Köleliği yasaklamak çözüm değildi, en azından gerçek bir çözüm değildi, çünkü başka adlar altında yeni kölelik biçimleri icat ediliyoıdu. Sabahtan akşama kadar zehirli havayı soluyarak ter döken, pazar günleri dışında güneş yüzü görmeyen ve bütün bunlara sessizce katlanan fabrika işçileri, muhtemelen geçmiş zamanlardaki pek çok köleden daha kötü yaşıyordu. Bugüne gelince, kendi kararlarını vermek ve bunun sorumluluğunu üstlemektense kendilerine buyrulanı yapmayı tercih edenlerin tümü bir kamuoyu yoklamasına göre Bri tanya adası sakinlerinin üçte biri- Rusya’daki gönüllü kölelerin ma nevi mirasçısıdır. Özgürlüğün yorucu ve zorlu bir iş olduğunu akıldan çıkarmamak gerekiyor. Nitekim insanın gücünün tükendiği noktada, özgürlüğe ne methiyeler düzülürse düzülsün, özgürlük aşkı her zaman zayıflamaya yüz tutmuştur.