Paytexta Medan bajarê Hemedanê bûye. Dema Keyqubad dewleta xwe ava kiriye ew der wek paytext hilbijartiye. Berî wî jî ew der bajar bû û navê wî bajarî "Hengmadan” bû. Peyva "heng”ê çawa ku di peyvên wek serheng û hengameyê da tê dîtin, watayê komê dide. Lewma Hengmadan tê wateya koma Medan. Hengmadan dawiyê sivik bûye û şeklê Hemedanê wergirtiye. Heçî “Ekbatan” e, ew varyanta diyalekta Hexamenîşiyan e. Ji ber ku di diyalekta Hexamenîşî da “d” dibû “t” navê vî bajarî di kîtabeyên xwe da wek "Hengmetan" nivîsîne û ew jî di devê Yûnaniyan da bûye Ekbatan. Berî Keyqubadî paytexta Medan Medaîn bû ku bajarekî nêzî Bexdayê bû. Medan ew der wek "Medayan" (Madayan) anku bajarê Medan bi nav kiribûn. Lêbelê ji ber ku li wê derê heft bajar [yan bajarok] hebûn, Ereban bi şaşî peyva Medaînê wek pirjimara "Medîneyê (bajar) fêm kirine, wateya "bajaran” lê bar kirine û di encamê da wateya wê ya berê hatiye jibîrkirin.
Li gor rîwayeta Herodotî; Asyaya Jorîn bi qasî 520 salan di bin desthilata Asûriyan da mabû. Ji Medan kesayetekî bi navê Deioces (Diyako) ku bi edaleta xwe navdar bû, bi mebesta ku bikaribin xwe li hemberî êrîşên Asûriyan biparêzin, yekîtiya hemû hozên Medan çêkiriye, Hemedan kiriye paytexta xwe û bi vî awayî dewleta Medan ava kiriye. Piştî Diyako, di serdema kurê wî Phraortesî da hêza Medan zêde bûye û di serdema neviyê wî Keyaksar (Keyxusrew) da ev hêz gihîştiye lutkeyê. Di serdema Keyakzarî da Medan dawî li împeretoriya Asûriyan anîne (di sala 612ê BZê da), Lîdyayî têk birine û heta bi çemê Halîsê (Çemê Qizilirmaqa Anadolê) Asyaya Biçûk xistine bin desthilata xwe. Di sala 550ê BZê da di serdema şahê dawî yê Medan Astiyagesî da desthilatdarî bi şeklekî ne asayî ketiye destê neviyê wî Kûruş (Kîrus/Cyrus) ku ji aliyê bavê xwe ve Pers û ji aliyê dêya xwe ve Med bû. Kûruşê Hexamenîşî li dijî kalê xwe Astyagesî serî hildide, paytexta Medan Hemedanê dagîr dike, dawî li desthilatdariya Medan tîne û bi vî awayî dewleta Hexamenişî ya ku navenda wê wîlayeta Persê bû ava dike. Hin dîroknas, guherîna vê desthilatê wek destguherîneke navxweyî dinirxînin ku li şûna kurê Astiyagî neviyê wî hatiye desthilatê. Lêbelê hin dîroknas jî vê yekê wek darbeyeke navxweyî li qelem didin.
Reklam
VI- Savcının Konuşması. Tahliller.
“Şimdi biz ya dehşet duyarız ya da dehşet duyar gibi görünürüz, oysa aslında gördüklerimizden sinsi uyuşukluğumuzu gıdıklayan olağanüstü, ürpertici bir heyecan duyar, zevk alırız; ya da küçük çocuklar gibi, korkunç hayallerden kurtulmak için başımızı yastığın altına sokar, kaybolmasını bekleriz. Sonra yeniden oyuna, eğlenceye dalarak unutuveririz bunları… Ama sonunda biz de aklımızı başımıza toplayarak, iç alemimizi sıkı bir imtihandan geçirmeli, sosyal bünyemizin gerçek durumunu ortaya koymalıyız.”
Med (Mad) dewleta Îranî ya herî kevin e ku di serdema antîk da gihîştiye asta împeretoriyê û li gor qebûla giştî bi şêweya konfederasyoneke mezin a hoz û eşîrên erdnîgariya Îranê ava bûye. Zanyariyên derheqê Medan da ji salnameyên dewletên Mezopotamyayê û nivîsên dîroknasê Yewnanî Herodotî hatine bidestxistin. Bi îhtîmaleke mezin, ji aliyê etîmolojîk ve eslê peyva "med/mad"ê, bi wateya "mezin"ê "mes/mas" e ku ev peyv di Kurdiya hevçerx da jî wateya mezinahiyê dide.Ji ber ku di hin çavkaniyan da peyva "mad" wek "mas” jî hatiye qeydkirin, herweha Asûriyan bi şêweya "kesên bihêz" anku kesên mezin behsa Medan kirine û peyva masê di zimanên kevin ê Zagrosê da wateya mezinê dide ev hizir bi hêz dibe. Hêjayî gotinê ye ku di zimanê Pehlewî da jî ku dirêjepêderê Medî ye û pêşengê Kurdiya hevçerx e, "mes" tê wateya mezinê. Bo nimûne di vî zimanî da "mes-muxan" bi wateya "serokê muxan/mezinê muxan" hatiye bikaranîn. Aşkera ye ku peyva "mezin" (mes- mez-mezin) a ku di Kurmanciya hevçerx da tê bikaranîn û peyva "Med"ê varyantên hev in û di wan da guherîneke fonolojîk rû daye. Li vê derê wek zanyariyekê divê bê gotin ku hozên Medî navê "med" li xwe kirine, ne ku biyaniyan ev nav li wan kiriye.
VI. Bölüm
Bütün hayvanlar o yıl boyunca köleler gibi çalıştılar. Ama yaptıkları işten mutluluk duydular; yaptıkları her şeyin çalıp çırpan, işsiz güçsüz insanlar için değil, kendileri ve onlardan sonra gelecek kuşaklar yararına olduğunun bilinciyle hiçbir çaba ve fedakârlığı esirgemediler.
Bütün bahar ve yaz boyunca haftada altmış saat çalıştılar
ve ağustosta Napoleon pazar günleri öğleden sonraları da
çalışılacağını ilan etti. Bu iş kesinlikle gönüllü olarak yapılacaktı ama işe katılmayan hayvanların tayınları yarı yarıya düşecekti.
Çanakkale'ye hakim bir noktadan Boğaz'ın en dar geçidi, Naraburnu gözüküyor. İlkçağda burada Abydos şehri, karşı kıyıda da Sestos vardı. Abydos ile Sestos'u da efsane ve tarih nice maceralarla süslemiştir! Hellenistik çağın meydana getirdiği en güzel aşk masallarından biri Hero ile Leandros masalıdır. Abydoslu Leandros bir gün Sestos'ta bir törende Hero'yu görmüş ve ona hemen gönül vermiş. O günden sonra her gece Boğaz'ı yüzerek geçer ve sevgilisini görmeye gidermiş. Bir gece Hero'nun sevgilisine yol göstermek için yaktığı feneri rüzgar söndürmüş. Leandros da yolunu şaşırarak, Boğaz'ın karanlık sularında can vermiş. Ertesi günü Hero kıyıda Leandros'un ölüsünü görünce, yüksek bir kaleden kendisini denize atmış. İsa'dan sonra VI. yüzyılda yaşadığı sanılan şair Musaios'un şiir diliyle anlattığı bu aşk hikayesi Batı şairleri arasında çok tutunmuştur. Leandros'un bu macerasını yaşamak için İngiliz şairi Byron da Naraburnu'ndan karşıya yüzerek geçmeyi denemiştir.
Reklam
Reklam