Dantes
@Cem0666
Okudukça insanlardan uzaklaşıyorum. Böylesi daha iyi... İçlerinde olduğum zaman hislerime yeniliyorum.
"Herkes istediği kadar koşsun. Beni anlayacak insan, oturduğum yerde de beni bulur."
Şu anda okuduğu kitap
Aşk, Elif Şafak’ın iki ayrı zamanı ve iki ayrı hikâyeyi birbirine bağlayarak anlattığı, aşkı sadece romantik bir duygu değil, insanı dönüştüren bir yolculuk olarak ele alan bir romandır. Bir yanda 13. yüzyılda Mevlânâ ile Şems’in karşılaşması, diğer yanda günümüz Amerika’sında sıradan, düzenli ama içten içe eksik hisseden Ella’nın hayatı vardır. Bu iki hikâye, okur fark etmeden aynı sorunun etrafında birleşir: “İnsan gerçekten ne zaman değişir?”
Romanın güçlü tarafı, aşkı alışıldık kalıpların dışına çıkarmasıdır. Buradaki aşk, sadece iki insan arasındaki bir bağ değil; insanın kendini, hayatı ve hakikati yeniden sorgulamasına yol açan sarsıcı bir karşılaşmadır. Şems’in sözleri ve “kırk kural”, okuru da hikâyenin içine çeker ve sürekli şunu düşündürür: Değişim çoğu zaman rahatlatıcı değil, aksine yıkıcı ama gerekli bir süreçtir.
Ella’nın hikâyesi bu fikrin modern bir yansıması gibidir. Güvenli ama ruhsuz bir hayattan, riskli ama “canlı” bir hayata doğru attığı adımlar, aşkın insanı nasıl konfor alanından çıkardığını gösterir. Bu noktada roman, okura sadece Mevlânâ ve Şems’i anlatmaz; aynı zamanda “ben olsam ne yapardım?” sorusunu da sessizce sordurur.
Elif Şafak’ın dili akıcı ve yer yer didaktik olmaya yaklaşsa da, bu tercih romanın mesajını daha görünür kılar:
Aşk, insanı olduğu yerde tutmaz; ya dönüştürür ya da dağıtır.
Tarihsel anlatıyla modern hikâyenin iç içe geçmesi, kitabın temposunu diri tutar ve okura hem düşünsel hem duygusal bir okuma sunar.
Sonuç olarak Aşk, sadece bir tasavvuf romanı ya da bir aşk hikâyesi değildir. Daha çok, insanın kendini bulma cesareti üzerine yazılmış bir dönüşüm hikâyesidir. Okuru rahatlatmaktan çok, yerinden etmeyi amaçlar; belki de en güçlü yanı tam olarak budur.
George Orwell, bu iki eserinde de iktidarın nasıl doğduğunu, nasıl büyüdüğünü ve en sonunda insanı (ya da hayvanı) nasıl ezdiğini farklı anlatım yollarıyla gösterir. Hayvan Çiftliği bir masal sadeliğiyle başlar, 1984 ise karanlık bir geleceğin içine doğrudan bırakır. Ama ikisinin anlattığı şey temelde aynıdır: Güç, denetimsiz kaldığında mutlaka yozlaşır.
Hayvan Çiftliği, ilk bakışta basit bir alegori gibi görünür. Hayvanların özgürlük hayaliyle başlattığı isyan, zamanla yeni bir zorbalığa dönüşür. En çarpıcı tarafı, devrimin ideallerinin yavaş yavaş nasıl çarpıtıldığıdır. “Herkes eşittir” cümlesinin sessizce “bazıları daha eşittir”e evrilmesi, iktidarın dili nasıl bozduğunu ve gerçeği nasıl yeniden yazdığını gösterir. Orwell burada, propaganda, korku ve cehaletin birleştiğinde kitleleri nasıl yönlendirebildiğini çok sade ama çok sert bir şekilde anlatır.
1984 ise bu fikri daha ileri bir noktaya taşır: Artık sadece davranışlar değil, düşünceler de denetlenmektedir. Büyük Birader, sadece bir figür değil, sürekli gözetlenme duygusunun kendisidir. Winston’ın hikâyesi, insanın gerçeğe tutunma çabasının sistem karşısında ne kadar kırılgan olduğunu gösterir. Dilin (Yeni Söylem) bilinçli olarak daraltılması, hafızanın sürekli yeniden yazılması ve gerçeğin partiye göre şekillendirilmesi, totaliter düzenin en ürkütücü yüzüdür: İnsan, en sonunda kendi aklından bile şüphe eder hale gelir.
Bu iki kitabı birlikte düşününce Orwell’in uyarısı daha da netleşir:
Özgürlük sadece zincirlerin kırılması değil, gerçeği söyleyebilme ve düşünebilme hakkıdır.
Hayvan Çiftliği bu sürecin nasıl başladığını, 1984 ise nereye varabileceğini gösterir. Biri kısa ve çarpıcı bir politik masal, diğeri uzun ve boğucu bir distopyadır; ama ikisi de okuru rahatsız eden aynı soruyu sorar:
“İktidar kimin
