Dinle Küçük Adam (Listen, Little Man!), Avusturya asıllı Amerikalı psikiyatrist, psikanalist ve bilim insanı Wilhelm Reich’ın 1945 yılında kaleme aldığı, insanlık tarihinin en içten, en öfkeli ve aynı zamanda en şefkatli sitemlerini barındıran sarsıcı bir manifestodur. Kitap, yazarın bilimsel bir araştırma metninden ziyade, insanlığın trajik durumuna isyan eden bir bilim insanının iç döküşü, adeta bir vasiyetnamesidir.
Wilhelm Reich, bu eserinde küçük adam olarak nitelendirdiği sıradan, ortalama insan tipine seslenir. Buradaki küçük adam ifadesi bir aşağılama değil; kendi haklarını, özgürlüğünü ve potansiyelini elleriyle teslim eden, otoriteye boyun eğen ve kendi kendini köleleştiren modern insanı tanımlayan sosyo-psikolojik bir tespittir. Yazar; faşizmin, diktatörlerin ve sömürü düzenlerinin tepedeki birkaç kötü insandan ziyade, bu küçük adamların korkaklığı, kıskançlığı, sorumluluktan kaçışı ve güce olan tapınma arzusu sayesinde var olabildiğini savunur.
Kitap boyunca Reich, sıradan insanın gerçek büyüklük ve deha karşısındaki düşmanlığını, kendisini kurtarmaya çalışanları nasıl çarmıha gerdiğini ve buna karşılık kendisini ezen zalimleri nasıl kutsadığını keskin bir dille eleştirir. Küçük adamı kendi korkularıyla, cinsel tabularıyla, dedikoduculuğuyla ve basiretsizliğiyle acımasızca yüzleştirirken, ona gerçek özgürlüğün ancak kendi içindeki bu köle ruhunu yok etmesiyle mümkün olacağını hatırlatır.
Dinle Küçük Adam; bireyin toplumsal cinnet ve totaliter sistemlerdeki payını gözler önüne seren, psikoloji ile sosyolojinin kesiştiği, her okuyucunun aynaya bakmasını sağlayan sarsıcı ve zamansız bir başucu eseridir.
Mengenede Zihinler
Sondan başlayalım ve diyelim ki: "Belki Roger Graudy, Avrupa'da yetişmiş bir Hans'ta bazı taşları yerinden edebilir; ama Anadolu'nun suyundan içmiş Rauf'a değemez."
Bu kitabın iddiası şudur: Batı'lı kültür/bilim yazıcılığı sakattır; dünyayı kendi merkezli tariflerinde emperyalizm/kapitalizm etkisi vardır. Bu bakış açısı yanlıştır. Bu yanlışlığı ispat için ufak derlemelerle "potpori" hazırlamış Graudy, dünyanın çeşitli coğrafyalarından verilerle. Hindistan, Çin/Japonya, İran, Afrika, Amerika vs... Bu derlemeler şu an günümüzde vikipedi'nin ilk paragrafı okunduğunda elde edilebilecek bilgilerden fazlasına sahip değildir, ne yazık ki! Ayrıca Graudy'inin Avrupa merkezli kültür ve bilim reddini açıklamak adına yeterince incelenmiş ya da tartışılmış durumda da değildir.
Bu bilgileri serptikten sonra da kısa bir son bölüm ile Graudy'i der ki; yaşamak için medeniyetlerin kaynaşması gerekmektedir. Neden sorusunun cevabı ise bana "kapalı" kalmıştır. Örneğin sormak lazım Graudy'ye neden en iyisini tespit edipte onun istikameti üzerinden ilerlemiyoruz da; hepsini bir potada eritmeye çalışıyoruz! Ak koyunu kara koyunu neden belirlemiyoruz ki!
Eğer Batı medeniyeti (ki gerçek anlamda bir medeniyet sahibidirler mi, tartışmak lazım) doğru yol üzerinde değil ise; neden ondan istifade etme gayesi.
***
Rönesans- kapitalizm ilişkisi hakkında alıntı
Rönesans, bir kültür hadisesi olmaktan daha çok, kapitalizmle sömürgeciliğin eş zamanda doğmaları hadisesidir. Kapitalizmle sömürgecilik iç içe ve sarmaş dolaş hâldedir. İkisi de kültür plânında, git gide Allah'a karşı kayıtsız bir tavır takınan ferdin güç gösterisinin övülüp yüceltilmesini esas alır. İkisi de hikmetten (bilgelikten) koparılan bilimi, tabiat ve insanlar üzerinde hâkimiyet kurma ihtirasının kölesi yapar.
İşte o zaman
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Herman Melville - Moby Dick
Aslında esere bir romandan ziyade o dönemin balina tanıtım kitabı desem daha yerinde olurdu. Balinaların tarihinin, biyolojik özelliklerinin ve çeşitlerinin ele alındığı kısımların yanında hikayenin kendisi hem sönük hem hacimsiz kalmıştır. Eser balinalarla ilgili İncil ve Kur'an'dan çeşitli kişisel eserlere varan birçok alıntıyla başlar. Anlatıcı eserin baş kahramanı Ishmael'dir. Tam bir klasik özelliği olarak esere hacim yapsın diye tasvir ve tarifler uzun tutulur ancak bunu çok da sıkıcı bir şekilde yapmaz. Denizler ve denizcilikle ilgili döneminin bilinen neredeyse tüm özelliklerini vermiştir diyebilirim. Hâttâ o dönemde çeşitli yanlış balina tasvirleri gerçekmiş gibi kabul gördüğünden dolayı dönemde yaşayıp hiç balina görmeyenler için detaylı bir balina tasviri de yapar. Balinalarla ilgili bir olay geçtiğinde o duruma uygun verilebilecek bir bilgi varsa o dönemki bilgisiyle alıntı yaparak sanki bir dipnot gibi araya sıkıştırır hatta balinanın içini bile tasvir eder. Aslında bunu yaparken balinaları, özellikle de ispermeçet balinasını oldukça över. Eserin yazarı Melville iyi bir Hristiyan'dır, Yunus peygamberin kıssasından bahsederken bunu kendince bilimsel dayanaklara dayandırmaya çalışır ve inanmayanları kınar. Bir kısımda denizciler mürekkep balığı görür ve içlerinden biri "Mürekkep balığı varsa balina da vardır." der. Araştırıldığında bu balinanın temel besin kaynağının mürekkep balığı olduğu görülür yani verdiği bilgiler gerçekten tutarlıdır. Eser aralarında İstanbul'dan, fesli Türk denizcilerden, Osmanlı'dan Tarsuslu Aziz Pavlus'tan, Tatarlardan, Timur'dan bahsedilmesi böylesine meşhur bir klasik olması açısından beni mutlu etti. Davy Jones'tan da bahsedilir. Davy Jones ölen denizcilerin bekçisi ve denizlerin şeytani efendisi olarak adlandırılan mitolojik
''Krizin Fenomenolojisi ve Tinsel Parçalanma"Felsefe
Krizin Fenomenolojisi ve Tinsel Parçalanma: Estetiğin Huzursuzluğu Üzerine Radikal Bir Yapısöküm ve Epistemik Soruşturma
Birinci Bölüm: Giriş, Konfor Alanının Tasfiyesi ve Tekinsizliğin Epistemolojik Kökenleri
Sanat felsefesi, çağdaş estetik teorileri, ontoloji ve Batı düşünce tarihinin o labirentimsi koridorları içinde, okurunu tanıdık olanın güvenli limanlarından koparıp, varoluşsal bir tekinsizliğin tam ortasına fırlatan metinlerin sayısı parmakla gösterilecek kadar azdır. Estetiğin Huzursuzluğu, işte bu tavizsiz, uzlaşmasız ve radikal kopuşun, insan zihnini en ücra kılcal damarlarına kadar hırpalayan ve yerleşik algı kalıplarını un ufak eden o muazzam entelektüel dehasının en somut, en cüretkar felsefi vesikasıdır. Bu eseri okuma deneyimi, düz çizgisel bir metni konforlu bir rasyonalizmin rehberliğinde arkaya yaslanarak takip etmekten bütünüyle uzaktır; aksine kavramların, estetik paradigmaların, dilsel bariyerlerin ve felsefi kırılmaların geometrik olarak sürekli genişleyen, genişledikçe de okuru içine çeken o girdapsı sarmalında bir zihinsel irade savaşı vermektir. Kitabın okur üzerinde kurduğu o aşılması güç direnç, insanı kelime kıtlığıyla ve zihinsel bir felç haliyle baş başa bırakan o zorlayıcı entelektüel yapı, yazarın üslubundaki bir sakatlıktan ya da dilsel bir kurgu beceriksizliğinden kaynaklanmaz. Tam aksine bu muazzam zorluk, sanatın ve estetiğin kendi ontolojik doğasında barındırdığı o köksüz, tekinsiz, tekinsiz olduğu kadar da ele geçirilemez, formüle edilemez olan o ezeli "huzursuzluğu" metnin doğrudan gramerine, söz dizimine ve kavramsal omurgasına bir zehir gibi enjekte etmesinden ileri gelir.
Metnin derinliklerine doğru sızmaya başladığımızda, karşımıza çıkan ilk büyük felsefi barikat, güzelin, estetik nesnenin ve sanatsal yaratımın salt
Savaş barıştır Özgürlük köleliktir Cehalet kuvvettir
1984’ü bitirince insanın zihninde önce olaylar değil bu ses kalıyor. Orwell sana bir hikaye anlatıp çekilmiyor seni sloganla telescreen’le ihbarla korkuyla hafızanın çöküşüyle aynı odada bırakıyor. Roman boyunca anladığım. Bu kitap bir rejimin ne kadar zalim olabileceğini anlatmaktan çok insanın hangi noktalarda içeriden kırıldığını anlatıyor.
George Orwell 1984’ü 1949’da yayımladı romanı ağır veremle boğuşurken yazdı ve son sayfalarını Jura’daki evinde tamamladı. Kitap yalnızca bir distopya klasiği olmadı Big Brother Thought Police Room 101 doublethink ve Newspeak gibi ifadeleri gündelik dile taşıdı. Bunun sebebi de şu 1984 iktidarın insanı sadece dışarıdan değil içeriden de nasıl biçimlendirdiğini gösteren ender romanlardan biri. Benim için 1984’ün asıl kudreti geleceği bilmiş olmasında değil. Asıl kudreti gerçeğin nasıl eğilip büküldüğünü sevginin nasıl bozulduğunu dilin nasıl daraltıldığını ve insanın nasıl kendi zihnine yabancılaştırıldığını adım adım göstermesinde. Bu yüzden bu romanı okurken bir ülkeye değil insanın savunmasız taraflarına bakıyorum.
Romanın Kalbi
Bu romanı sadece gözetim toplumu diye özetlemek romanın kalbini ıskalamak olur diye düşündüm. Merkezde kamera değil hakikat üstünde tekel kurma tutkusu var. Winston’ın işi geçmişi düzeltmek değildi geçmişi Parti’nin o günkü ihtiyacına göre yeniden icat etmek. Britannica’nın da özetlediği gibi Parti yalnız bedeni değil düşünceyi hafızayı ve anlamı hedefliyor Orwell Foundation da Winston’ın görevinin olayları Parti sürümüne uydurmak olduğunu açıkça vurguluyordu bizlere. Burada dil dekor değil silah. Orwell daha 1946’da dil gevşedikçe düşüncenin de gevşediğini kötü ve özensiz dilin aptalca düşünmeyi kolaylaştırdığını yazıyordu. 1984 bu fikri soyut bir deneme olmaktan çıkarıp romanın işkence
Erich Fromm Psikanaliz ve DinAlıntı
Psikanaliz ve Din’de Erich Fromm aslında dini tartışmaktan çok insanın neden bir şeye bağlanma ihtiyacı duyduğunu anlatıyor. Ona göre mesele sadece Tanrıya inanmak değil; insanın korkularını, yalnızlığını ve anlam arayışını nasıl yönettiğidir.
Kitapta benim dikkatimi çeken en dikkat çekici fikirlerden biri şu: İnsan bazen özgür olmaktan korktuğu için otoriteye sığınır. Çünkü kendi kararlarını vermek, belirsizlikle yaşamak zor gelir. Bu yüzden insanlar sadece dine değil; paraya, statüye, ilişkilere hatta sosyal medyadaki onaya bile bağımlı hale gelebilir.
Bugün birinin sürekli beğeni beklemesi ya da başarı olmadan kendini değersiz hissetmesi, Fromm’a göre modern bir “tapınma” biçimi gibi görülebilir (bu konuda bi kitap önerecek olsam bu kesinlikle 
Şeffaflık Toplumu olurdu)
Bence kitabın güçlü yanı, insanı yargılamadan anlatması. Fromm sürekli şu soruyu hissettiriyor:
“Bu inanç ya da bağlılık seni daha özgür ve sevgi dolu biri mi yapıyor, yoksa daha korkulu ve bağımlı biri mi?” Bu yüzden kitap sadece din üzerine değil; insanın içindeki boşluğu neyle doldurmaya çalıştığı üzerine de çok güçlü bir psikolojik yorum gibi duruyor. Bu şekilde bir bakış açısına sahip oluşu yönüyle de okurken eleştirel yönden ziyade insanların hayatlarındaki etkiyi anlamlandırmaya çalışıyor. Okurken zamanın nasıl geçtiğini anlamadığım bir kitaptı.
Şeffaflık Toplumu olurdu)
Bence kitabın güçlü yanı, insanı yargılamadan anlatması. Fromm sürekli şu soruyu hissettiriyor:
“Bu inanç ya da bağlılık seni daha özgür ve sevgi dolu biri mi yapıyor, yoksa daha korkulu ve bağımlı biri mi?” Bu yüzden kitap sadece din üzerine değil; insanın içindeki boşluğu neyle doldurmaya çalıştığı üzerine de çok güçlü bir psikolojik yorum gibi duruyor. Bu şekilde bir bakış açısına sahip oluşu yönüyle de okurken eleştirel yönden ziyade insanların hayatlarındaki etkiyi anlamlandırmaya çalışıyor. Okurken zamanın nasıl geçtiğini anlamadığım bir kitaptı.