Max Scheler Yorumları ve İncelemeleri
Max Scheler yorumları ve incelemelerini, Max Scheler kitabı hakkındaki okur görüşlerini , Max Scheler puanlarını 1000Kitap'ta bulabilirsiniz.
Artık emin olduğum bir şey var ki; psikanaliz ve psikolojinin birçok ekolü (davranışcıları belki biraz ayırabiliriz) felsefenin küçük bir cüz'üdür. Max Scheler'in daha önce kitaplarını okumuş olmama rağmen ilk kez şahsına dair merak duydum. Alman filozof, dini referanslar ve argümanlar konudan bağımsız, Kierkegaard tadı verse de çok daha derin ve anlaşılması güç bir eser ortaya koymuş. Kısa olduğuna bakmayın beynim yandı. :)
Max Scheler'e göre; sistematik olarak suçun ve günahın içindeyseniz ve herhangi bir pişmanlık hissetmiyorsanız hayırlı olsun ya bir tanrı ya da bir hayvansınız ve suçun doğasına dair en ufak bir fikriniz yok.
Psikanalitik bir gözlükle bakacak olursak; aslında kitap, geçmişte yaşadığınız suçluluk ve utancın illüzyonunun sizi aşamadığınız bir kapana kıstırdığını bu kıstırılma hissinin kibir ve gururunuzu tetiklediğini (çünkü kibir olmazsa suç ve suçluluk arasında çelişki doğacak insan zihni bunu kaldırabilecek donanıma sahip değil) bu gururun hayatta farklı savunma mekanizmaları geliştirmenize ve bu sistemin sonsuz bir kısır döngüye sebep oluşunu daha felsefi bir boyutta ele alıyor.
Döngüyü kıracak olan pişmanlığa erişmek için kullandığı ifade; insanı oturduğu yerden kaldıracak ve anlamsızca odada tur atmasına sebep olacak kadar güçlü.
"Koşulları kaldır orada suçu göreceksin."
8/10
2026 89. kitabı
Max Scheler’in "Pişmanlık ve Yeniden Doğuş" eseri, insan ruhunun geçmişle kurduğu köklü bağı ve bu bağı koparabilme gücünü fenomenolojik bir perspektifle ele alır. Scheler’e göre pişmanlık, sadece bir "hata yaptım" üzüntüsü değil, insanın kendi varoluşunu yeniden inşa etmesini sağlayan metafiziksel bir eylemdir.
Kitabın merkezinde yer alan temel fikir, pişmanlığın geçmişi değiştirme gücüdür. Scheler, zamanın fiziksel olarak geri döndürülemez olduğunu kabul etse de, geçmişteki eylemlerin insan ruhu üzerindeki "anlamının" ve "hükmünün" pişmanlık yoluyla değiştirilebileceğini savunur. Pişmanlık duyan birey, geçmişteki hatalı eyleminin yarattığı sebep-sonuç zincirini ruhsal düzlemde kırar ve o eylemin bugünkü karakteri üzerindeki belirleyici gücünü sona erdirir. Bu, bir nevi ruhun kendi geçmişinden özgürleşmesidir.
Yeniden doğuş ise bu özgürleşmenin zorunlu ve doğal bir sonucudur. Scheler, pişmanlık sürecini ruhun bir arınma süreci olarak görür. İnsan, pişmanlık duyarak "eski benliğini" ve o benliğin getirdiği yükleri geride bırakır; böylece taze bir başlangıç yapma kapasitesini yeniden kazanır. Ona göre, pişmanlık hissetmeyen bir ruh, geçmişin hataları altında katılaşmaya ve köleleşmeye mahkûmdur. Ancak bu içsel yüzleşme ve "itiraf" sayesinde insan, kendi özündeki iyiliğe ve güce geri dönebilir.
Kısacası, insan olmanın sadece "ilerlemek" değil, aynı zamanda "dönüp bakmak ve dönüştürmek" olduğunu anlamak için bu kısa ama sarsıcı kitabı mutlaka listenize almalısınız.
Umarım okuma yolunuzda sizlere dalgalı denizlerin ortasında bir umut feneri olur ve geminizi bu kitabın limanına yanaştırırsınız.
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Max Scheler'in bu eserinin henüz ilk kısmını okurken bile ufkumun oldukça genişlediğini hissetmiştim. Kısaca kitabın benim için neden başyapıt seviyesine çıkacak kadar değerli olduğunu anlatayım.
Kitap, Friedrich Nietzsche'nin üstüne basarak dile getirdiği "ressentiment" kavramı üzerine detaylı bir inceleme diyebiliriz. Eserin başından sonuna kadar bu kavramın derinlemesine bir analizi söz konusu. Nedir peki bu Ressentiment? Nietzsche'nin kullandığı bu kelimeyi dilimize "hınç" olarak çevirebiliriz. Ama Nietzsche bile bu kelimeyi Fransızca olarak kullanmış, Almanca karşılığına denk gelen "groll" kelimesini tercih etmemiştir.
"Her şeyi bağışlayabilirim ama seni -seni sen yapan şeyi, sende olanın bende olmamasını- aslında sen olmamamı asla."
"Ressentiment genelde insan doğasının normal bir bileşeni olan belli duygu durumları ve etkilenimlerin sistematik olarak bastırılması sonucu ortaya çıkan, süreğen bir zihinsel durumdur."
"Öncellikle Ressentiment başka birine karşı özel bir duygusal tepkinin tekrar tekrar yaşanmasıdır. Bu duygunun sürekli yaşanması onu kişiliğin derinliklerine yerleştirmiş ama aynı zamanda kişinin eylem ve ifade alanının dışına çıkarmıştır. Bu yalnızca belli bir duygulanımın ya da ona "karşılık gelen" olayların zihinsel olarak hatırlanması değildir; bu bizatihi o duygulanımın yeniden canlanmasıdır."
Ressentiment İnsanı, zayıflığından ötürü kendine yapılana karşılık veremeyen ya da başkaları tarafından yapılan kendisi için önem arz eden şeylere ulaşamayan insanların yaşadıkları hastalıklı bir duygu durumudur. Ressentiment iktidarsızlıkla ve zayıflıkla beslenir. Örneğin Max Scheler'e göre, kadınların Ressentiment potansiyeli çok yüksektir. Çünkü yüzyıllardır fiziksel olarak ve toplumsal alanda erkeğin gerisinde kalmaya zorlanmışlardır. Bu zayıflık
Her felsefe sorunu, doğrudan ya da dolaylı olarak insanla ilgilidir. Bu nedenle felsefede ele alınıp tartışılan her sorunun temelinde, insanın beliğine ilişkin bir kabül vardır. Bu önemli yeri nedeniyle, "İnsan nedir?" sorusu, yani soruyu soranın kendisini, kendi türünü sorguladığı soru, en başından beri filozofların sormadan edemedikleri temel sorulardan biridir. Soru, insanın kendini bilmesinin, kendi varlığının ya da türünün temel ıralayıcılarını (karakterize edici) belirleme sorusudur.
"Düşünce tarihimizin hiçbir döneminde insan kendisi için günümüzdeki kadar sorun olmamıştır" saptamasından yola çıkan Scheler, İnsanın Kosmosdaki Yeri'nde "İnsan nedir?" sorusunu, yeni bir bakış açısıyla yanıtlamaya girişir.
"Bugün biri doğabilimsel, biri felsefi, biri de teolojik olmak üzere, birbiriyle hiç ilgisi olmayan üç antropolojimiz var. Ama hala insanın ne olduğuna ilişkin üzerinde birleşilen bir düşünceden yoksunuz, İnsanla ilgilenen bilimlerin sayısı sürekli artmış olmasına karşın, bu bilimler -ne kadar değerli olursa olsunlar- insanın ne olduğunu aydınlatmaktan çok karartmışlardır.
Bu nedenle en geniş temel üzerinde yeni bir "Felsefi Antropoloji" geliştirmeye karar verdim. Bu yazı, insanın neliğini bitki ve hayanla ilişkisinde ele almakta, aynı zamanda insanın kosmostaki kendine özgü metafizik yerine değinmekte; yeni "Felsefi Antropoloji'yi ana çizgileriyle ortaya koymaktadır."
Max Scheler, bu küçük hacimli kitapta ortaya konan düşünceleriyle, yüzyılımızda ortaya çıkan bir felsefe dalı olan "İnsan Felsefesi"nin ya da "Felsefi Antropoloji"nin kurucusu sayılmaktadır.
NOT: alıntıdır
Pişmanlık ve Yeniden DoğuşFelsefe
Yeniden doğuş sürecinin başı olan pişmanlığı Max Scheler'in kaleminden inceleyelim.
Scheler’e göre modern felsefe, pişmanlığı; Olumsuz, faydasız ve fuzûlî bir edim, düşüncesizlik, sağlıksız ya da türlü yanılsamalardan kaynaklanan zihinsel bir bunalım olarak görür. Lakin Scheler'e göre pişmanlık kötü olmayan ruhsal bir yargılanmadır. Kişinin vicdan denilen yargıcı ile yüzleşmesidir ve bu Tanrının insana armağanıdır.
Pişmanlık birçok insan tarafından yanlış anlaşılmış ve gerekilen değere ulaşamamıştır. Basit bir titreme bile yalnızca üşümenin bir semptomu değil, aynı zamanda ısınmanın bir aracıysa; pişmanlık doğru eylemlerden önce insanın ders alma sürecidir. Nasıl ki kusursuz bir insan yok, aynı şekilde pişmanlık doğruyu yapma sürecinde insanlığa Tanrı tarafından verilmiş manevi bir yargıçtır ve temizlenme şansıdır.
Pişmanlık bir bakıma özgür olmaktır. Pişman olmadan önce bizi kahreden suç, kötülük ve onun devamı olan ve bizi baskılayan etkiler zincirinden pişman olduktan sonra azad oluyoruz. Pişmanlık geçmiş yaşamımızın yeniden ele alınması ve yepyeni bir anlam katılarak tekrar yaşanma sürecidir.
Pişmanlık doğru bakış açısına sahip herkes için yeniden doğuş şansıdır, ruhen yargılanmak ve temizlenmektir.
9/10
Üniversite eğitimimde hocamın önerisiyle okumuştum 7-8 yıl önce o kadar hayran kalmıştım ki herkesin okuması gerektiğini düşündüğüm ve çevremdekilere önerdiğim bir kitap olmuştu. Aradan epey bir zaman geçmesine rağmen 2. kez okuduğumda belki kendimi veremememden kaynaklı bilemiyorum o eski heyecanım ve algımın olmadığını hissettim. Bu durum ise okuma isteğimi azalttı. Bazı bölümler çok dikkat çekici ve oldukça güzel olmasına rağmen çok uzun cümlelerle anlatılıyor olması maalesef beni biraz kitaptan uzaklaştırdı.
Birçok kez okunmayı hak edecek bir kitap olduğunu düşünüyorum. Umarım o eski tadına varabilirim.