Umut Oğuz
@RustinCohle99
Amor fati
Endüstri Mühendisi
Lisans
İstanbul
Beyoğlu, 25 Haziran 1999
24 kütüphaneci puanı
202 okur puanı
Şubat 2021 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
İnsanların daha büyük sorumluluklar üstlenmesini sağlamak kolay değildir. Alt kademelerdeki çalışanların, kendilerine ne yapacakları söylendiğinde rahat etmesi gibi, birçok yönetici de astlarına kontrol edilmesi gereken makineler gibi davranmaya alışmıştır. İnsanların problemleri tanımlama ve çözme konusunda inisiyatif üstlenmesine olanak tanımak için yönetimin kontrol etmekten çok desteklemeyi öğrenmesi gerekir. İşçiler de kendilerine düşen sorumlulukları üstlenmeyi öğrenmek zorundadır.
Gelin, olasılıktan söz edelim. İlk önce, olasılık dediğimizde en sık akla gelen şey olan çekilişlerden, piyangolardan söz edelim. Amerika'daki en büyük piyango olan Powerball'ı kazanabilme olasılığı 120 milyonda 1'dir. Powerball'ın ilk oynanmaya başlandığı 1997'den beri elliden fazla insan bu olasılığı alt üst ederek büyük ikramiyeyi kazanmıştır. Onlar bu gezegendeki en şanslı, en zengin insanlar arasındadır. Onlardan nefret ederim. Ama konumuz bu değil. Şimdi de düşük olasılıklı bir olaydan söz edelim: Dünyaya dev bir gök taşı çarpacak ve uygarlık yok olacak. Jeofizikçilere göre, her yıl bunun olma olasılığı milyonda bir. İnsanoğlunun atalarını da hesaba katarsak, yedi milyon yılı aşkın bir süredir bu gezegende varlığımızı sürdürdüğümüze göre, bir gök taşının bugüne kadar bizi yok etmiş olma olasılığı yüzde yedi yüz. Yani anlayacağınız, bir kere değil, yedi kere ölmüş olmalıydık şimdiye kadar. Ama çoğunuzun bildiği gibi, insanoğlunun yazılı tarihinden bu yana yok olmadık. Ne demeye çalışıyorum sizce? Bir gök taşı bizi yok edecek demeye çalışmıyorum. Düşük olasılıklı olaylar hakkında bir yorumda bulunmaya çalışıyorum, kıssadan hisse şudur: Her an her şey olabilir!
Orada, kürk mantolu bir kadın portresinin önünde, mıhlanmış gibi durduğumu hatırlıyorum. Resimleri seyredip geçenler, vücutlarıyla beni sağa sola itiyorlar, fakat ben olduğum yerden ayrılamıyordum. Bu portrede ne vardı?.. Bunu izah edemeyeceğimi biliyorum; yalnız, o zamana kadar hiçbir kadında görmediğim garip, biraz vahşi, biraz mağrur ve çok kuvvetli bir ifade vardı. Bu çehreyi veya benzerini hiçbir yerde, hiçbir zaman görmediğimi ilk andan itibaren bilmeme rağmen, onunla aramızda bir tanışıklık varmış gibi bir hisse kapıldım. Bu soluk yüz, bu siyah kaşlar ve onların altındaki siyah gözler; bu koyu kumral saçlar ve asıl, masumluk ile iradeyi, sonsuz bir melal ile kuvvetli bir şahsiyeti birleştiren bu ifade, bana asla yabancı olamazdı. Ben bu kadını yedi yaşımdan beri okuduğum kitaplardan, beş yaşımdan beri kurduğum hayal dünyalarından tanıyordum. Onda Halit Ziya'nın Nihal'inden, Vecihi Bey'in Mehcure' sinden, Şövalye Buridan'ın sevgilisinden ve tarih kitaplarında okuduğum Kleopatra'dan, hatta mevlit dinlerken tasavvur ettiğim, Muhammed'in annesi Âmine Hatun'dan birer parça vardı. O benim hayalimdeki bütün kadınların bir terkibi, bir imtizacıydı.
Toplumsal kanıt en çok iki durumda etkilidir. Birincisi belirsizliktir. İnsanlar emin olmadıklarında, durum belirsiz olduğunda diğerlerinin davranışlarına bakarak o davranışların doğru olduğunu kabul eder. Belirsiz durumlarda, örneğin yoldan geçenlerin yardım etme kararı diğer yoldan geçenlerin hareketlerinden etkilenir. Toplumsal kanıtın en etkili olduğu diğer durum benzerliktir: İnsanlar kendilerine benzeyen kişilerin hareketlerinden daha fazla etkilenirler. Benzer kişilerin hareketlerinin insan davranışı üzerindeki güçlü etkisi, sosyolog David Phillips tarafından bir araya getirilen intihar istatistiklerinde görülmektedir. Bu istatistikler, çok fazla haber yapılan bir intihar hikâyesinin ardından intihar kurbanının sahip olduğu sorunlara benzer sorunları olan kişilerin kendilerini öldürmeye karar verdiğini göstermektedir.
