Evvelâ: Gayet uzak mesâfeden bakılsa, en büyük şey, en küçük bir şey gibi görünebilir. Bir yıldız, bir mum kadardır denilebilir.
Sâniyen: Hem tebeî ve sathî bir nazarla bakılsa; gayet muhâl bir şey mümkün görünebilir.
Mektubat
Cenab-ı Hak bize gayet karibdir, biz ondan gayet derecede uzağız.
Mektubat
اَگَرْ نَه خٰواهٖى دَادْ ، نَه دَادٖى خٰواهْ
denildiği gibi: Eğer vermek istemeseydi, istemek vermezdi.
Mektubat
Madem Cenab-ı Hak Hakîm'dir; biz ondan isteriz, o da bize cevap verir. Fakat hikmetine göre bizimle muamele eder. Hasta, tabibin hikmetini ittiham etmemeli. Hasta, bal ister; tabib-i hâzık, sıtması için sulfato verir. "Tabip beni dinlemedi." denilmez. Belki âh ü fîzarını dinledi, işitti, cevap da verdi; maksudun iyisini yerine getirdi.
Mektubat
Biz, Şâir-i Mısrî'nin tarzında deriz:
Deryâ olunca nefes,
Pârelenince kafes,
Tâ kesilince bu ses;
Çağırırım: Yâ Hak! Yâ Mevcûd! Yâ Hayy! Yâ Ma'bûd!
Yâ Hakîm! Yâ Maksûd! Yâ Rahîm! Yâ Vedûd!..
Ve bağırarak derim:
لَٓااِلٰهَ اِلَّااللّٰهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبِينُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ صَادِقُ الْوَعْدِ الْاَمِينُ
Mektubat