Fëanor
@WiseFeanor
Peki, kim kurtaracak beni var olmaktan? Ne ölümdür istediğim ne de hayat.
I Fernando Pessoa, Huzursuzluğun Kitabı
Öğrenci
Üniversite
851 okur puanı
Haziran 2020 tarihinde katıldı
''İnsan Olmak'' ÜzerinePsikoloji
‘’Yaşamak, kendisi olabilmeyi ve yaşama etkin bir biçimde katılabilmeyi tanımlar.’’*
İnsan Olmak, bana çok sevdiğim Dostoyevski çözümlemelerini anımsatıyor. O yoğun, okuyunca bazen saatlerce, bazen günlerce düşündüğümüz; içinde kendimizden ve sevdiklerimizden, ‘’insanlıktan’’ birçok şey bulduğumuz değerli çözümlemelerin harika bir psikiyatristten çıkmış versiyonu gibi. Hayatın, ‘’insan olmak’’ın ve davranışlarımızın nedenlerinin özel bir açıklaması, özeti. Umarım ben de bu değerli metne yeni bakış açıları katabilmiş, bazı bölümlerin görünmeyen taraflarını gösterebilmiş ama en önemlisi, ‘’insan’’ı hakkınca inceleyebilmişimdir.
‘’Yine de böylesi kendiliğinden yaşantıların ve oluşumların, birden fazla etkenin rastlantısal buluşmaları sonucu ortaya çıktıklarına inanma eğilimindeyim. Hayatın kendi akışında yaşanabildiği, evrenle birlikte dans edilebildiği zamanlarda.’’¹ İnsanın başına rastgele bir şeyler geldiği zaman gerçekten de ‘’rastgele’’ olmuyor, aslında çoğu ‘’rastgele’’lik başka insanı etkiliyor. Bir adam arkadaşı vasıtasıyla Engin Geçtan okur ve sonrasında hayran kalıp onun yanına gider, ondan bir kitap ister. Sonrasında Engin Geçtan bundan etkilenir ve bir kitap yazar, o kitap da hem kendini hem de birçok insanı, ailesini, okurlarını, okurlarının yakınlarını etkiler ve bu zincir böyle devam eder. Yani yaşamımız da başka insanların yaşamına bağlanmış (ya da bağlanmış olma olasılığı olan) bir ‘’rastlantılar kümesi’’ gibidir. Bu kümeyse bazen bizi şaşırtır, bazen mutluluktan havalara uçurtur, bazen üzer, bazense yorar. Dolayısıyla bu küme ve getirdikleri hayatın ta kendisidir. Peki sizin böyle bir anınız var mı, rastlantı olamayacağını düşündüğünüz ve şaşırdığınız?
Anne babaların insan yaşamında ne kadar büyük bir etkisi olduğunu net bir biçimde görüyoruz: Kaygılı
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Sis, Yaman Adam, Abel Sánchez -ya da üç örnek öykü ve bir alıntı-Edebiyat
''Ve sonunda ey erkek okurlar, kadın okurlar, beyler, hanımlar, genç kızlar, bu üç öykünün, kişileri içlerine kapanık ve tanınmadan yaşamak zorunda kalsalar bile, yaşayacaklarını biliyorum. Kendi yaşayacağımdan emin olduğum kadar bundan eminim. Nasıl? Ne zaman? Nerede? Bunu yalnızca Tanrı bilir…''*
Yaman Adam (ya da ‘’Tam Bir Erkek’’) öyküsünde başkarakterlerden biri olan, Renada’nın seçkin güzeli Julia, her şeyden habersizce yaşayan bir ‘’eski zaman kadını’’dır. Güzelliği dillere destandır yine de, sırf onu görmek için dışarıdan insanlar bile gelir. O, geçmişi karanlık ve mali durumu bozuk Don Victorino Yanyez’in kızıdır ve babası, mali durumunu iyileştirmek için kızını ‘’satmak’’ ister, ne de olsa eşsiz bir kızı vardır. Julia da bu durumdan rahatsız olur ve takıntı yapar. Yapması normaldir de çünkü babası onu bir pirinç, buğday ya da et gibi satmak istiyordur! Bir ‘’mal’’ mıdır o? Basit, alelade bir mal? Tüm bu düşünceler, içinde babasına ve hayata karşı büyük bir kin doğurur.
Julia, kendine kur yapan (dikkat edin, âşık olan değil çünkü çok âşığı vardır) herkese kendini verir. Peki neden yapar bunu? Çünkü öfke duyduğu babasına karşı büyük bir acı vermek istiyordur. ‘’Öfke ve kuruntu’’ daha ilk başlardan beri onun gönlünde yer eder, ileride de edecektir. İnsan bazen ne olurssa olsun bulunduğu durumdan kurtulmak ister, adeta ruhuna yapışmıştır o ‘’kurtulma tutkusu’’; Julia’nın da hissettiği budur. Zayıf karakterinden, ‘’kadın’’lığından ve çaresizliğinden dolayı peşine birini daha sürüklemek hatta ‘’intihar etmek’’ ister.
+Şu halde, de bakalım, kaçarsak ne yaparız?
-Nasıl? Yoksa sözünden dönüyor musun?
+Fakat ne yapalım?
-Cesaretini kaybetmiyorsun ya?
+Orası öyle ama sen söyle haydi, ne yapalım?
-Şey… İntihar edelim!’
+Sen çıldırmışsın Julia!
-Evet çıldırdım…
Mary Shelley, Percy Bysshe Shelley ve “Frankenstein ya da Modern Prometheus’’Edebiyat
''İnsan zihni için, üst üste yaşanan olayların duyguları ayağa kaldırmasının ardından gelerek, ruhu hem ümitten, hem de korkudan azade kılan eylemsizlik ve kesinliğin mutlak sükûnetinden daha acı verici şey yoktur.''*
William Godwin ve Mary Wollstonecraft'ın kızı ‘’Mary Wollstonecraft Godwin’’, 30 Ağustos 1792’de Londra'da dünyaya geldi. Eylül ayında annesi, lohusa hummasından hayatını kaybetti. 1801 yılında babası, Mary Jane Clairmont ile evlendi. Londra yakınlarındaki Somers Town'da yaşamaya başladılar. Mary, kendi imkânlarıyla kendini eğitti ve babası onu okula göndermedi. 1808 yılında ilk şiiri ‘’Mounseer Nongtongpaw’’u¹ yayımladı. 1812 yılında Percy Bysshe Shelley ve eşi Harriet Westbrook Shelley ile tanıştı. 1814 yılında Shelley ile tekrar karşılaştı ve dost oldu. Ertesi ay beraber Avrupa'ya kaçtılar. Fransa, Almanya, İsviçre ve Hollanda'yı gezdiler. Eylül ayında İngiltere’ye döndüler.
Şimdi biraz Percy Bysshe Shelley’nin hayatına göz atalım; çünkü onun hayatı da Frankenstein’ı anlama yolunda önemli bir rol oynuyor: Hali vakti yerinde, toprak sahibi bir ailenin tek oğlu olarak 1792'de dünyaya gelen Percy Bysshe Shelley, on sekiz yaşından sonra, hiç anlaşamadığı babasıyla, pek sözünü etmediği annesiyle ve iyi geçindiği halde, kız kardeşleriyle ilişkisini kesti. Fazlasıyla eli açık olduğu için ömrü boyunca para sıkıntısı çekti. Babası, İngiltere'ye egemen olan yüksek sınıfın dar kafalı bir üyesi, sıradan bir adamdı. Shelley çok küçükken bile, babasının otoritesine ve babası gibilerin temsil ettikleri her şeye aşırı bir tepki gösterdi. Daha on bir yaşındayken yazdığı, elimize geçen ilk mektubunda, bunun sevimli bir örneğini görürüz: O sırada mektupları "I am, Sir, your obedient servant" (Sizin, efendim, itaatkâr hizmetkarınızım) tümcesiyle bitirme geleneği vardı.
Frankenstein ya da Modern PrometheusMary Shelley · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202021,7bin okunma
PESSOA VE HUZURSUZUĞUN KİTABI ÜZERİNEEdebiyat
Peki, kim kurtaracak beni var olmaktan? Ne ölümdür istediğim ne de hayat.*
13 Haziran 1888 saat 15.20'de, Largo de S. Carlos'ta, 4 numaralı evin soldan dördüncü katında, aynı zamanda müzik eleştirmenliği de yapan adalet bakanlığı görevlisi Joaquim de Seabra Pessoa ile Maria Madalena Xavier Pinheiro Nogueria'nın ilk çocuğu Fernando Antonio Nogueira Pessoa dünyaya gelir. 1893 yılının Ocak ayında da kardeşi doğar, 13 Temmuz'da da veremli babası kırk üç yaşında ölür. 2 Ocak 1894'te kardeşi Jorge, daha bir yaşını dolduramadan, ölür. Annesi komutan Joao Miguel Rosa ile tanışır ve bir yıl sonra evlenirler (Pessoa da Huzursuzluğun Kitabı'nda buna hafifçe değinir). 26 Temmuz 1895'te Pessoa, çocuksu bir dörtlük olan ilk şiirini yazar: A minha querida mama (Canım annem). 6 Ocak 1896'da Fernando ve annesi Durban'a giderler ve Fernando, İrlandalı rahibelere bağlı Kutsal Aile manastır okuluna gider. İlköğrenimini burada tamamlar ve ilk komünyonu da burada yapılır. 1899 yılının Nisan ayında Durban Lisesi'ne girer. Fernando'nun edebiyatla tanışmasında, özellikle Latin klasiklerini ve İngiliz edebiyatını tanımasında lise müdürü önemli bir rol oynar.
1902 Mayıs'ında Portekizce ilk gençlik şiirini yazar: Quando ela passa (O geçtiğinde). Fernando Güney Afrika'ya tek başına, Alman ''Herzog'' gemisiyle döner. Durban Ticaret Lisesi'ne kaydolur. Geceleri buradaki derslerini izlerken, gündüzleri de Cape of Good Hope Üniversitesi'nin giriş sınavına hazırlanır, İngilizce romanlar yazmayı dener. Günlüğü okuduğu yazarlar hakkında fikir verir: Shakespeare, Shelley, Keats, Byron, Espronceda, Voltaire, Moliére, Tolstoy, Aristoteles, Lombrosso. ''O Palrador'' adlı bir dergi kaleme almayı tasarlar ve başlar. Dergiye Fernando'nun yarattığı on beş Portekizli ve İngiliz ''yazar'' katılır.
Cape of Good
MORE'UN UTOPIA'SI VE DERİNLİKLERİEdebiyat
''Kişinin içinde yaşadığı topluma karşı duyduğu hoşnutsuzluğun neden olduğu daha iyi yaşam arzusudur ütopya.''*
Utopia, Thomas More'un kendi ''ideal devlet''ini oluşturduğu, içinde birçok tartışmalı konu barındıran, yeni bir türe ismini veren, önemli bir kitaptır. Utopia'da More, hem kendi yaşadığı döneme eleştiri getirmiş hem de Utopia'sını kendi istediği şekilde kurgulamıştır. Utopia'nın yazımından sonra birçok kişi bu kitaptan etkilenmiş, Utopia üzerine yeni yorumlar getirmiş ve yeni yolculuklara yelken açmışlardır. Utopia da bu yolculukların başı, belki de en önemlisidir.
More, ''Utopia'' kavramını hemen ortaya atmamıştır. Utopia sözcüğünden önce adasına ''Nusquama'' ismini vermiştir. Nusquam, Latince ''hiçbir yer'', ''hiçbir yerde'' ve ''hiçbir durumda'' anlamına gelir. Fakat More Utopia'sını yazarken Amerigo Vespucci, Kristof Kolomb ve Angelo Polizano gibi kâşiflerin yeni keşifler yapması More'u yeni bir kelime oluşturmaya, çağa ayak uydurmaya itmiştir ve böylece ''utopia'' sözcüğü doğmuştur.
Utopia sözcüğünün bir neolojizm (türenti) olduğunu unutmamak gerekir. Neolojizmler, yeni olanı adlandırma ihtiyacına karşılık gelir. Bunları incelemek ise, belirli bir grubun ortak değerlerinin geçirdiği değişimleri ortaya koymak suretiyle, salt belirli bir toplumun çağlar süren dinamik bir portresini sunmakla kalmaz, aynı zamanda söz konusu toplumun belirli bir dönemdeki temsilini de aktarır.¹ More da yeni oluşturacağı sözcüğüyle bu ''portreyi'' tam olarak yansıtmak istiyordu. Yeni bir sözcük arayışına girip, neolojik bir sözcük oluşturdu.
Neolojizmi yaratmak için iki Yunanca sözcüğe başvurdu More. ''Değil/olmayan'' anlamı taşıyan ve ''u'' sesine indirgenen ''ouk'' ile ''yer'' anlamına gelen ''topos'' sözcüklerine, yer bildiren ''ia'' ekini de ekledi. Dolayısıyla