Elmin həyatın suallarına cavab verməyə çalışan müxtəlif qollarına-fiziologiya, psixologiya, biologiya, sosiologiya kimi sahələrə üz tutduqda, düşüncənin müdhiş miskinliyini görürsən. Burada ölçüyə gəlməz qeyri-müəyyənlik hökm sürür. Lazımsız sualların həllinə yönəlmiş əsassız iddialar və bir mütəffəkirin digərləri, hətta özü ilə olan sonsuz ziddiyyətləri ilə rastlaşırsan. Həyatla bağlı suallara cavab axtarışı ilə məşğul olmayan, ancaq özlərinə aid xüsusi elmi sualları cavablandıran elm sahələrinə müraciət etdikdə isə insan zəkasının gücünə heyran olursan. Ancaq öncədən bilirsən ki, bu elmlərin həyatla bağlı heç bir cavabı yoxdur. Bu elmlər həyatla bağlı suallara heç gözünün ucu ilə də baxmır. Bu biliklər bizə deyir: “Sənin kim olduğun, niyə yaşadığınla bağlı suallara cavabımız yoxdur. Biz heç bununla məşğul da olmuruq. Ancaq işığın, kimyəvi birləşmələrin qanunlarını, orqanizmlərin inkişaf qanunlarını bilmək istəyirsənsə, cisimlər və onların formaları, say və həcmlə bağlı qanunları bilməyə, hətta öz ağlınla bağlı qanunları öyrənməyə can atırsansa, bütün bunlara aydın, dəqiq və dolğun cavablarımız var”.
Aradan az ya da çok zaman geçmesinin ne önemi var? Ancak yalınkat kimselerin bir duygudan kurtulabilmeleri için uzun zaman ister. Kendine sahip olan bir kimse kendini bir eğlence uydurur gibi bir üzüntüyü çabucak sona erdirebilir. Duygularımın kölesi olmak istemiyorum ben. Kendim onlara buyurmak, onları kullanmak zevkini çıkarmak istiyorum.