Babür (Bebür): Fergana yürelerinde beylik süren Timüroğullarındandır. G. 900/1494-1495 yılında han olmuştu. Hindistan'da Büyük Moğol Devleti'nin temellerini atan budur. İlk günlerinde birçok sıkıntı geçirmiş, onlara yılmadan göğüs germiş, Hindistan'ın Hakanı olmuş. G. 937/1530-1531 yılında ölmüştür. Babürnâme adında bir kitap yazmış. Gününde olan işleri o kitapta toplamıştır. Bunun torunlarını, İngilizler Hindistan'dan kaldırmışlarıdır. Babür "Türkistan'da bu-lunan bir çeşit küçük kaplana" denir.
Bâburlular (M.1526-1858);
Babürlü Devleti, Timur'un beşinci batından torunu Bâbur Şah tarafından M. 1326'da Hindistan'da kuruldu.
Doğu Türkçesi ile pars demek olan bu isim kendisine, Hâce Ubeydullah Ahrâr Kuddusi sirruh tarafından verildi.
Babür Şah'ın eserleri arasında bulunan Vekâyi' nâme isimli hatıratı, gerek edebi gerekli tarihi bakımdan çok yüksek kıymete haizdir.
Safeviler de Türk'tür. Safeviler yapı itibariyle diğer Türk devletlerinden ayrılırlar. Bunlar öncelikle bir dini hareket olarak başlamışlar , zamanla devlete dönüşmüşlerdir. Devlet 1502'de kurulduktan sonra öncelikli hedefi İran topraklarına hâkim olmak, daha sonra burada Şiiliği resmi mezhep yapmak istemiştir.
İran'da kimlerin hâkimiyeti vardı?
İran’da Gaznelilerden itibaren Türk hanedanlar hâkimdi. 1040 yılından sonra Selçuklular geldiler. Moğol istilasından sonra ise İlhanlılar, Timurlular, Karakoyunlular ve Akkoyunlular İran mülkünü yönettiler. Safeviler ise Akkoyunluları yıkıp İran'a hâkim oldular.
Safevi Devleti bir Türk devleti midir?
Safeviler, Karakoyunlu ve Akkoyunlu Türkmenleri ile Anadolu dan göç eden Türkmen aşiretleri tarafından kuruldu.
Bunların en büyükleri Avşar, Karadağlu, Ustaclu, Dulkadirlü, Şamlu, Rumlu ve Tekelü idi.
Safevilerin kökeni ne idi?
Safevi ailesine adını veren Şeyh Safiyüddin'dir. Rivayete göre, Seyh Safiyüddin, mürşid arayışı esnasında önce Şiraz'a gitmiş ve bir süre kalmış, daha sonra Gilan bölgesine gelerek Şey Zahid-i Gilanî’ye intisap etmiş, onun kızıyla evlenmiştir. Şeyh’in ölümünden sonra tekkenin başına geçmiştir.
Onun dini ve etnik kimligi rivayetler ve uydurma hikâyelerle örüldügü için doğru bir sonuca ulaşmak zor görünüyor. Safvetü's-Safa da yer alan ve sanki mutlak doğruymuş gibi gösterilen şecerede, altıncı büyük dedesi olan Firuz Şah Zerrin Külah'ın Kürt sıfatı taşıyor olmasından dolayı onların Kürt kökenli olduğu yolunda yayınlar yapılmıştır. Halbuki bu nisbe sadece bir kaynakta geçmekte olup Safevi döneminin diğer kıymetli eserleri tarafindan tekrarlanmamış, Safevilerin en muteber kaynakları bu nisbeyi ciddiye almamışlardır. Üstelik onun babası Eminüddin Cibril'i "Türk Oğlu", "Türk genci" sıfatlarıyla
Bu elçilerden biri Trabzon İmparatorunun kızı ve Uzun Hasan’ın eşi olan Despina’nın kız kardeşinin yeğenidir. Caterino Zeno (1).
Venedik Avrupa’yı Fatih’e karşı birliğe çağırıyor fakat Avrupa Venedik’in yeni bir Roma olmasından korkuyor. Bu nedenle birlik gerçekleşmiyor (16).
Despina Uzun Hasan’ı Fatih’e karşı kışkırtmak ve savaş çıkartmak için her şeyi yapıyor (19).
Uzun Hasan başka bir dine mensup olmasına rağmen Despina’nın hıristiyan inancına uygun davranışlarda bulunmasına, ibadetini sürdürmesine bir şey demiyor (20).
Hiçbir yerde İran atlı asklerinden oluşan ordusundan daha iyi atlı askerlere sahip ordu görülmemiştir. Erkekler uzun boylu ve oldukça güçlüydüler. Silalarını kullanmada oldukça becerikliydiler. O kadar ki, onlardan küçük bir grubun düşmanın kalabalık bir bölümünü yenebileceğini söylüyorlardı (22-23).
Caterino parasız kalıyor ve hizmetkarı para bulabilmesi için kendisini köle olarak satmasını söylüyor. Buna kendisini ikna ediyor. Böylece Caterino paraya kavuşuyor ve ülkesine dönebiliyor. Satılan adamın fidyesi ödeniyor ve Venedik devleti ona ömür boyu maaş bağlıyor (36).
KÜRTLER
Baba ile oğlunun arasında savaş çıkmasının sebebine gelince: Dağlı bir kavim olan Kürtler, Uzun Hasan’ın ve İran şehinsahının büyüklüğünü kıskandıkları için, nifak tohumlarını saçarak sulh ve safa ortamını birbirine katmak istediler. Bu amaçla ülkede Uzun Hasan’ın öldüğü haberini yaydılar (41).
Uzun Hasan’ın oğlu Osmanlı sarayına sığınıyor Fatih onu kızı Gevher Sultan ile evlendiriyor (42).
Türkler Gaznelilerden itibaren İran’da egemen olmaya başladılar. Selçuklu, Harzemşah, Timurlular, Akkoyunlular, Karakoyunlular, Safeviler, Avşarlar ve Kaçarlar takip etti (46).
Şah İsmail para peşinde değil. Ganimetleri denize attırıyor (53).
Tatar hanı Şeybani canını kurtarıp Semerkand’a
"Sonuç olarak Timur, yaptığı fetihlerle Çin ve Hindistan'dan başlayıp Orta Asya-Anadolu-Avrupa ekseninde devam eden ticaret faaliyetinin büyük ölçüde kendi başkenti Semerkant üzerinden geçmesini sağlamış, Cengiz Han ve ardılları tarafından oluşturulduğu şekilde, kendi ülkesinin merkezde olduğu bir ekonomik bütünlük alanı yaratmıştı. Orta Asya'dan yola çıkan kervanlar Timur tarafından kontrol edilen İran ve Azerbaycan üzerinden Anadolu'ya ve daha sonra da Avrupa'ya ulaşmaktaydılar. Fakat bu yapılanma Moğollarınki gibi uzun ömürlü olamadı. Timur'un ölümüyle birlikte İran, Timur öncesi dönemde olduğundan daha büyük bir kargaşaya yuvarlandı. Böylece Orta Asya ile Anadolu'yu birleştiren kuzey yolundaki ticaret neredeyse durma noktasına gelmişti. Aynı dönemde Osmanlı Devleti'nin de siyasi bir çalkantı dönemine girmiş olması nedeniyle Doğu-Batı ticaretinden yararlanma imkanı büyük ölçüde ortadan kalkmış gibiydi."
Sayfa 130 - İstanbul: Doğan Kitap, 2009.·Kitabı okudu