir hikaye bize sunmuştur. Özellikle felsefî yoğunlukta olan kısımlar(hakkıyla anlamak isteniyorsa) zihninizi yorabilir. Fakat bu yorgunluğa ve ayırdığınız zamana kesinlikle değecektir. Pek de uzun olmayan yaşamımızda neyin değerli neyin değersiz olduğunun ayırdına vardırabilecek, mütemadiyen dış uyarıcılara maruz kalan bizlere kendi özümüzün, aklımızın ve sezgilerimizin değerini fark ettirebilecek hatta bizi harekete geçirebilecek bir eser olduğu kanaatindeyim.
2) Eserin 25 sayfalık bir sunuş bölümü bulunmaktadır. Çok faydalı bulduğum bu bölümde İbn Tufeyl'in yakın ilişkiler kurduğu Muvahhidler devletinden, devletin temel dini politikasından bahsedilmiştir. Muvahhid düşünceye göre avam saf bilgiyi idrak etmekten acizdi bu sebeple onlara sadece Kur’an’ın zâhirî manaları öğretilmeliydi. Felsefeyle yani hakikatin bâtınî tarafıyla yalnızca aydınlanmış küçük bir zümre ilgilenmeliydi. Çevirmenimiz Onur ÖZATAĞ İbn Tufeyl’in de bu düşünceden beslendiğini ifade etmektedir. Nitekim eserin muhtelif bölümlerinde İbn Tufeyl’in bu görüşü savunduğu görülür. Yine sunuş bölümünde Hayy bin Yakzan hikayesinin felsefî alt yapısı kurulmaya çalışılmıştır. Platon ve
Reklam
Kâfirlerin ve müminlerin aldanışını iki bölüm halinde anlatan İmam Gazali Hazretleri, "Müminlerin Aldanışı"nı alimler, abidler, zenginler ve sufiler üzerinden izah ediyor.
Her insanın bu aldanışlardan bir hissesi olduğu hakikatiyle meseleye yaklaşıldığında; kişi ben alim, abid ya da sufi değilim. Zenginde değilim. O halde bana bir şey anlatmıyormuş demekten kaçınarak nasibini arayacaktır.
75 sayfalık bu eser insanın kendini bilmesi ve yoklaması adına önemli bir risale olarak önümüzde duruyor..
Puan vermedi·144 syf.·
2026 8. kitabı
Uzlete dair az çok bir şey okuduğum, duyduğum vardı. Edebinin olduğunu bilmiyordum,kitap iki bölüme ayrılmış olarak elimize geçmiş. Uzlete kimler girebilir,faydaları -zararları ve sufîler arasında ki farklı görüşleri olan açıklayan bir eser..
Ebu’l-Hasan Harakani’de Fakr Kavramı
Kur’an ve hadislerde geçen “Fakr” kavramının iki ayrı anlamda kullanıldığı gö-
rülmektedir. Bunlardan biri “suret fakirliği” de denilen “maddî fakirlik”, diğeri ise
“manevî fakirlik”tir.
1. Maddî Fakirlik veya Suret Fakirliği:
İhtiyaç duyulan mala ve eşyaya malik ve sahip olmamak demektir. Kur’an’daki:
“Ganimet malları, yurtlarından ve mallarından uzaklaştırılan fakir muhacirlerin-
dir” 5
, ayeti ve benzer ayetlerde anlatılan fakrdır. Bu anlamdaki fakirlik hadislerde
de: “Fakr, insanı nerede ise küfre düşürecekti.”6
“Fakirlik, iki cihanda yüzkarasıdır.”7
İfadeleriyle anlatılmakta ve bu manada gönle sıkıntı veren fakirliğin makbul olmadığı ifade buyrulmaktadır. Tasavvufa konu olan fakr ise bu tür fakirlik değil, manevi fakirliktir.
2- Manevî Fakirlik:
Kulun kendinde varlık görmemesi, herşeyi Hakk’a irca etmesi, şahsının, amelinin,
hal ve makamının Allah’ın lütfu olduğunu kabul etmesidir. Kur’an’daki: “Ey insanlar,
siz Allah’a karşı fakir; yani muhtaçsınız. Allah ise ganîdir; yani herşeyden müstağni-
dir.”8
ve “Allah ganîdir; siz fakirlersiniz; yani O’na muhtaçsınız.”9
ayetleri bu anlamda-
ki fakrı anlatmaktadır. Peygamber Efendimiz, “Fakr, benim medar-ı iftiharımdır.” 10
buyurmaktadır. Yine başka bir hadis-i şerifinde “Allah’ım beni fakir yaşat, fakir öldür
ve fakirlerle haşret!”11; Allah’ım beni sana karşı muhtaç (fakir) kılarak müstağni eyle,
kendinden başkasına muhtaç (fakîr) etme!12 buyurmuştur. Bu hadisler manevi fakr
anlamında kullanılmıştır.
Kulun Allah’a muhtaç olması demek olan fakirlik, elbette fakiri de zengini de
kapsar. Bu anlamıyla fakir ve fukara, malı olmayan anlamına değil, “sufî ve derviş”
manasına gelir. Bu yüzden eskiden şeyhler kendilerine “Hadimu’l-fukara” (Fakirlerin
hizmetkârı) derlerdi.
İlk sufîler “yoksulluk” anlamına gelen fakr ile
2025'in başlarında 
İmam Gazali'nin iki kitabını almıştım. En kısa sürede okumak istiyordum ama bir türlü o en kısa süreyi yakalayamıyordum. Nihayet, ramazan ayında okumama vesile olan çok değerli bir insanın varlığına şükrederek keyifle ve bol bol notlar alarak okudum.
Kendini Aldatan İnsan Gazzâlî'ye ait önemli eserlerinden biri olan İhyâu Ulûmi'd-Dîn'in "helak edici şeyler" bölümünden yararlanılarak yazılan bir kitaptır. Kitapta, aldanışın insanlığın kökenine dayandığı ve aldanan kişinin hep başkaları olduğunu sanmamız savlarıyla başlar. Gazzâlî bu savlardan hareketle, bütün varlıkların aldanabileceğini ve bunun çeşitli biçimlerde zuhur edebileceğini söyleyerek doğrudan okuyuculara hitap etmektedir. Bahsi geçen aldanış, iki ana çerçevede sunulur. Bunların ilki kafirlerin ve günahkarların; şeytanın kıyaslamalarına kapılması, tövbe etmeyi ertelemesi ve Allah'ın zaman tanımasını cezasızlık olarak algılaması gibi ortaya çıkar. Kitabın ana odağı olan ikinci çerçeve ise, toplum tarafından sayılan, itibara layık görülen, rol model alınan kesimlerin yaşadığı aldanışlardır. Gazzâlî, bu kesimleri dört ana grupta ele almıştır. Bunlar şöyledir;
-Aldanan Âlimler: En tehlikeli aldanış olarak nitelendirilmiştir. Çünkü, çoğu zaman aldanış anlaşılamayacak güçlüktedir. Alimler, ilimlerinin kurtuluş yolu olduğunu sanır ancak ilim, onlar için Allah'a varmanın bir yoludur. İlmin kendilerini kurtaracağı zannına kapılıp ilmiyle kalbini dönüştürmek yerine egolarına hizmet eden bir statüye ya da mesleğe indirgeyerek aldanırlar.
-Aldanan Âbidler: Bu gruptaki alimler ibadetlerin çokluğuna ve dışarıdan nasıl göründüğüne kanarak aldanır. Sonu gelmeyen namazlar, zikirler, oruçlar... vb. örnekler vererek bu aldanışı detaylandırmaktadır. Gazzâlî, bu ibadetlerin, kişiyi -ben yeterince iyiyim, yeterince
İmam Gazali'nin iki kitabını almıştım. En kısa sürede okumak istiyordum ama bir türlü o en kısa süreyi yakalayamıyordum. Nihayet, ramazan ayında okumama vesile olan çok değerli bir insanın varlığına şükrederek keyifle ve bol bol notlar alarak okudum.
Kendini Aldatan İnsan Gazzâlî'ye ait önemli eserlerinden biri olan İhyâu Ulûmi'd-Dîn'in "helak edici şeyler" bölümünden yararlanılarak yazılan bir kitaptır. Kitapta, aldanışın insanlığın kökenine dayandığı ve aldanan kişinin hep başkaları olduğunu sanmamız savlarıyla başlar. Gazzâlî bu savlardan hareketle, bütün varlıkların aldanabileceğini ve bunun çeşitli biçimlerde zuhur edebileceğini söyleyerek doğrudan okuyuculara hitap etmektedir. Bahsi geçen aldanış, iki ana çerçevede sunulur. Bunların ilki kafirlerin ve günahkarların; şeytanın kıyaslamalarına kapılması, tövbe etmeyi ertelemesi ve Allah'ın zaman tanımasını cezasızlık olarak algılaması gibi ortaya çıkar. Kitabın ana odağı olan ikinci çerçeve ise, toplum tarafından sayılan, itibara layık görülen, rol model alınan kesimlerin yaşadığı aldanışlardır. Gazzâlî, bu kesimleri dört ana grupta ele almıştır. Bunlar şöyledir;
-Aldanan Âlimler: En tehlikeli aldanış olarak nitelendirilmiştir. Çünkü, çoğu zaman aldanış anlaşılamayacak güçlüktedir. Alimler, ilimlerinin kurtuluş yolu olduğunu sanır ancak ilim, onlar için Allah'a varmanın bir yoludur. İlmin kendilerini kurtaracağı zannına kapılıp ilmiyle kalbini dönüştürmek yerine egolarına hizmet eden bir statüye ya da mesleğe indirgeyerek aldanırlar.
-Aldanan Âbidler: Bu gruptaki alimler ibadetlerin çokluğuna ve dışarıdan nasıl göründüğüne kanarak aldanır. Sonu gelmeyen namazlar, zikirler, oruçlar... vb. örnekler vererek bu aldanışı detaylandırmaktadır. Gazzâlî, bu ibadetlerin, kişiyi -ben yeterince iyiyim, yeterinceReklam
Reklam