Batuhan Demirel
@Kitap2861
Ettik o kadar ref‘-i te’ayyün ki Neşâtî
Âyîne-i pür-tâb-ı mücellâda nihanız
137 okur puanı
Mart 2022 tarihinde katıldı
Reklam
Ruh AdamEdebiyat
Hüseyin Nihal Atsız: radikal fikirleri ile kimine göre Turancı-Türkçü düşüncenin fikrî lideri, kimine göre beş para etmez bir faşist. Siyasi görüşlerin havada uçuştuğu bir ortamda, herkesin birbirini itham ettiği bir dönemde fikirlerini özgürce beyan etmesi belki onun edebî yönünü gölgelemiştir. Politik görüşlerini bir kenara bırakıp bu Ruh Adam'ı bir tahlil ediverelim bakalım!
Evvela Atsız, bu romanın tamamıyla muhayyel olmadığını belirtmiştir. Kendi hayatından ve yaşam öyküsünü teşkil eden olaylardan parçalar barındırır. Yüzbaşı Selim Pusat, monarşi taraftarı bir subaydır. Tek hakikati harp ve askerlik olarak gören Pusat, fikri olarak anlaşılması zor bir insandır. Cumhuriyet yanlısı bir albay ile girdiği münakaşada hakiki fikrini ifşa eder. Oysa cumhuriyete yemin eden bir subay, bu rejime düşman olup askerlik yapabilir mi? Vatan haini damgası yer, hapis yatar. Yegane dostu Şeref ise intihar eder. Garip, kimsesiz, gururlu Şeref...
İnsanlara karşı tiksinti besleyen bu Yüzbaşı Pusat, tekdüze bir yaşam sürdürmektedir. Fakat bir vakit hayatı öyle bir değişime uğrayacaktır ki adeta mahvolur. Ruhsal buhranların pençesinde, hayal ile gerçek arasında bir sembolizmin içinde kendimizi buluruz. Romandaki vakalara değinmek istemem. Ancak şunu söyleyebilirim ki aşk, tarih, felsefe, psikoloji gibi tüm ilimleri edebiyat ve şiir ile harmanlayan Atsız bu şaheseri ortaya çıkarmıştır.
Öyle muazzam sahneler var ki birine bilhassa değinmek isterim. Yüzbaşı Selim Pusat, Tanrı'nın huzurunda sorguya çekilir. Öyle bir sorgudur ki Hz. Muhammed, Zerdüşt, Buda, Kültigin, Cengiz Han, Çağrı Bey, Kürşad, Oruç Bey, Mete Han burada sanıklardır. Bu muhayyel mahşer sahnesinin heybeti ve tesiri çok büyük oldu. Kitapta öyle anlatımlar var ki gerçeküstücülük ile harmanlanmış bir edebiyat şöleni.
"-Bazen bir sevgili için her şey bırakılır yüzbaşım. İnsan bir öfke ânında arkadaşını, bir buhran dakikasında kendisini öldürebildiği gibi, aşk denen hastalığın şiddetlendiği bir sırada da istikbalini, hâlini, mazisini, her şeyini feda edebilir."
Sayfa 171 - Ötüken Neşriyat
Eşekli KütüphaneciEdebiyat
Fakir Baykurt'un "toplumcu gerçekçilik" akımına ait ve sosyal medyada da sıkça rastladığımız "Eşekli Kütüphaneci" romanını değerlendireceğim. Fakir Baykurt, sol siyasi görüşlere sahip ve tahmin edileceği üzere hakkında kovuşturma açılan bir isim. Yılanların Öcü adlı eseri dahil olmak üzere sinemaya aktarılan yapıtları da var.
Eserimizde Türk-Rum Mübadelesi'nde Yunanistan'a giden bir Ürgüp'lü ailenin torunu Dmitrios, bu diyarı görmek için Ürgüp'e gider. Romanımız Dmitrios üzerinden Mustafa Güzelgöz karakterinden ilerlemektedir. Mustafa Güzelgöz, fabrikada işe başlamış ve ardından üç buçuk yıl Tokat'ta askerlik yapmıştır. Askerden sonra evlenip bir kütüphanede memur olmuştur. Aslında görevi itibariyle masada sabahtan akşama kadar oturup gelecekleri bekleyebilirdi. Oysa o böyle bir vazifenin kendi karakterine uymadığını düşündü. İstanbul ve Ankara'daki hemşehrilerden kitap yardımı isteyip kütüphaneyi genişletmiştir. Eşeklere kitap yükleyip köylere giden, çoluk çocuktan tut kadınlara kadar herkesin kitap okuması için gayret göstermiştir. Hiçbir zaman yetinmeyen ve her taraftan kitap temin edip köylerde kitaplık kuran Mustafa Güzelgöz, nam-ı diğer Eşekli Kütüphaneci, bu faaliyetleri sonucunda uluslararası bir yarışmada birinci olmuş ve ABD'den "toplum hizmeti" ödülü almıştır.
Eserde din ile halkın uyutulmasına bilhassa vurgu yapılıyor. Dini kendi yararına şekillendiren güruha karşı tepki gösterilmiştir. Ayrıca eserde politika ve politikacılar kirli entrikalara musallat olarak gösterilmiştir. Roman, halkın irfanı için çalışan Mustafa Güzelgöz'ün (gerçek hayatta yaşamış bir şahsiyet aynı zamanda) hayatı niteliğinde ve derin toplumsal mesajlar içeren bir eserdir. Pasif kütüphaneci rolünden sıyrılıp bir aydın olma yolunda önüne türlü engeller çıkan, faaliyetleri