Dantes
@Cem0666
Okudukça insanlardan uzaklaşıyorum. Böylesi daha iyi... İçlerinde olduğum zaman hislerime yeniliyorum.
"Herkes istediği kadar koşsun. Beni anlayacak insan, oturduğum yerde de beni bulur."
Şu anda okuduğu kitap
Fareler ve İnsanlar, kısa hacmine rağmen okurda uzun süre kalan, sessiz ama ağır bir romandır. Steinbeck, Büyük Buhran döneminin sert Amerika’sında geçen bu hikâyede yoksulluğu, yalnızlığı ve tutunma çabasını büyük laflar etmeden anlatır. Romanın gücü tam da buradadır: Bağırmaz, açıklamaz, ders vermez. Sadece gösterir.
George ve Lennie’nin hikâyesi yüzeyde bir dostluk anlatısı gibi görünür. Oysa derine inildikçe bu bağın ne kadar kırılgan, yorucu ve çaresiz olduğu ortaya çıkar. Lennie masumdur ama kontrolsüzdür; George akıllıdır ama yorgun. Birbirlerine tutunurlar çünkü başka kimseleri yoktur. Steinbeck bu ilişkiyi romantikleştirmez. Dostluk burada bir sığınak olduğu kadar bir yüktür de.
Roman boyunca tekrar eden “küçük çiftlik” hayali, kitabın duygusal merkezidir. Bu hayal ne zenginlik ne de büyük mutluluk vaat eder; sadece kimseye muhtaç olmadan yaşamak ister. İşte okuru asıl sarsan da budur: İnsanî, makul ve mütevazı bir umudun bile bu dünyada tutunamaması.
Final sahnesi ise kitabın bütün anlamını yeniden kurar. George’un verdiği karar, ne kahramanca ne de rahatlatıcıdır. Steinbeck okuru kolay bir ahlaki sonuca yönlendirmez. “Haklı mıydı?” sorusu havada kalır. Çünkü mesele doğru ya da yanlış değildir; mesele başka bir yolun olup olmadığıdır. Romanın acısı da buradan doğar.
Fareler ve İnsanlar, masumiyetin korunmadığını, iyi niyetin yetmediğini ve bazen sevmenin insanı en ağır seçime zorladığını söyler. Bu yüzden yıllar geçse de etkisini kaybetmez. Çünkü anlattığı şey bir dönem değil, insanın dünyayla olan kadim çatışmasıdır.
Bu kitabı bitirdiğinizde içinizde bir eksiklik hissi kalıyorsa, Steinbeck amacına ulaşmış demektir. Bazı hikâyeler mutlu bitmek için değil, okuru biraz daha insan yapmak için yazılır.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
İnsanın Kendine Karşı Açtığı En Acımasız Dava
Yeraltından Notlar, bir hikâye anlatmaktan çok, okurun zihnine açılmış bir itiraz dilekçesi gibidir. Dostoyevski burada olayları değil, insanın içindeki çelişkileri sahneye çıkarır. Yeraltı Adamı ne bir kahramandır ne de klasik anlamda bir anti-kahraman; o, modern insanın kendi bilincinde sıkışıp kalmış hâlidir.
Anlatıcı sürekli konuşur ama aslında kimseyle değil, kendisiyle tartışır. Akla güvenir gibi yapar, sonra aklı aşağılar. Özgürlüğü savunur, ardından bilerek kendine zarar veren insanı örnek gösterir. Bu tutarsızlık bir zayıflık değil, metnin omurgasıdır. Çünkü Dostoyevski’ye göre insan, mantıklı olduğu ölçüde değil; inatçı, çelişkili ve irrasyonel olduğu ölçüde insandır.
Kitabın en rahatsız edici yanı da buradadır:
Yeraltı Adamı’nı okuruz ama onu sadece yargılayamayız. Çünkü bazı cümleleri istemeden de olsa içimizden onaylarız. Tam bu noktada metin okuru hedef alır. Kitap, “bak ne kadar tuhaf bir adam” dedirtmez;
“acaba ben de mi böyleyim?” sorusunu sordurur.
Dostoyevski, dönemin akılcı, ilerlemeci insan anlayışına açıkça saldırır. İnsanı mutlu edecek kusursuz sistemler fikrine karşı şunu söyler:
İnsan, sırf özgür olduğunu kanıtlamak için bile kendi mutluluğunu sabote edebilir. Bu düşünce, bugün hâlâ ürkütücü derecede günceldir.
Yeraltından Notlar kolay okunan bir kitap değildir; bilinçli olarak huzursuz eder, yer yer sinirlendirir. Ama tam da bu yüzden güçlüdür. Çünkü bu metin, okuru rahatlatmak için değil, uyandırmak için yazılmıştır.
Kitap bittiğinde elde kalan şey bir sonuç değil, bir sessizliktir.
Ve o sessizlikte şu soru yankılanır:
İnsan, kendini bu kadar iyi tanıyorsa, neden yine de böyle yaşar?
"Zaten ben öyle düpedüz, aşağılık, avam işi bir sefahati kabul edip o çirkefe dalabilir miydim? Bu âlemlerde beni gece vakti sokağa sürükleyecek bir cazibe bulmasam gider miydim hiç? Hayır efendim, asaleti olmayan bir harekete yanaşmazdım ben..."
