Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 39 dk.
Sayfa Sayısı:
235
Basım Tarihi:
Ekim 2015
İlk Yayın Tarihi:
Şubat 2004
Yayınevi:
Alfa Yayınları
Orijinal Adı:
Das Ressentiment im Aufbau der Moralen
ISBN:
9786051711546
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Max Scheler'in bu eserinin henüz ilk kısmını okurken bile ufkumun oldukça genişlediğini hissetmiştim. Kısaca kitabın benim için neden başyapıt seviyesine çıkacak kadar değerli olduğunu anlatayım.
Kitap, Friedrich Nietzsche'nin üstüne basarak dile getirdiği "ressentiment" kavramı üzerine detaylı bir inceleme diyebiliriz. Eserin başından sonuna kadar bu kavramın derinlemesine bir analizi söz konusu. Nedir peki bu Ressentiment? Nietzsche'nin kullandığı bu kelimeyi dilimize "hınç" olarak çevirebiliriz. Ama Nietzsche bile bu kelimeyi Fransızca olarak kullanmış, Almanca karşılığına denk gelen "groll" kelimesini tercih etmemiştir.
"Her şeyi bağışlayabilirim ama seni -seni sen yapan şeyi, sende olanın bende olmamasını- aslında sen olmamamı asla."
"Ressentiment genelde insan doğasının normal bir bileşeni olan belli duygu durumları ve etkilenimlerin sistematik olarak bastırılması sonucu ortaya çıkan, süreğen bir zihinsel durumdur."
"Öncellikle Ressentiment başka birine karşı özel bir duygusal tepkinin tekrar tekrar yaşanmasıdır. Bu duygunun sürekli yaşanması onu kişiliğin derinliklerine yerleştirmiş ama aynı zamanda kişinin eylem ve ifade alanının dışına çıkarmıştır. Bu yalnızca belli bir duygulanımın ya da ona "karşılık gelen" olayların zihinsel olarak hatırlanması değildir; bu bizatihi o duygulanımın yeniden canlanmasıdır."
Ressentiment İnsanı, zayıflığından ötürü kendine yapılana karşılık veremeyen ya da başkaları tarafından yapılan kendisi için önem arz eden şeylere ulaşamayan insanların yaşadıkları hastalıklı bir duygu durumudur. Ressentiment iktidarsızlıkla ve zayıflıkla beslenir. Örneğin Max Scheler'e göre, kadınların Ressentiment potansiyeli çok yüksektir. Çünkü yüzyıllardır fiziksel olarak ve toplumsal alanda erkeğin gerisinde kalmaya zorlanmışlardır. Bu zayıflık
Puan vermedi·235 syf.··
Beğendi
·2025 10. kitabı
·59 günde okudu
·Okunma: 28 Ocak 2025 22:25
Çok bilinmeyen ve bu nedenle büyük bir kayıp olduğunu düşündüğüm, Türkçeye “Hınç” olarak çevrilmiş olmasına rağmen daha geniş bir anlam içeren orijinal adı #ressentiment olan enfes bir metin ile selamlıyorum sizi.
Max Scheler yaşadığı dönemde Husserl, Heidegger, Martin Buber, Ortega y Gasset, Nicolai Hartmann, Ernst Cassirer, Gadamer ve Alexander Koyré gibi felsefecilerin saygısını kazanmış Avrupa’nın en etkili düşünürlerinden biri.
Eser için, Friedrich Nietzsche’nin üstüne basarak dile getirdiği “ressentiment” kavramı üzerine kapsamlı bir analiz diyebiliriz.
Peki, nedir bu Ressentiment?
Ressentiment, Nietzsche’nin Ecce Homo adlı kitabında geçen bir kavramdır, okuyanlarınız bilir.
Bu kavram hınç gibi bireysel olarak hissedilebilen psikolojik bir durum değil, yönetilmekte olan ve yönlendirilen kitlelerin içine düştüğü psikolojik durumdur.
Hınç 
Max Scheler
Daha basit bir ifadeyle :
Zayıflığından ötürü kendine yapılana karşılık veremeyen ya da kendinde olmayana ulaşamamanın zaafiyetiyle davranan bireylerin hastalıklı bir duygu durumudur.
Bireysel ve toplumsal olarak hiç de yabancı olmadığımız haller.
Aba altından sopa gösterenler, maşa varken elini ateşe sokmayanlar, cin olmadan adam çarpanlar, iyilik kisvesinin altında zehir saçanlar gibi
Ne diyelim: Yetersizlik ve zayıflıktan beslenen bu kötü niyetli #insansılar bizden uzak, Allah’a yakın olsunlar.
Hınç Max Scheler
Daha basit bir ifadeyle :
Zayıflığından ötürü kendine yapılana karşılık veremeyen ya da kendinde olmayana ulaşamamanın zaafiyetiyle davranan bireylerin hastalıklı bir duygu durumudur.
Bireysel ve toplumsal olarak hiç de yabancı olmadığımız haller.
Aba altından sopa gösterenler, maşa varken elini ateşe sokmayanlar, cin olmadan adam çarpanlar, iyilik kisvesinin altında zehir saçanlar gibi
Ne diyelim: Yetersizlik ve zayıflıktan beslenen bu kötü niyetli #insansılar bizden uzak, Allah’a yakın olsunlar.Hınç/ResentimentFelsefe
Scheler Nietzsche’nin Ahlakın Soykütüğü adlı yapıtında geliştirdiği “resentiment” kavramının ayrıntılı bir incelemesine girişiyor. Terim Fransızcadan alınmış ve hem Scheler hem de Nietzsche Almancadaki Groll(Hınç, kin) yerine “resentiment” olarak kullanmış.
Scheler resentiment “zihnin kendini zehirlemesidir” diyor. Buna göre resentiment sadece insan doğasında normal olarak bulunan “intikam isteği, nefret, kötü niyetlilik, haset, kara çalma dürtüsü ve değersizleştirici kin” duygularının bastırılması değil buna bir de “iktidarsızlığın” eşlik etmesi sonrasında ortaya çıkar. Resentimente kapılmış insan özelliklerine bakılmaksızın herkesle bir eşitlik ister, kendisinden yukarıdakileri aşağı çekmeye çalışır ve aşağıdakileri de daha dibe bastırır. Bu insan kaçınılmaz olarak intikamcı, başkalarının mutsuzluğundan haz alan, her zaman için iktidarsız bir rekabet duygusu içindedir.
Scheler resentimenti yeterince işledikten sonra onu Nietzsche’nin kullandığı “Hristiyan köle ahlakının resentiment yüklü olduğu” tezinden alıp baş aşağı çevirerek tam tersine modern insanın ve modern dünyanın “resentiment” yüklü bir insan topluluğu yarattığını iddia ediyor. Hristiyanlıktaki sevgi anlayışının aşağıdaki insana yöneldğini, zayıfı güçsüzü sevmeye yöneldiğini iddia ediyor ve modern anlayışın ise tam tersi olduğunu iddia ediyor. Bunu o kadar abartıyor ki aydınlanmacı filozofların neredeyse tamamının resentiment yüklü bir zihinle Hristiyanlıktan öç almak için fikirlerini geliştirdiğini iddia etmeye kadar vardırıyor iddialarını(dip notta gördüğüm kadarıyla bu aşırı fikirlerinin bazılarından daha sonra vazgeçmiş).
Max Scheler yaşadığı dönemde Avrupa’nın en etkili düşünürlerinden biri sayılıyordu. Sadece Husserl ve Heidegger’in değil, Martin Buber, Ortega y Gasset, Nicolai Hartmann, Ernst Cassirer, Gadamer ve Alexander Koyré gibi felsefecilerin de saygısını kazanmıştı. Heidegger’e göre, ona şu ya da bu ölçüde borçlu olmayan hiçbir çağdaş filozof yoktu; Ortega y Gasset de, Scheler’in apansız ölümüyle “Avrupa’nın tarih boyunca gördüğü en büyük zihinlerinden birini yitirdiğini” yazacaktı. Ancak 1960’lardan sonra Alfred Schutz, Manfred S. Frings ve özellikle René Girard gibi yazarlar sayesinde Scheler’in düşünceleri yeniden felsefi ve insanbilimsel tartışmaların gündemine sızabilecektir.
Ressentiment, Nietzsche’nin Hıristiyanlığa karşı polemiğine bir reddiye olarak okunabileceği gibi, daha genel bir din fenomenolojisi olarak da alınabilir. Ama incelenen konu birçok disiplinin (felsefi antropoloji, psikoloji, sosyoloji) en önemli kavşaklarından birinde yer aldığı ölçüde, bu polemikten büsbütün bağımsız araştırma nesnesi de oluşturmaktadır. Herkesin çok iyi bilip de yüzleşmekten ve üzerinde düşünmekten kaçındığı şeyi kurcalıyor Scheler burada.”
Orhan Koçak
HINCIMIZI ÇIKARMAK
Max F. Scheler’in 1912 tarihli “Hınç” (Ressentiment) kitabı, hem bir Nietzsche eleştirisi hem bir Hıristiyanlık övgüsü hem de modern ideolojilere yönelik felsefî bir küçümseme…
İlk bölümde, adına hınç denen duygunun ne olduğunu, hangi durumlarda ortaya çıktığını örneklerle anlatıyor. Alman filozof Scheler’e göre hıncı, gücümüzün yetmediği durum veya kişilere duyarız. Bu bakımdan hınç, nefret duygusundan farklıdır. Çünkü nefret’te, iktidarsızlık veya çaresizlik hâli yoktur. Oysa hınç çaresiz, iktidarsız, elinden bir şey gelmeyen bir nefrettir. Ezilenler, ezenlere karşı genellikle hınç duyarlar, nefret değil.
Scheler’in bu görüşlerine Nietzsche’den âşinâyız. Nietzsche de Hıristiyanlığın ortaya çıkmasını benzer bir hınç duygusuna bağlar. Ona göre Hıristiyanlık, ezilenlerin ezenlerden aldıkları öçtür. Hıristiyanlığın özünde mevcut olan merhamet, güçsüzden yana olmak, alçakgönüllülük, vb. tavırlar, üstün doğaları gereği bu tavırlara sahip olmayan güçlüleri alt etmek için, sinsi bir silah şeklinde tasarlanarak yüceltilmiş ve benimsetilmiştir.
İşte Scheler, büyük saygı duyduğu belli olan Nietzsche’nin Hıristiyanlıkla ilgili bu görüşlerine itiraz eder. “Hınç” kitabının sonraki bölümünde, Hıristiyanlığın Nietzsche’nin tarif ettiği gibi bir din olmadığını, hatta tam tersi değerlerle yüklü olduğunu, söz konusu dinin teolojik ayrıntılarına girerek (dindarca) anlatmaya çalışır. Anlattıklarının özeti; Hıristiyanlığın bireyselci, manevî dünyayı sembolik bir şekilde ifade eden, gerektiğinde uysallığı bir kenara bırakıp kılıcı eline alan, yani Nietzsche’nin düşündüğünün aksi istikamette bir din olduğudur. Kısacası Scheler’e göre Hıristiyanlık, kendisinin tanımladığı hâliyle “hınç” duygusu ile özdeş tutulamaz, çünkü Hıristiyanlık ne “aşırı merhametlidir” ne iktidarsızdır ne de güce
HINÇ((KİN) GİZİL DÜŞMANLIK DUYGUSU
1874-1928 arasında yaşamış Alman Felsefeci Max SCHELER bu kitabında değişik tarihsel ve tarih öncesi çağlarda hemen bütün bilgi-kültür-medeniyet-inanç alanlarında zayıf olanın güçlü olana ulaşamamasının psikolojik etkisiyle ürettiği bu gizli duygunun tüm gelişimlere yön verdiğini, özünde kötülük barındıran bu duygunun insan doğasına aykırı olduğunu ve hatta insan doğasından sapma olduğunu belirtir. Gelişen dünyada insana verilen değerin temelinde bu duygunun yattığını vurgular. Okunmaya değer bir kitap.
Bir alıntı(224.sayfa):
Modern medeniyetin gelişmesiyle doğa (Hükmetmek için insanın bir makineye indirgendiği doğa ) ve nesneler, insanın efendisi ve tanrısı haline gelmiş ve makine hayata hükmetmeye başlamıştır. Nesneler her geçen gün sağlamlık, zeka,ölçü ve güzellik bakımından gelişme gösteriyor-onları yaratan insan ise giderek kendi makinesinde bir çark haline geliyor.
Yazar Hakkında
Max SchelerYazar · 4 kitap
Max Ferdinand Scheler (22 Ağustos 1874, Münih - 19 Mayıs 1928, Frankfurt), Alman filozoftur. Görüngübilim, etik ve felsefi antropoloji konularında yaptığı çalışmalarla tanınır.
Fenomenlerle ilk ilgilenen kişi olan Edmund Husserl'in görüşlerini geliştirmiştir. Daha sonra Papa II. Ioannes Paulus olacak olan Karol Wojtyla, 1954 yılında verdiği doktora tezinde, Max Scheler'in kuramını Hristiyan etiğine uyarlamıştır.
Kitapları
Etikte Biçimcilik ve Maddi Değer Etiği, 1921
Bilgi Biçimleri ve Toplum, 1926 (Die Wissensformen und die Gesellschaft)
İnsanın Kosmostaki Yeri, 1928 (Die Stellung des Menschen im Kosmos, tr. Ayraç y. 1998)
Hınç (Ressentiment, tr. Kanat y. 2004)
