Bəzi kitablar var ki, oxuyub bitirəndən sonra başa düşmək çətin olur ağzın açıq qalır “mən nə oxudum deyirsən”. 3-4 gün keçir hə görürsən ki, yavaş yavaş hər şey beyninə oturur. “İdiot” mənim üçün belə əsərlərdən oldu. Nəysə xoşunuza gəlməsə yazımda sizdən üzr istəyirəm. Çünki bir az çətinlik çəkirəm
Ədəbiyyat sevərlər bilir ki, Dostoyevski möhtəşəm yazardı. O, əsərlərini o qədər incəliklə, məharətlə qələmə alıb ki, hər səhifəsi insanda dərin izlər buraxır. Cümlələri toxunur, düşündürür, hiss edirsən. İlk oxuduğum “Cinayət və Cəza” romanından sonra qərara gəldim ki, bu dəfə “İdiotu” oxuyum. Romanın axıcılığı öz yerində, ancaq məni yormadı deyil. Bəzi yerlər, təsvirlər çox uzadılmışdı. Buna baxmayaraq ümumi götürsəm “Cinayət və Cəza” romanı qədər də olmasa da, bu əsəri də sevdim. İlk bitirən kimi də bu düşüncədə olmadım. Kitabı bir-iki gün öz-özümə düşünəndən sonra, götür-qoy edəndən sonra belə desək tam oturdu beynimə. Keçək əsas məsələyə. “İdiot” həm də sevgi romanıdır. Kitab haqqında onu deyə bilərəm ki, Dostoyevski bu əsərdə insanın daxilini, cəmiyyətin problemlərini,ve sinif ayrımcılığını oxucuya çatdırır. Ağır roman olduğuna görə psixoloji təsiri çoxdur.
Mışkın keçirdiyi xəstəliyə görə ətrafındakı hər kəs onu “idiot”, “sarsaq” adlandırır. Amma və lakin mənim fikrimcə bu əsərdə Mışkindən başqa hər kəs “idiotdur”. Çünki bu qədər dürüst, saf, insanların ona qarşı etdiyi pis hərəkəti belə bağışlayan biri “sarsaq” ola bilməz. Nə gəlirsə başına öz sadəlövlüyündən və səhv sevgisi ucbatından gəlir. Başqa bir obraz da var ki, bu romanda o da Roqojindir. Roqojinin Mişkini özünə az qala düşmən etməsinə səbəb olan qadın isə Nastasiya Flippovnadır. Nastasiya o qədər gözəl qadın olur ki, Mışkin onu görmədən şəklinə vurulur. Amma bu sevgi şəfqətdən gələn sevgi yoxsa saf və