Maurice, E.M Forster'ın 1913 yılında kaleme aldığı ama eşcinselliğin Birleşik Krallık'ta yasadışı olması ve toplumun bu konuya bakışının da oldukça olumsuz olması sebebiyle ancak ölümünün ardından, 1971 yılında yayınlanabilen bir kitap.
Kendisi de eşcinsel olan Forster için bu kitap, hislerin kurumsallaşmış devlet, din ve sınıf aygıtlaryıla girdiği savaşın bir manifestosu aslında.
Kitabın yazımından bir süre önce, 1895 yılında Oscar Wilde, ahlaksızlık suçlamasıyla yargılanıyor ve mahkumiyete çarptırılıyor. Bu da zaten halk içinde eşcinsel bireylerin endişelerine ek olarak, entelektüel dünyada da derin bir travma yaratmış. E.M Forster, kendi hayatında taşıdığı bu korkuyu, kitabı kurgularken doğrudan doğruya metne de entegre ediyor.
Kitap, yazıldığı dönemde yayınlanamamış olsa ve eşcinsel karakterler içeren ilk veya tek kitap olmasa da edebiyat tarihinde devrimci bir rolü de var. O yıllarda queer temalı yazılan az eser var ve bunlar da sansürden kaçınabilmek veya toplumsal tepkiyi hafifletebilmek için karakterlerini her zaman trajik sonlara mahkum ediyorken Forster bunu kabul etmiyor ve şöyle bir not düşüyor:
"Mutlu son neredeyse zorunluydu... Kelimelerin izin verdiği ölçüde iki erkeğin aşık olmasına ve sonsuza dek birlikteliğin tadını çıkarmasına kararlıydım. Edebiyat bu hakkı onlara tanımıyordu, ben tanımak zorundaydım."
Maksim Gorki’nin “Çocukluğum”u (Детство / Detstvo, 1913-1914) bir otobiyografik üçlemenin (Çocukluğum – Ekmeğimi Kazanırken – Benim Üniversitelerim) ilk kitabıdır ve yazarın başyapıtlarından biri kabul edilir.
Gorki (asıl adı Aleksey Maksimoviç Peşkov), bu eserde kendi çocukluk yıllarını (yaklaşık 1870’ler) anlatır. Kitap, gerçekçi bir üslupla Rus toplumunun alt tabakalarını, yoksulluğu, şiddeti ve insan ilişkilerini derinlemesine inceler.
Kitap, küçük Aleksey’in (Gorki’nin kendisi) babasının kolera nedeniyle ölümüyle başlar. Annesi Varvara ile dedesinin Nizhny Novgorod’daki boyahanesine (ev-cum-işyeri) taşınırlar. Hikâye, Aleksey’in dedesinin evindeki zorlu yıllarını, annesinin ölümüyle son bulur. 11-12 yaşlarında “dünyaya” atılır. Anlatım, çocuğun gözünden ilerler ama yetişkin Gorki’nin olgun yorumlarıyla zenginleşir.
Önemli Karakterler
Aleksey (Alyoşa): Meraklı, gözlemci, dayak yiyen ama ruhen dirençli çocuk. Hikâyenin merkezinde.
Babaanne (Akulina): Kitabın en sevilen karakteri. Okuması yazması olmayan ama masal anlatan, sevgi dolu, iyimser, “melek” gibi bir kadın. Aleksey’e en büyük desteği verir.
Dede (Vasili Kashirin): Eski bir serf, sert, cimri, dindar ama zalim. Aileyi demir yumrukla yönetir, torununu sık sık döver. Yine de karmaşık bir karakterdir; geçmişte daha iyi biri olduğu ima edilir.
Anne (Varvara): Güzel ama mutsuz, sık sık hastalanır ve yok gibidir. Ailedeki miras kavgaları onu ezer.
Diğerleri: Amcalar (Mihail ve Yakov), kuzenler, hizmetçiler ve evdeki çeşitli “garip” tipler. Her biri Rus alt sınıfının farklı yüzlerini temsil eder.
Ana Temalar
Yoksulluk ve Şiddet: Evde sürekli kavga, dayak, miras kavgaları, alkolizm hâkim. Gorki, 19. yüzyıl sonu Rusyası’nın “dar, boğucu çevresini” gerçekçi bir biçimde resmeder. Acı ve sefalet “normal” hâle
Kitap okumaktan bi süre tamamen uzaklaştığımı sanıyordum aslında kitap uzun zamandır elimde sürüklendiği için öyle hissettiriyordu. Üzülerek söylüyorum ki kitabı ruhu beslemesi için okuyan biriyseniz Jack London’ın edebi yönü buna uygun değil.
Kitabın konusu okuyucuya okutmak istediği fikri gerçekten çok etkili ve güzel ama ne yazık ki bunu okuyucuya aynı etkileyicikle aktaramıyor. Kitabın konusunun oturması ve olayların güzel bi gidişatta başlaması için 100 sayfa okumanız gerekiyor. Ondan sonra ise Standing’in tecritte gömlek cezası süresince başka hayatlarda bulduğu yaşamlar başlıyor. Bu kısımlarda bi noktadan sonra şunu farkediyorsunuz standing kendi yaşamında içinde bulunduğu konum ve durumdan dolayı hiçbir gezgini olduğu hayatta da rahat ve ışıltılı bi hayat yaşayamadı. Bu beni bi miktar üzdü ve sinirimi bozdu. Kitap boyunca birinin gerçekten bilmediği bi konu yüzünden bu inanılmaz işkence yöntemine maruz bırakılmış olmasıda cabası. Ve kaçınılmaz son… Standing’in idamı ile kitap son buluyor. Etkileyici ama yine okuyucuya geçiremediği kısımlardan biri daha; Standing yaşam bulduğu bi hayatta İsa’yı çarmıha gerdiren ekipten biriydi ve tam 1913 yıl sonrasında idam cezasının “adaletinden” kaçamadı.
Birinci Cildin Kapanış Değerlendirmesi :)·472 syf.·Alıntı
10/10
2026 38. kitabı
Kitabın değerlendirmesine geçmeden önce Robert Musil'den birkaç cümle ile bahsetmenin yönlendirici gücü olduğuna inanıyorum. Musil Avusturyalı romancı, öykücü ve deneme yazarı. Askeri okulda başlayan eğitim hayatı ardından mühendislik ile devam ediyor. Sonrasında matematik, felsefe, fizik, psikoloji alanlarında doktora yapıyor. Düşünsel olarak rejime karşı çıktığı için Nazi döneminde eserleri yasaklanıyor, İsviçre'ye sürgün ediliyor. Eserini tamamlayamadan burada yaşamını yitiriyor.
Kitabın ana karakteri niteliksiz adam Ulrich ile biyografik paralellik dikkat çekiyor. Çünkü bu çok katmanlı entelektüel formasyon, doğrudan doğruya Niteliksiz Adam’ın düşünsel mimarisine de yansıyor.
Niteliksiz Adam 'a dönecek olursam; Robert Musil'in 1921 yılında 1942 yılına kadar üzerinde çalıştığı, 2100 sayfa içerikli devasa baş yapıt. Elimdeki serinin dördüncü kitabı ölümünden sonra esi tarafından, ardında bıraktığı notlardan derlenerek yayımlanmış. Kitap 'deneme roman' türünde yazılmış ve olay örgüsü dışında; matematik ve doğa bilimleri, felsefe ve epistemoloji, siyaset bilimi ve sosyoloji, psikoloji ve psikiyatri, hukuk bilimi ve felsefesi, sanat ve mistik ögretiler gibi alanlarda ilerliyor. Her bölüm sistematik bir okuma, derin analiz, düşünsel egzersiz ve entelektüel bir hesaplaşma içeriyor. Dili oldukça ağır ve anlaşılmak istiyor.
Niteliksiz Adam’ın birinci cildinin yüzeysel konusu 1913 yılında Viyana’da geçer. Ana hikâye; Avusturya Macaristan İmparatorunun 70. yıl saltanat dönümü yaklaşmaktadır ve aynı yıl Alman İmparatoru Wilhelm'in de 30. saltanat yılı kutlanacaktır. Dönemde hâlâ monarşiyle yönetilen Avusturya Macaristan İmparatorluğu seçkinleri, Almanya'ya karşı milli şuur ve milliyetçilik anlayışı ile farklı ve bütün Dünya'ya örnek olacak bir kutlama planlamak için
Mustafa Kemal 1913 yılında binbaşı iken kabiliyetleri çok fazla kimse tarafından fark edilmemişti. Askeri çevrede etkin bir subay olarak görülüyordu. Kendisinin içine bile sığmayan amaçları ve hayalleri vardı. En çok da ülkesi ve milleti adına. Mustafa Kemal içindekileri dışarıya aktaran birisi değildi. Belki ona ketum demek çok abartılı sayılmazdı. Fakat Madame Corinne içini döktüğü insanlardan biriydi.
Madam Corinne, Osmanlı döneminde İstanbul’da yaşamış, iyi eğitimli, müzikle ilgilenen, piyano ve şan eğitimi almıştır. Mustafa Kemal’in Harbiye’den arkadaşı olan Ömer Lütfü Bey’in eşidir. Atatürk ile daha çok entelektüel, dostane ve saygıya dayalı bir bağ çerçevesinde anıldığı mektuplarıyla bilinir.
Con Sinov kalemini seviyorum. Daha önce okuduğum kitaplarda da tarihsel süreci anlatma biçimi çok hoşuma gitmişti. Bu kitapta da daha önce hiç duymadigim bilgiler edindim.
Mustafa Kemal Atatürk ve Corinne arasındaki iletişim edinilen bilgilere göre 1918 yılına dek aksamadı. Mustafa Kemal Anadolu’ya gidene kadar Corinne’nin ailesinin evinde gerçekleşen bir birkaç görüşmeden sonra ne olacağını ve belki de her ikisi için de bunun bir son olduğunu bilmiyorlardı. O dönemde Mustafa Kemal’e yakın olan tüm isimler rahatsız edilmeye başlanmıştı bile. Dolayısıyla onların bu öfkeden nasibini alması kaçınılmaz oldu. Evleri basıldı, aile hapse atıldı. Dolayısıyla ailenin ülke topraklarından gitmekten başka çaresi kalmadı.
Konuyla ilgili epey detay var. Atatürk’ün cumhurbaşkanı olması ve evliliği, Corinne’nin ise bir şehit eşi olması gibi… neden hiç görüşediler ya da bizlerin bilmediği başka şeyler mi var insan bu detayı okuyunca aklından bir sürü olasılık geçiyor.
Kitabı okudukça ihtimaller aklınızda dolaşıp duracak diye düşünüyorum. Benim daha önce hiç duymadığım bazı detaylarla
Ekmeğimi Kazanırken
2026 - 22. Kitap
Kitabın Adı: Ekmeğimi Kazanırken
Yazarı : Mksim Gorki
Yayınevi: @isbankasikulturyayinlari
Türü : Roman ( Otobiyografik)
Basım Yılı: Kasım 2025
Sayfa Sayısı : 435 Sayfa
Düşünceler : Rus Edebiyatının en önemli isimlerinden olan Gorki 'nin ilk önce hayatını anlatan üçlemesini sıra ile okumaya başladım. ( Çocukluğum, Ekmeğimi Kazanırken , Benim Üniversitelerim ) Birlikte okunabildiği gibi münhasıran da okunabilen bu üçlemeyi yazar 1913-23 yılları arasında yazmış.
Serinin ilk kitabı olan ' Çocukluğum ' yazarın yaklaşık sekiz yaşına kadar olan hayatını anlatıyordu. Bu eser ise sekiz ile onaltı yaşı arasındaki hayatını anlatıyor. Rusya'nın 1917 devriminine giden dönemine de ışık tutuyor aynı zamanda eser.
Eserin en önemli gücü ve etkis gerçekçiliğine dayanıyor. Gorki bulaşıkçılık, ayakçılık,çıraklık ve daha bir çok işte çalışıyor. Genellikle toplumun düşük gelir grubundaki insanlar ile muhatap oluyor. Zaten o dönem Rus Toplumunun büyük kısmı sefalet içerisinde yaşıyor. Ve büyük Rus yazarları -ki Gorki 'de buna dahil, onların yaşamlarını bize büyük bir ustalıkla resmediyor. Gerçi sadece onları değil zenginleri ve soyluları da anlatıyorlar ölümsüz eserlerinde ama o başka bir yazının konusu.
Biraz mizaha kaçan, özlü sözler barındıran ,bazen iç dünyamızda yolculuğa çıkaran ,bulunduğu toplumun sosyo ekonomik gerçeklerini cesurca yansıtan özgün ve eşsiz bir üslubu var yazarın.
Oldukça fazla karakter var eserde. Çünkü yazar sonbahar da oradan oraya savrulan kuru bir yaprak gibi dolaşıp durmuş onlarca kişiyle ilişki kurmuş. Ama bu karakter bolluğu sizi ürkütmesin. Sıkılmıyorsunuz zevkle yapıyorsunuz bu karakter geçişlerini.
Yazacak çok şey var aslında ama yerim kısıtlı ve aklıma düşündükçe geliyor yeni olgular. İyisimi sizde alın okuyun bu eseri hatta